భారత సముద్ర రంగంలో మహిళా శక్తికి మార్గదర్శి-సోనాలి బెనర్జీ. ఆగస్టు 27, భారతదేశపు తొలి మహిళా మెరైన్ ఇంజనీర్ చరిత్ర సృష్టించిన రోజు.
సాధారణంగా ఒక దేశ చరిత్రను యుద్ధాలు, రాజకీయ ఉద్యమాలు, నాయకులు, ప్రభుత్వాలు మాత్రమే నిర్మించవు.
తమకు ముందున్న అడ్డంకులను అధిగమించి కొత్త మార్గాన్ని సృష్టించే వ్యక్తులు కూడా చరిత్రను నిర్మిస్తారు.
అలాంటి అరుదైన వ్యక్తుల్లో సోనాలి బెనర్జీ ఒకరు.
1999 ఆగస్టు 27న కేవలం 22 సంవత్సరాల వయసులో భారతదేశపు తొలి మహిళా మెరైన్ ఇంజనీర్గా సోనాలి బెనర్జీ చరిత్ర సృష్టించారు.
అప్పటివరకు పురుషుల ఆధిపత్యంగా ఉన్న సముద్ర రవాణా, నౌకా ఇంజనీరింగ్ రంగంలోకి ఒక యువతి ప్రవేశించడం సాధారణ విషయం కాదు.
ఆమె సాధించిన విజయం కేవలం ఒక ఉద్యోగం సంపాదించడం కాదు. “కొన్ని వృత్తులకు మహిళలు అర్హులు కారు” అనే సామాజిక భావనకు ఇచ్చిన సమాధానం.
బాల్యం నుంచే సముద్రంపై ఆసక్తి..
సోనాలి బెనర్జీ ఉత్తరప్రదేశ్లోని అలహాబాద్లో పెరిగారు. చిన్నప్పటి నుంచే సముద్రం, ఓడలు, సముద్ర ప్రయాణం ఆమెను ఆకర్షించేవి. ఆమె మామ నౌకాదళంలో పనిచేయడం వల్ల ఆయన చెప్పే సముద్ర అనుభవాలు సోనాలిలో నౌకలపై పనిచేయాలనే ఆసక్తిని పెంచాయి.
ఆ కాలంలో ఒక అమ్మాయి మెరైన్ ఇంజనీర్ కావాలనుకోవడం కూడా అసాధారణమైన ఆలోచన.
కుటుంబం నుంచి కూడా ఆమె నిర్ణయంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమయ్యాయి. కానీ సోనాలి తన లక్ష్యాన్ని వదులుకోలేదు.
1995 – పురుషుల ప్రపంచంలోకి ప్రవేశం..
1995లో సోనాలి ప్రవేశ పరీక్షలో విజయం సాధించి కోల్కతా సమీపంలోని మెరైన్ ఇంజనీరింగ్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్(మెరి)లో నాలుగేళ్ల మెరైన్ ఇంజనీరింగ్ కోర్సులో చేరారు.
ఆమెకు ఎదురైన మొదటి పెద్ద సమస్య అక్కడ ఆమె ఒక్కరే మహిళా క్యాడెట్.
సుమారు 1,500 మంది క్యాడెట్ల మధ్య ఒకే ఒక్క మహిళగా ఉండటం అంత సులభం కాదు. ఆమె వసతి విషయంలో కూడా సంస్థ ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేయాల్సి వచ్చింది.
చివరకు ఆమెకు అధికారుల క్వార్టర్స్లో వసతి కల్పించారు. ఇది కేవలం వసతి సమస్య కాదు.
ఒక మహిళ పురుషాధిక్య రంగంలో తన సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన సామాజిక పరిస్థితికి అది ప్రతీక.
“నువ్వు చేయలేవు” అనే మాటలకు సమాధానం..
