తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో సంఘ సంస్కరణ, నవ్య సాహిత్య వికాసం, నాటకరంగ అభివృద్ధి, నవలా రచన వంటి అనేక రంగాలలో విశిష్ట సేవలందించిన మహనీయుల్లో చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం ప్రముఖుడిగా నిలుస్తారు.
ఆయనను “ఆంధ్ర స్కాట్” అని కూడా పిలుస్తారు. కవి, నవలా రచయిత, నాటకకర్త, పాత్రికేయుడు, విద్యావేత్త, సంఘ సంస్కర్తగా తెలుగు సమాజంపై చెరగని ముద్ర వేశారు.
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం 1867 సెప్టెంబర్ 26న అప్పటి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని ఖండవల్లి గ్రామంలో జన్మించారు.
ఆయన తండ్రి చిలకమర్తి వెంకన్న, తల్లి వెంకటరత్నమ్మ. వారి స్వగ్రామం వీరవాసరం. చిన్ననాటి నుంచే విద్యపట్ల ఆసక్తి, సాహిత్యాభిరుచి ఆయనలో పెరిగాయి.
విద్యాభ్యాసం – అంధత్వాన్ని జయించిన మహనీయుడు..
చిలకమర్తి చిన్న వయస్సులోనే కంటి సమస్యలకు గురయ్యారు. కాలక్రమేణా చూపు పూర్తిగా కోల్పోయినా ఆయన ధైర్యం కోల్పోలేదు.
అంధత్వాన్ని అధిగమించి అధ్యయనం కొనసాగించారు. అనంతరం రాజమహేంద్రవరంలోని ప్రభుత్వ కళాశాలలో తెలుగు బోధకుడిగా పనిచేశారు.
సంఘ సంస్కరణ – వీరేశలింగం ప్రభావం..
ఆంధ్రదేశంలో సంఘ సంస్కరణ ఉద్యమానికి పితామహుడైన కందుకూరి వీరేశలింగం ప్రభావం చిలకమర్తిపై ఎంతో ఉంది.
బాల్య వివాహాలు, మూఢనమ్మకాలు, కులవివక్ష, సామాజిక అసమానతలపై ఆయన తన రచనల ద్వారా తీవ్రంగా స్పందించారు.
వీరేశలింగం ప్రారంభించిన నవ్య సాహిత్యోద్యమాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లిన వారిలో చిలకమర్తి అగ్రగణ్యుడు.
విశిష్టమైన సాహిత్య సృజన..
చిలకమర్తి రచనా జీవితం దాదాపు ఆరు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగింది. కవిత్వం, నాటకాలు, నవలలు, వ్యాసాలు, జీవితచరిత్రలు, అనువాదాలు, ప్రహసనాలు వంటి అనేక ప్రక్రియల్లో ఆయన రచనలు చేశారు.
గయోపాఖ్యానం(ప్రచండ యాదవం), కీచకవధ, ద్రౌపది పరిణయం, శ్రీరామ జననం, సీతాకల్యాణం, ప్రహ్లాద చరిత్ర, చతుర చంద్రహాసం లాంటి రచనలెన్నో చేశారు.
వీటిలో గయోపాఖ్యానం అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన నాటకం. తెలుగు నాటక చరిత్రలో ఇది ఒక మైలురాయిగా నిలిచింది.
వారు రచించిన ప్రముఖ నవలలు: గణపతి, రామచంద్ర విజయం, హేమలత, అహల్యాబాయి, రాజారత్నం, కృష్ణవేణి, విజయలక్ష్మి.
సామాజిక సమస్యలను సులభమైన భాషలో చిత్రించడం ఆయన నవలల ప్రత్యేకత. ముఖ్యంగా ‘గణపతి’ నవల హాస్యరస ప్రధాన రచనగా చిరస్మరణీయమైంది.
పత్రికా రంగంపై చెరగని ముద్ర..
