ప్రముఖ శాస్త్రవేత్త, నోబుల్ బహుమతి గ్రహీత అడా యోనాత్..

మానవాళి అభివృద్ధిలో శాస్త్రవేత్తల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. తమ పరిశోధనల ద్వారా ప్రపంచానికి కొత్త జ్ఞానాన్ని అందించిన అనేక మంది శాస్త్రవేత్తలలో అడా యోనాత్ ప్రముఖులు.

జీవకణాలలో ప్రోటీన్ల తయారీ కేంద్రాలైన రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణాన్ని ప్రపంచానికి తెలియజేసి జీవశాస్త్ర పరిశోధనలో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చిన శాస్త్రవేత్త ఆమె.

ఈ అసాధారణ కృషికి గాను 2009లో రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ బహుమతిని యోనాత్ అందుకున్నారు. మహిళా శాస్త్రవేత్తలలో ఆమె ఒక స్ఫూర్తిదాయక వ్యక్తిత్వంగా నిలిచారు. 2026 జూన్‌ 22న అడా యోనాత్ జయంతి. ఈ సందర్భంగా ఆమె గురించి పలు విషయాలు.

జననం – కుటుంబ నేపథ్యం..

అడా యోనాత్ 1939 జూన్ 22న అప్పటి బ్రిటిష్ పాలిత పాలస్తీనాలోని జెరూసలెం నగరంలో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రులు పోలాండ్ నుంచి వలస వచ్చిన యూదు కుటుంబానికి చెందినవారు.

కుటుంబం ఆర్థికంగా సాధారణ స్థితిలో ఉండేది. చిన్న ఇంటిలో అనేక మంది కుటుంబ సభ్యులు కలిసి నివసించేవారు.

అడా చిన్నప్పటి నుంచే అసాధారణమైన జిజ్ఞాస కలిగిన బాలిక. ప్రకృతిలో జరిగే ప్రతి విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి ఉండేది. వస్తువులు ఎలా పనిచేస్తాయి? చెట్లు ఎలా పెరుగుతాయి? మన శరీరంలో జరిగే ప్రక్రియలు ఏమిటి? వంటి ప్రశ్నలు ఆమెను ఎప్పుడూ ఆలోచింపజేసేవి.

ఆమె పదకొండేళ్ల వయస్సులో తండ్రి మరణించడంతో కుటుంబం తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంది. అయినప్పటికీ ఆమె చదువును ఆపకుండా కొనసాగించారు. కుటుంబానికి సహాయం చేస్తూనే విద్యాభ్యాసంలో ముందుకు సాగారు.

అడా యోనాత్ జెరూసలెంలోని పాఠశాలల్లో చదివి మంచి ప్రతిభ కనబరిచారు. అనంతరం హీబ్రూ యూనివర్సిటీ ఆఫ్ జెరూసలెంలో రసాయన శాస్త్రంలో పట్టా పొందారు. తర్వాత జీవరసాయన శాస్త్రంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పూర్తి చేశారు.

శాస్త్రీయ పరిశోధనలపై ఉన్న ఆసక్తి కారణంగా ఆమె ఇజ్రాయెల్‌లోని ప్రసిద్ధ వైజ్‌మాన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సైన్స్‌లో డాక్టరేట్ చేశారు. ఎక్స్-రే క్రిస్టలోగ్రఫీ అనే అత్యంత క్లిష్టమైన శాస్త్రీయ విధానంలో ప్రత్యేక నైపుణ్యాన్ని సంపాదించారు.

డాక్టరేట్ అనంతరం అమెరికాలోని ప్రముఖ పరిశోధనా కేంద్రాలలో పనిచేసి ఆధునిక పరిశోధనా పద్ధతులను నేర్చుకున్నారు. ఈ అనుభవం ఆమె భవిష్యత్ పరిశోధనలకు బలమైన పునాది వేసింది.

రైబోజోమ్‌లు అంటే ఏమిటి?

ప్రతి జీవకణంలో ప్రోటీన్ల తయారీ నిరంతరం జరుగుతూ ఉంటుంది. శరీరంలోని కండరాలు, చర్మం, రక్తం, ఎంజైమ్‌లు, హార్మోన్లు అన్నీ ప్రోటీన్లతో నిర్మితమవుతాయి.