మెరైన్ ఇంజనీరింగ్ అంటే ఓడలోని ఇంజన్లు, యంత్రాలు, విద్యుత్ వ్యవస్థలు, ఇంధన వ్యవస్థలు, యాంత్రిక పరికరాల నిర్వహణ వంటి అత్యంత సాంకేతిక బాధ్యతలు.
అప్పటి పరిస్థితుల్లో ఈ రంగంలో మహిళలను అంగీకరించడానికి చాలామంది మానసికంగా సిద్ధంగా లేరు.
సోనాలి తరువాత ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలలో పురుష సహచరుల మధ్య తన సామర్థ్యాన్ని పదే పదే నిరూపించుకోవాల్సి వచ్చిందని చెప్పారు.
పురుషులు చేసే చిన్న పొరపాట్లను పట్టించుకోకపోయినా, మహిళ చేసిన తప్పును ఎక్కువగా గమనించే వాతావరణం ఉందని ఆమె వివరించారు. అయినా ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు.
27 ఆగస్టు 1999 – చారిత్రాత్మకం..
నాలుగేళ్ల కఠినమైన విద్య, శిక్షణ అనంతరం 1999 ఆగస్టు 27న సోనాలి బెనర్జీ భారతదేశపు తొలి మహిళా మెరైన్ ఇంజనీర్గా నిలిచారు.
ఆమె వయస్సు కేవలం 22 సంవత్సరాలు. ఈ విజయాన్ని ఒక మహిళ వ్యక్తిగత విజయంగా మాత్రమే చూడటం తక్కువ అంచనా వేయడమే అవుతుంది. అది భారతీయ సమాజంలో మహిళల వృత్తి అవకాశాల పరిధిని విస్తరించిన సంఘటన.
భారతీయ మహిళలు ఉపాధ్యాయులు, వైద్యులు, న్యాయవాదులు, శాస్త్రవేత్తలు మాత్రమే కాకుండా ఓడల ఇంజన్ రూమ్లో కూడా బాధ్యతలు నిర్వహించగలరని సోనాలి నిరూపించారు.
సముద్ర శిక్షణ–మరో సవాలు..
కోర్సు పూర్తయిన తరువాత సోనాలి మొబిల్ షిప్పింగ్ కంపెనీ ద్వారా ఆరు నెలల ప్రీ-సీ శిక్షణకు ఎంపికయ్యారు.
ఈ శిక్షణలో సింగపూర్, శ్రీలంక, థాయ్లాండ్, హాంకాంగ్, ఫిజీ, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో అనుభవం సంపాదించారు.
సముద్రంలో పనిచేయడం అంటే కుటుంబానికి, ఇంటికి దూరంగా నెలల తరబడి ఉండటం. అందులోనూ ఒక మహిళగా కొత్త వాతావరణంలో తన సామర్థ్యాన్ని నిరూపించుకోవడం మరింత కష్టమైన పని. అయినా ఆమె ఆ సవాళ్లన్నింటినీ ధైర్యంగా అధిగమించారు.
2001 – మరో చారిత్రాత్మక ఘట్టం..
1999లో మెరైన్ ఇంజనీరింగ్ పూర్తి చేసిన తరువాత కూడా సోనాలి ప్రయాణం ఆగలేదు. 2001లో ఆమె మర్చంట్ నేవీ ఆఫీసర్గా అర్హత సాధించారు.
టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ప్రకారం, 2001లో ఆమెకు మెరైన్ ఇంజనీర్ ఆఫీసర్ సర్టిఫికెట్ లభించడంతో భారతదేశపు తొలి మహిళా మర్చంట్ నేవీ ఆఫీసర్గా మరో చారిత్రాత్మక గుర్తింపు పొందారు. తరువాత ఆమె సముద్రంలో ఆయిల్ ట్యాంకర్లు, బల్క్ క్యారియర్లు వంటి నౌకలపై పనిచేశారు.
