“భాష ప్రజల కోసం ఉండాలి; ప్రజలు భాష కోసం కాదు” అనే భావాన్ని తన జీవిత కార్యాచరణ ద్వారా నిరూపించిన మహనీయుడు గిడుగు వెంకట రామమూర్తి పంతులు. తెలుగు భాష మాట్లాడే ప్రతి ఒక్కరూ ఆయనను స్మరించుకోవాల్సిన రోజు ఆగస్టు 29. ఎందుకంటే అది కేవలం ఆయన జయంతి మాత్రమే కాదు. తెలుగు భాష ప్రజలందరికీ చెందాలనే ప్రజాస్వామిక ఆలోచనకు ప్రతీక.
1863 ఆగస్టు 29న శ్రీకాకుళం ప్రాంతంలోని పర్వతాలపేట గ్రామంలో గిడుగు వెంకట రామమూర్తి జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు వీర్రాజు, వెంకమ్మ. తండ్రి రెవెన్యూ శాఖలో పని చేసేవారు.
రామమూర్తికి చిన్న వయస్సులోనే తండ్రిని కోల్పోవడంతో ఆయన బాల్యం అనేక కష్టాల మధ్య సాగింది. అయినప్పటికీ విద్యపై ఉన్న ఆసక్తితో స్వయంకృషితో చదువుకొని మెట్రిక్యులేషన్ పూర్తి చేశారు.
ఉపాధ్యాయుడిగా ప్రారంభమైన ప్రయాణం..
గిడుగు రామమూర్తి తన వృత్తి జీవితాన్ని ఉపాధ్యాయుడిగా ప్రారంభించారు. పర్లాకిమిడి గజపతి మహారాజా పాఠశాలలో సుదీర్ఘకాలం ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేశారు.
అయితే ఆయనకు బోధన ఒక ఉద్యోగం మాత్రమే కాదు. విద్యార్థులు అర్థం చేసుకునే భాషలోనే విద్య అందాలనే ఆలోచన ఆయనలో బలపడింది.
ఆ కాలంలో పాఠశాలల్లోనూ, పుస్తకాలలోనూ ఉపయోగించే తెలుగు ప్రధానంగా “గ్రాంథిక భాష”. అది సంస్కృత పదజాలం. క్లిష్టమైన వ్యాకరణ నిర్మాణాలతో సామాన్య ప్రజలకు సులభంగా అర్థం కాని విధంగా ఉండేది.
అదే సమయంలో ప్రజలు తమ రోజువారీ జీవితంలో మాట్లాడుకునే తెలుగు మాత్రం సరళంగా, సహజంగా ఉండేది. ఈ అంతరాన్ని గిడుగు తీవ్రంగా ప్రశ్నించారు.
“గ్రాంథికం” కాదు – “వ్యావహారికం”..
గిడుగు రామమూర్తి మహత్తరమైన కృషి వ్యావహారిక భాషోద్యమం. ఆయన ఉద్దేశం గ్రాంథిక భాషను నాశనం చేయడం కాదు. ప్రజలకు అర్థమయ్యే, జీవంతో కూడిన భాషను విద్యలో, పుస్తకాల్లో, పరిపాలనలో ఉపయోగించాలన్నది. ఆయన అభిప్రాయంలో భాష జీవించి ఉండాలంటే అది ప్రజల జీవితంతో అనుసంధానమై ఉండాలి.
ప్రజలకు అర్థంకాని భాషలో విద్యను అందిస్తే విద్య కొద్దిమంది పండితులకే పరిమితమవుతుంది. కానీ ప్రజలు మాట్లాడే సరళమైన భాషలో విద్య అందిస్తే విద్య విస్తృత ప్రజానీకానికి చేరుతుంది.
అందువల్ల గిడుగు ఉద్యమం కేవలం భాషా సంస్కరణ ఉద్యమం కాదు. అది ఒక అర్థంలో విద్యను ప్రజాస్వామికం చేసే ఉద్యమం కూడా.
తెలుగు వచనానికి కొత్త దిశ..
గిడుగు కృషికి ముందు తెలుగు సాహిత్యంలో పద్యానికి, గ్రాంథిక శైలికి ప్రాధాన్యం ఎక్కువగా ఉండేది. గిడుగు మాత్రం సహజమైన వచన రచనను ప్రోత్సహించారు. దీంతో తెలుగు వచనంలో సరళత, స్పష్టత, సహజత్వం పెరిగాయి.
తరువాతి తరాల రచయితలు, పాత్రికేయులు, ఉపాధ్యాయులు, సామాజిక సంస్కర్తలు సాధారణ ప్రజలకు అర్థమయ్యే భాషలో రచనలు చేయడానికి ఆయన ఉద్యమం మార్గం సుగమం చేసింది. అందుకే గిడుగు రామమూర్తిని ఆధునిక తెలుగు వచన నిర్మాణానికి మార్గదర్శకుల్లో ఒకరుగా గుర్తిస్తారు.
గురజాడతో సమకాలీనంగా భాషా సంస్కరణ..