ఈ ప్రోటీన్ల తయారీ జరిగే సూక్ష్మ కణ నిర్మాణాలను రైబోజోమ్‌లు అంటారు. వీటిని కణంలోని “ప్రోటీన్ కర్మాగారాలు” అని కూడా పిలుస్తారు.

20వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో రైబోజోమ్‌లు ఉన్నాయని శాస్త్రవేత్తలకు తెలిసినప్పటికీ, వాటి నిర్మాణం ఎలా ఉంటుంది? అవి ఎలా పనిచేస్తాయి? అనే విషయాలు పూర్తిగా తెలియలేదు. కారణం అవి చాలా చిన్నవి, సంక్లిష్టమైనవి కావడం.

అసాధ్యాన్ని సాధ్యం చేసిన పరిశోధన..

రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణాన్ని తెలుసుకోవడం దాదాపు అసాధ్యమని అప్పటి శాస్త్రవేత్తలు భావించేవారు. అయితే అడా యోనాత్ ఈ సవాలును స్వీకరించారు.

1970లో ఆమె రైబోజోమ్‌లపై పరిశోధనలు ప్రారంభించారు. ప్రపంచంలోని అనేక మంది శాస్త్రవేత్తలు ఈ పరిశోధన విఫలమవుతుందని భావించారు. ఎందుకంటే రైబోజోమ్‌లు చాలా సున్నితమైనవి. పరిశోధన సమయంలో అవి త్వరగా దెబ్బతింటాయి.

కానీ అడా యోనాత్ వెనక్కి తగ్గలేదు. ఎన్నో సంవత్సరాల పాటు నిరంతర పరిశోధనలు కొనసాగించారు. వేలాది ప్రయోగాలు నిర్వహించారు. అనేకసార్లు విఫలమైనా ప్రయత్నం ఆపలేదు.

క్రయో-క్రిస్టలోగ్రఫీ ఆవిష్కరణ..

అడా యోనాత్ పరిశోధనలలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం క్రయో-క్రిస్టలోగ్రఫీ అనే పద్ధతినీ అభివృద్ధి చేయడం.

ఈ పద్ధతిలో జీవ అణువులను అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతల వద్ద గడ్డకట్టించి పరిశీలిస్తారు. అలా చేయడం వల్ల అవి దెబ్బతినకుండా ఉంటాయి. ఈ విధానం ద్వారా రైబోజోమ్‌ల క్రిస్టల్స్‌ను సురక్షితంగా పరిశీలించడం సాధ్యమైంది. ఫలితంగా వాటి త్రిమితీయ నిర్మాణాన్ని గుర్తించగలిగారు. నేడు ఈ పద్ధతి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా జీవశాస్త్ర పరిశోధనల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతోంది.

రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణం ఆవిష్కరణ..

దాదాపు రెండు దశాబ్దాలపాటు సాగిన పరిశోధనల ఫలితంగా అడా యోనాత్, ఆమె బృందం రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణాన్ని వివరంగా గుర్తించగలిగారు.

ఈ ఆవిష్కరణ వల్ల జన్యు సమాచారాన్ని ప్రోటీన్లుగా ఎలా మారుస్తాయో తెలిసింది. జీవకణాలలో ప్రోటీన్ తయారీ ప్రక్రియను అర్థం చేసుకోవడం సాధ్యమైంది. అనేక వ్యాధుల మూల కారణాలపై కొత్త అవగాహన ఏర్పడింది. ఔషధ పరిశోధనలకు కొత్త దారులు తెరుచుకున్నాయి.

ఈ పరిశోధన జీవశాస్త్రంలో ఒక విప్లవాత్మక మైలురాయిగా గుర్తించబడింది.

యాంటీబయాటిక్ మందుల అభివృద్ధికి చేసిన సేవ..

రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణం తెలిసిన తరువాత అనేక యాంటీబయాటిక్ మందులు బ్యాక్టీరియాపై ఎలా పనిచేస్తాయో శాస్త్రవేత్తలు అర్థం చేసుకోగలిగారు.