ఆంధ్రప్రదేశ్లో పత్రికా రంగ అభివృద్ధికి కూడా చిలకమర్తి విశేష కృషి చేశారు. “సరస్వతి” మాసపత్రిక స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
1906లో “మనోరమ” మాసపత్రికను ప్రారంభించారు. తరువాత “దేశమాత” వారపత్రికను కూడా నిర్వహించారు. ఈ పత్రికల ద్వారా సాహిత్యం, జాతీయోద్యమం, సంఘ సంస్కరణ భావాలను ప్రజల్లో వ్యాప్తి చేశారు.
దళితోద్ధరణ – సామాజిక సేవ- జాతీయోద్యమంలో పాత్ర..
చిలకమర్తి కేవలం రచయిత మాత్రమే కాదు, కార్యశీల సంఘ సంస్కర్త కూడా. దళిత విద్యాభివృద్ధికి పాఠశాలలను స్థాపించారు. కులవివక్షను వ్యతిరేకించారు. సమానత్వం, మానవతా వాదాన్ని ప్రచారం చేశారు. పేదల అంత్యక్రియల నిర్వహణలో కూడా పాల్గొన్నారు. ఆయన సామాజిక సేవలు ఆ కాలంలో ఎంతో ప్రగతిశీలంగా భావించబడ్డాయి.
భారత స్వాతంత్య్రోద్యమానికి చిలకమర్తి మద్దతు ఇచ్చారు. విదేశీ వస్త్రాలను బహిష్కరించి ఖాదీ ధరించేవారు. కాంగ్రెస్ సమావేశాల్లో పాల్గొని దేశభక్తి భావాలను ప్రజల్లో చైతన్యపరిచారు.
“భరత ఖండంబు చక్కని పాడియావు” అంటూ ఆయన రాసిన గీతం చాలాకాలం పాటు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో తెలుగు పద్యభాగం పాఠ్యాంశంగా ఉంది.
స్వీయచరిత్ర – ఒక అపురూప గ్రంథం- బిరుదులు – గౌరవాలు..
చిలకమర్తి రచించిన “స్వీయచరిత్రము” తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన ఆత్మకథలలో ఒకటి. 75 ఏళ్ల వయస్సులో, అంధత్వంతో ఉన్నప్పటికీ, తన జీవితానుభవాలను అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తితో లిఖించారు. ఇది చారిత్రక, సాహిత్యపరంగా అమూల్యమైన గ్రంథం.
ఆంధ్ర స్కాట్, ఆంధ్ర దేశ కవీంద్రుడు, తెలుగు నవలా సాహిత్య పితామహులలో ఒకరు. తెలుగు భాషను ప్రజలకు చేరువ చేసిన మహారచయితగా ఆయనకు చిరస్థాయి గౌరవం లభించింది.
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం 1946 జూన్ 17న పరమపదించారు. అయినప్పటికీ ఆయన రచనలు నేటికీ తెలుగు పాఠకులను ఆకట్టుకుంటూనే ఉన్నాయి. రాజమహేంద్రవరంలో ఆయన విగ్రహం ఏర్పాటు చేసి స్మరించుకుంటున్నారు.
చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం తెలుగు సాహిత్య వికాసానికి, సంఘ సంస్కరణకు, జాతీయ చైతన్యానికి విశిష్ట సేవలందించిన మహనీయుడు. అంధత్వం వంటి తీవ్రమైన ప్రతికూలతను జయించి, కలంతో సమాజాన్ని మేల్కొలిపిన మహోన్నత వ్యక్తిత్వం ఆయనది.
కందుకూరి వీరేశలింగం ప్రారంభించిన నవ్యాంధ్ర సాహిత్యోద్యమాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లి, తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో శాశ్వత స్థానాన్ని సంపాదించారు. ఆయన జీవితం ప్రతి రచయితకు, ప్రతి సామాజిక కార్యకర్తకు స్ఫూర్తిదాయకం.
(చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం వర్ధంతి సందర్భంగా ఈ వ్యాసాన్ని అందిస్తున్నాము.)
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