ఇండియన్ మారిటైమ్ ఫౌండేషన్ ప్రకారం, తరువాత ఆమె చీఫ్ ఇంజనీర్ స్థాయి అత్యున్నత సెయిలింగ్ లైసెన్స్ కూడా పొందారు. అనంతరం తీర ప్రాంత పరిపాలనా, సాంకేతిక బాధ్యతల్లో పనిచేసి, ఇండియన్ రిజిస్టర్ ఆఫ్ షిప్పింగ్లో సీనియర్ సర్వేయర్గా కూడా సేవలందించారు.
ఒక వ్యక్తి విజయం – అనేక మంది మహిళలకు మార్గం..
సోనాలి బెనర్జీ విజయానికి అత్యంత ముఖ్యమైన కోణం ఇదే. ఆమె చేరినప్పుడు ఒకే ఒక్క మహిళగా ఒంటరిగా ఉన్నారు. కానీ ఆమె తరువాత మరికొంతమంది మహిళలు సముద్ర రంగంలోకి రావడానికి ధైర్యం పొందారు.
2001లో సోనాలి మాట్లాడుతూ, తన తరువాత మరికొంతమంది మహిళలు ఈ రంగంలోకి వస్తున్నందుకు సంతోషంగా ఉందని చెప్పారు.
మహిళలకు అవసరమైన వసతి, మౌలిక సదుపాయాలు, సహాయక వాతావరణం మెరుగుపడాలని కూడా ఆమె కోరుకున్నారు. అంటే ఆమె విజయాన్ని తన వ్యక్తిగత గౌరవంగా కాకుండా తరువాతి తరాల మహిళలకు తలుపులు తెరవడంగా చూశారు.
సోనాలి బెనర్జీ ప్రాధాన్యత ఏమిటి?..
సముద్ర రవాణా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అత్యంత కీలకం. అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో భారీ భాగం సముద్ర మార్గాల ద్వారానే జరుగుతుంది.
ఈ రంగంలో మహిళల భాగస్వామ్యం పెరగడం లింగ సమానత్వానికి మాత్రమే కాదు, నైపుణ్యవంతమైన మానవ వనరుల అభివృద్ధికి కూడా అవసరం.
ఇంటర్నేషనల్ మారిటైమ్ ఆర్గనైజేషన్ కూడా సముద్ర రంగంలో మహిళల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించింది.
సోనాలి బెనర్జీ జీవితం మనకు మూడు ముఖ్యమైన పాఠాలను చెబుతుంది. 1) అవకాశం లేని చోట అవకాశాన్ని సృష్టించుకోవాలి. 2) పురుషాధిక్య రంగాలను మహిళలకు మూసివేయడం సామాజికంగా, ఆర్థికంగా కూడా సరైంది కాదు. 3) ఒక వ్యక్తి సాధించిన విజయం తరువాతి తరానికి మార్గం కావాలి.
1999 ఆగస్టు 27న సోనాలి బెనర్జీ సాధించిన విజయం ఒక తేదీ మాత్రమే కాదు. అది “సామర్థ్యానికి లింగం ఉండదు” అనే సందేశానికి ప్రతీక. 1,500 మంది పురుష క్యాడెట్ల మధ్య ఒక్క మహిళగా ప్రారంభమైన ప్రయాణం తరువాత చీఫ్ ఇంజనీర్ స్థాయికి చేరడం ఆమె పట్టుదలకు నిదర్శనం.
అందుకే ఆగస్టు 27ను భారతదేశంలో మహిళల వృత్తి సమానత్వం, ధైర్యం, పట్టుదల, సముద్ర రంగంలో మహిళల ప్రవేశానికి ప్రతీకగా గుర్తు చేసుకోవచ్చు.
సోనాలి బెనర్జీ సముద్రంలో ఓడలను మాత్రమే నడిపించలేదు. భారతీయ మహిళల కోసం ఒక కొత్త దిశను కూడా చూపించారు.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