చాలా యాంటీబయాటిక్స్ బ్యాక్టీరియా రైబోజోమ్‌లపై ప్రభావం చూపి వాటి ప్రోటీన్ తయారీని అడ్డుకుంటాయి.

అడా యోనాత్ పరిశోధనల వల్ల కొత్త యాంటీబయాటిక్ మందుల అభివృద్ధి వేగవంతమైంది. యాంటీబయాటిక్ నిరోధకత సమస్యపై పరిశోధనలు అభివృద్ధి చెందాయి. ప్రమాదకర బ్యాక్టీరియా వ్యాధుల చికిత్సకు కొత్త అవకాశాలు లభించాయి.

అందువల్ల ఆమె పరిశోధనలు ప్రపంచ ప్రజారోగ్యానికి కూడా ఎంతో ఉపయోగపడ్డాయి.

నోబెల్ బహుమతి..

రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణం, వాటి పనితీరుపై చేసిన అసాధారణ పరిశోధనలకుగాను 2009లో రసాయన శాస్త్రంలో ఆమెకు నోబెల్ బహుమతి ప్రకటించబడింది.

ఈ బహుమతిని అడా యోనాత్, ఇతరులతో కలిసి అందుకున్నారు.

ఈ గౌరవం ద్వారా ఆమె ఇజ్రాయెల్‌కు చెందిన తొలి మహిళా నోబెల్ విజేతగా నిలిచారు. రసాయన శాస్త్రంలో నోబెల్ పొందిన కొద్దిమంది మహిళలలో ఒకరిగా చరిత్రలో నిలిచారు.

అడా యోనాత్ అనేక అంతర్జాతీయ పురస్కారాలను అందుకున్నారు. వాటిలో ముఖ్యమైనవి లోరియల్-యునెస్కో మహిళా శాస్త్రవేత్తల పురస్కారం, అనేక గౌరవ డాక్టరేట్లు.

వ్యక్తిత్వం – ఆదర్శాలు..

అడా యోనాత్ జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే మూడు ముఖ్యమైన లక్షణాలు కనిపిస్తాయి.
ఒకటి జిజ్ఞాస- ప్రతి విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే తపన ఆమెను గొప్ప శాస్త్రవేత్తగా తీర్చిదిద్దింది.
రెండు- పట్టుదల. ఇరవై సంవత్సరాలకు పైగా ఒకే సమస్యపై పనిచేయడం ఆమె సంకల్పబలాన్ని తెలియజేస్తుంది.
మూడు- శాస్త్రీయ నిబద్ధత. విఫలాలు ఎదురైనా పరిశోధనను కొనసాగించడం ద్వారా నిజమైన శాస్త్రవేత్త లక్షణాలను ప్రదర్శించారు.

మహిళలకు స్ఫూర్తి..

శాస్త్రరంగంలో మహిళలు పురుషులతో సమానంగా రాణించగలరని అడా యోనాత్ నిరూపించారు. ఆర్థిక ఇబ్బందులు, సామాజిక సవాళ్లు, పరిశోధనలో ఎదురైన ఆటంకాలు ఏవీ ఆమెను లక్ష్యం నుంచి దూరం చేయలేకపోయాయి.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది మంది యువ శాస్త్రవేత్తలకు, ముఖ్యంగా మహిళలకు ఆమె ఒక స్ఫూర్తిదాయక ఆదర్శం.

అడా యోనాత్ జీవితం శాస్త్ర విజ్ఞానంపై అంకితభావానికి ప్రతీక. రైబోజోమ్‌ల నిర్మాణాన్ని కనుగొనడం ద్వారా ఆమె జీవశాస్త్ర పరిశోధనలో కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించారు.

ఆమె పరిశోధనలు నేడు వైద్యం, జీవరసాయన శాస్త్రం, ఔషధ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి బలమైన పునాదిగా నిలిచాయి. పట్టుదల, కృషి, శాస్త్రీయ దృక్పథం ఉంటే అసాధ్యాన్ని కూడా సుసాధ్యం చేయవచ్చని ఆమె జీవితం మనకు నేర్పుతుంది.

About the Author

The Wire Telugu

View All Posts