గిడుగు రామమూర్తి కాలం తెలుగు సమాజంలో అనేక మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్న కాలం. గురజాడ అప్పారావు వంటి మహనీయులు కూడా ప్రజల జీవితం, ప్రజల భాష, సామాజిక సంస్కరణలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. గిడుగు భాషను ప్రజల దగ్గరకు తీసుకువెళ్లాలని పోరాడితే, గురజాడ సాహిత్యం ద్వారా ప్రజల జీవితాన్ని ప్రతిబింబించారు.
ఈ రెండు ప్రవాహాలు కలిసి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యానికి కొత్త దిశను ఇచ్చాయి.
సవర భాష కోసం అపూర్వమైన సేవ..
గిడుగు రామమూర్తి కేవలం తెలుగు భాషకే పరిమితమైన భాషావేత్త కాదు. ఆయన సవర(సౌర) గిరిజన భాషపై కూడా లోతైన పరిశోధన చేశారు.
సవర ప్రజల మధ్యకి వెళ్లి వారి భాషను అధ్యయనం చేశారు. ఆ భాషకు సంబంధించిన పదజాలం, వ్యాకరణం తదితర అంశాలను నమోదు చేయడానికి కృషి చేశారు.
“ఏ మాన్యువల్ ఆఫ్ ది సవర లాంగ్వేజ్” వంటి రచనల ద్వారా సవర భాషపై శాస్త్రీయ అధ్యయనానికి పునాది వేశారు. గిరిజన భాషలను కూడా గౌరవంతో అధ్యయనం చేయాలనే దృష్టి ఆయనలో ఉండేది.
ఇది ఆయన దూరదృష్టికి నిదర్శనం. ఒక భాష గొప్పది, మరో భాష తక్కువది అనే భావనకు బదులుగా ప్రతి సమాజం భాషా సంపదను గౌరవించాలి అన్న వైఖరిని ఆయన ప్రదర్శించారు.
బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి..
గిడుగు రామమూర్తి బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఉపాధ్యాయుడు. భాషావేత్త. రచయిత. చరిత్ర పరిశోధకుడు. శాసన పరిశోధకుడు. సంఘ సంస్కర్త. గిరిజన భాషల పరిశోధకుడిగా ఆయన సేవలందించారు.
శాసనాలను అధ్యయనం చేయడానికి అవసరమైన భాషా పరిజ్ఞానాన్ని సంపాదించుకుని చారిత్రక ఆధారాలను పరిశోధించారు.
వివిధ భాషలపై ఆసక్తి పెంచుకుని భాషాశాస్త్రాన్ని శాస్త్రీయ దృష్టితో అధ్యయనం చేశారు.
గిడుగు ప్రతిపాదించిన వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి మొదట్లో అందరి నుంచి మద్దతు లభించలేదు. గ్రాంథిక భాషే తెలుగు సాహిత్యానికి గౌరవాన్ని ఇస్తుందని భావించిన అనేకమంది పండితులు ఆయనను విమర్శించారు.
అయితే గిడుగు వెనక్కి తగ్గలేదు. ఎందుకంటే ఆయనకు భాషపై ఉన్న ప్రేమ పుస్తకాలలోని భాషను కాపాడటంలో మాత్రమే లేదు. భాషను మాట్లాడే ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచడంలో ఉంది. అందుకే ఆయన ఉద్యమం కాలక్రమంలో విస్తృతమైన ప్రభావాన్ని చూపింది.
భాషా సంస్కరణ వెనుక ఉన్న ప్రజాస్వామిక ఆలోచన..
గిడుగు రామమూర్తి కృషిని కేవలం తెలుగు వ్యాకరణానికి సంబంధించిన అంశంగా చూడటం ఆయన గొప్పతనాన్ని తగ్గించడం అవుతుంది.
ఒక విద్యార్థి పాఠ్యపుస్తకాన్ని అర్థం చేసుకోలేకపోతే, ఒక సాధారణ వ్యక్తి ప్రభుత్వ ప్రకటనను చదవలేకపోతే, ఒక సామాన్యుడు పుస్తకాన్ని చదవడానికి పండితుడి సహాయం తీసుకోవాల్సి వస్తే అక్కడ భాష ఒక అడ్డంకిగా మారుతుంది.
ఆ అడ్డంకిని తొలగించడానికి గిడుగు పోరాడారు. అందుకే ఆయన ఉద్యమం వెనుక ఉన్న మౌలిక సందేశం “జ్ఞానం కొద్దిమందికి మాత్రమే చెందకూడదు. ప్రతి మనిషికి అందుబాటులో ఉండాలి.” ఈ ఆలోచన నేటికీ అత్యంత ప్రాసంగికమైనది.
తెలుగు భాషా దినోత్సవం ఎందుకు?
గిడుగు వెంకట రామమూర్తి జన్మదినమైన ఆగస్టు 29ను తెలుగు భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహిస్తున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్లో ప్రభుత్వ విద్యాసంస్థలు కూడా ఈ రోజును తెలుగు భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహిస్తున్నాయి. అయితే ఈ రోజును కేవలం పూలమాలలు వేసి, ప్రసంగాలు చేసి ముగించకూడదు.
