తెలంగాణ ప్రజా చైతన్యానికి, గ్రంథాలయ ఉద్యమానికి, సాహిత్య విప్లవానికి మార్గదర్శి- వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి

తెలంగాణ సాహిత్య చరిత్రలో, ప్రజా ఉద్యమాల చరిత్రలో వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామికి ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ఆయన కేవలం రచయిత కాదు. పుస్తకాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లిన ప్రచురణకర్త. నిరక్షరాస్యత, పేదరికం, సామాజిక అసమానతలపై పోరాడిన ఉద్యమకారుడు. నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించిన ప్రజా మేధావి. నవంబర్ 1 ఆయన జయంతి.

ఆయన చిన్నతనంలో తీవ్రమైన పేదరికాన్ని అనుభవించి, పాఠశాల, కళాశాలల్లో సాధారణ విద్యాభ్యాసం చేసే అవకాశం లేకపోయినా స్వయంకృషితో గొప్ప రచయితగా, ఉద్యమ నాయకుడిగా ఎదిగారు. తనకు ఎదురైన కష్టాలను వ్యక్తిగత జీవితానికి మాత్రమే పరిమితం చేయకుండా సమాజంలోని పేదలు, అణగారిన వర్గాల విముక్తి కోసం కృషి చేశారు.

బాల్యం – పేదరికం నుంచి స్వయంకృషితో ఎదుగుదల:

వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి 1915 నవంబర్ 1న నల్గొండ జిల్లాలోని చెరువు మాదారం గ్రామంలో జన్మించారు. తల్లి సింహాద్రమ్మ, తండ్రి రామచంద్రాచార్యులు. చిన్నతనంలోనే తండ్రి మరణించడంతో కుటుంబం తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంది. ఆర్థిక పరిస్థితుల కారణంగా సాధారణ పాఠశాల విద్యను కొనసాగించే అవకాశం ఆయనకు లభించలేదు. సీతారామా రావు అనే ఉపాధ్యాయుడి వద్ద వంట పని చేస్తూ చదువుకునేవారు.

తర్వాత సూర్యాపేట, నకిరేకల్ తదితర ప్రాంతాల్లో జీవనోపాధి కోసం వివిధ పనులు చేశారు. విజయవాడలో హోటల్‌లో సర్వర్‌గా కూడా పనిచేశారు. కానీ పేదరికం ఆయన చదువుపై ఆసక్తిని అడ్డుకోలేకపోయింది. సూర్యాపేటలోని గ్రంథాలయాల్లో పుస్తకాలు చదువుతూ తన జ్ఞానాన్ని పెంచుకున్నారు. తెలుగు, ఆంగ్ల భాషలను స్వయంగా అభ్యసించారు. ఈ స్వయంకృషి ఆయనను గొప్ప రచయితగా తీర్చిదిద్దింది.

గ్రంథాలయోద్యమంలో పాత్ర:

ఆ రోజుల్లో హైదరాబాద్ సంస్థానంలో నిజాం పాలన కొనసాగుతోంది. తెలంగాణ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విద్యావ కాశాలు చాలా పరిమితంగా ఉండేవి. నిరక్షరాస్యత అధికంగా ఉండేది. సామాన్య ప్రజలకు పుస్తకాలు, వార్తాపత్రికలు, రాజకీయ సమాచారం అందుబాటులో ఉండేవి కావు. ప్రజల్లో విద్యా, సామాజిక, రాజకీయ చైతన్యం పెరగడానికి గ్రంథాలయాలు అవసరమని ఆళ్వారు స్వామి భావించారు.

గ్రంథాలయాలు కేవలం పుస్తకాలు భద్రపరిచే ప్రదేశాలు కావు. అవి ప్రజలు కలుసుకునే, చర్చించుకునే, సమాజాన్ని అర్థం చేసుకునే కేంద్రాలుగా ఉండాలని ఆకాంక్షించారు. గ్రంథాలయోద్యమంలో పాల్గొని పుస్తక పఠనం, ప్రజా విద్య, సామాజిక చైతన్యం కోసం పనిచేశారు. తెలంగాణలో గ్రంథాలయోద్యమం అనేది నిజాం పాలనలో ప్రజలకు విజ్ఞానాన్ని అందించే ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.

దేశోద్ధారక గ్రంథ మాల – పుస్తకాలను ప్రజల వద్దకు తీసుకెళ్లిన ఉద్యమం:

వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి జీవితంలో అత్యంత ముఖ్యమైన కృషిలో ఒకటి దేశోద్ధారక గ్రంథ మాల స్థాపన.1938 ప్రాంతంలో ఆయన ఈ గ్రంథ మాలను ప్రారంభించారు. ఈ గ్రంథ మాల లక్ష్యం పుస్తకాలను ధనవంతులకే పరిమితం చేయకుండా సాధారణ ప్రజలకు అందుబాటులోకి తీసుకురావడం.