గిడుగు వారసత్వాన్ని నిజంగా గౌరవించాలంటే విద్యార్థులకు సులభంగా అర్థమయ్యే తెలుగులో విద్య అందించాలి. పరిపాలనలో సామాన్యులకు అర్థమయ్యే భాషను ఉపయోగించాలి.
తెలుగు పుస్తకాలను సరళమైన, సహజమైన భాషలో ప్రచురించాలి. తెలుగు మాధ్యమ విద్యకు నాణ్యతను పెంచాలి. మాండలిక భాషలను, గిరిజన భాషలను గౌరవించాలి. ఆధునిక విజ్ఞానం, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం తెలుగులో రావడానికి కృషి చేయాలి.
డిజిటల్ యుగంలో తెలుగు వినియోగాన్ని విస్తరించాలి. అప్పుడే గిడుగు ఆశయానికి నిజమైన అర్థం ఉంటుంది.
నేటి తరానికి గిడుగు ఇచ్చే సందేశం..
నేడు ప్రపంచం వేగంగా మారుతున్నది. ఆంగ్లం, హిందీతో పాటు అనేక ప్రపంచ భాషల ప్రభావం పెరుగుతోంది.
మరోవైపు సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, కృత్రిమ మేధస్సు, డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్ మన జీవితాల్లో భాగమయ్యాయి. ఈ పరిస్థితిలో తెలుగు భాషను కేవలం గత వైభవాన్ని చెప్పుకుంటూ కాపాడలేము.
తెలుగు ఆధునిక విజ్ఞాన భాషగా, సాంకేతిక భాషగా, పరిపాలనా భాషగా, విద్యా భాషగా ఎదగాలి. అందుకు గిడుగు చూపిన మార్గమే ప్రేరణ.
ప్రజలు మాట్లాడే భాషకు గౌరవం ఇవ్వాలి. భాషను ప్రజల జీవితాలతో అనుసంధానించాలి. కొత్త పదాలను స్వీకరించాలి. విజ్ఞానాన్ని తెలుగులో అందించాలి. అదే గిడుగు రామమూర్తికి నిజమైన నివాళి.
గిడుగు వెంకట రామమూర్తి పంతులు ఒక భాషను మాత్రమే సంస్కరించలేదు. భాష ద్వారా జ్ఞానం ఎవరికోసం? విద్య ఎవరికోసం? సాహిత్యం ఎవరికోసం? అనే ప్రశ్నలను సమాజం ముందుంచారు. ఆయన పోరాటం వల్ల తెలుగు భాష పండితుల పరిధి నుంచి బయటకు వచ్చి సామాన్య ప్రజల జీవితానికి మరింత చేరువైంది.
అందుకే ఆయనను కేవలం “వ్యావహారిక భాషోద్యమ పితామహుడు”గా మాత్రమే కాకుండా, తెలుగు భాషను ప్రజాస్వామికం చేసిన మహనీయుడిగా స్మరించాలి.
1863 ఆగస్టు 29న జన్మించిన గిడుగు రామమూర్తి 1940 జనవరి 22న కన్నుమూశారు. కానీ ఆయన ఆలోచనలు ఇంకా జీవిస్తున్నాయి.
గిడుగు రామమూర్తి జయంతిని ప్రభుత్వాలు ఒక మొక్కుబడి కార్యక్రమంగా నిర్వహిస్తున్నాయి. ప్రచార ఆర్భాటాలకు మాత్రమే పరిమితం అవుతున్నాయి. ఆచరణలో నేటికీ అనేక సంస్థలలో ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు, ప్రభుత్వ ఆదేశాలు తెలుగులో రావడం లేదు.
నామమాత్రపు చదువు ఉన్న ఉద్యోగులతో కూడా ఉత్తర ప్రత్యుత్తరాలు ఆంగ్ల భాషలో నేటికీ కొనసాగుతున్నాయి. ఇక కోర్టు కేసుల విషయం చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు.
ఇంగ్లీషు తప్ప తెలుగు భాష గురించిన ఆలోచన కూడా కనబడడం లేదు. ఈ పరిస్థితి మారాలంటే ప్రజలు చైతన్యవంతంతో ప్రభుత్వాల మీద ఒత్తిడి తీసుకురావడం తప్ప మరొక మార్గం లేదు.
ప్రభుత్వాలకి చేసే విజ్ఞప్తులు గానీ, వివిధ సంస్థల ఉద్యోగులు వారు ఇవ్వాల్సిన సమాధానాలను తెలుగులో మాత్రమే ఇవ్వాలి. ఆ విధంగా ప్రజలు ప్రభుత్వం మీద ఒత్తిడి తీసుకురావడం తప్ప మరొక మార్గం లేదు.
తెలుగును ప్రేమిద్దాం. తెలుగును మాట్లాడుదాం. తెలుగులో చదువుదాం. తెలుగులో విజ్ఞానాన్ని సృష్టిద్దాం.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