ఆ రోజుల్లో పుస్తకాలు ప్రచురించడం, వాటిని ప్రజలకు చేరవేయడం చాలా కష్టమైన పని. ముఖ్యంగా నిజాం పాలనలో రాజకీయ చైతన్యం కలిగించే రచనలకు అనేక పరిమితులు/ఆంక్షలు ఉండేవి. అయినప్పటికీ ఆయన వెనుకడుగు వేయలేదు. దేశభక్తి, సామాజిక సంస్కరణ, రాజకీయ చైతన్యం, ప్రజల హక్కులు వంటి అంశాలపై పుస్తకాలను ప్రచురించారు. దేశోద్ధారక గ్రంథ మాల ద్వారా తెలంగాణలో చదివే అలవాటును, సామాజిక అవగాహనను పెంపొందించడానికి కృషి చేశారు. ఇది ఒక ప్రచురణ సంస్థ మాత్రమే కాదు, ఒక ప్రజా విజ్ఞాన ఉద్యమం.

నిజాం నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం:

ఆ కాలంలో తెలంగాణ ప్రాంతం హైదరాబాద్ సంస్థానంలో భాగంగా ఉండేది. నిజాం పాలనలో ప్రజలకు అనేక రాజకీయ, పౌర హక్కులపై పరిమితులు ఉండేవి. ప్రజా సభలు నిర్వహించడం, రాజకీయ ప్రచారం చేయడం, పత్రికలు నడపడం, ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించడం వంటి కార్యకలాపాలపై ఆంక్షలు ఉండేవి.

భూస్వామ్య దోపిడీ, వెట్టిచాకిరీ, అధిక పన్నులు, అధికారుల వేధింపులు, పేద రైతులపై అణచివేత వంటి సమస్యలు గ్రామీణ జీవితాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించడానికి ఆళ్వారు స్వామి ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు. ఆయన దృష్టిలో స్వాతంత్ర్యం అంటే కేవలం విదేశీ పాలన అంతం కావడం మాత్రమే కాదు. ప్రజలకు విద్య, ఆహారం, గౌరవం, సామాజిక సమానత్వం, దోపిడీ నుంచి విముక్తి కూడా అవసరం.

ఆంధ్ర మహాసభలో కీలక పాత్ర:

ఆళ్వారు స్వామి ఆంధ్ర మహాసభ కార్యకలాపాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. తెలంగాణ ప్రాంతంలో తెలుగు భాష, విద్య, సాంస్కృతిక అభివృద్ధి కోసం ఏర్పడిన ఆంధ్ర మహాసభ క్రమంగా ప్రజల రాజకీయ, సామాజిక హక్కుల ఉద్యమానికి వేదికగా మారింది. ప్రారంభంలో భాషా, సాంస్కృతిక అంశాలపై ప్రధానంగా పనిచేసిన ఈ సంస్థ, తరువాత గ్రామీణ ప్రజల సమస్యలు, భూస్వామ్య దోపిడీ, వెట్టిచాకిరీ, పౌర హక్కుల కోసం పోరాడే దిశగా అభివృద్ధి చెందింది.

1944 మేలో భువనగిరిలో జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభ 11వ సమావేశం ఒక ముఖ్యమైన మలుపు. ఈ సమావేశంలో బద్దం ఎల్లారెడ్డి ప్రధాన కార్యదర్శిగా ఎన్నికయ్యారు. ఆళ్వారు స్వామి నిర్వాహక కార్యదర్శిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ఈ బాధ్యతలో సంస్థ నిర్వహణ, గ్రామీణ పర్యటనలు, ప్రజా కార్యక్రమాల నిర్వహణలో ఆయన కీలకంగా పనిచేశారు. రావి నారాయణరెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి వంటి నాయకులతో కలిసి ప్రజా ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నారు.

కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో అనుబంధం:

ఆళ్వారు స్వామి మొదట జాతీయవాద భావాలతో ఉద్యమాల్లోకి ప్రవేశించి, తరువాత కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో అనుబంధం పెంచుకున్నారు. సమాజంలోని ఆర్థిక అసమానతలు, భూస్వామ్య దోపిడీ, పేద రైతులు, కూలీల సమస్యలు పరిష్కారం కావాలంటే సమూలమైన సామాజిక మార్పు అవసరమని ఆయన భావించారు.

కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం ద్వారా భూమి, శ్రమ, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం వంటి అంశాలపై ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించడానికి కృషి చేశారు. సామాన్య ప్రజల జీవితాలను అర్థం చేసుకోవడం, వారి భాషలో వారితో మాట్లాడడం, వారి సమస్యలను సాహిత్యంలో ప్రతిబింబించడం ఆయన ప్రత్యేకత.

జైలు జీవితం – ప్రజల కోసం చేసిన పోరాటానికి ప్రతిఫలం:

నిజాం పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజా ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నందుకు ఆళ్వారు స్వామి జైలు జీవితాన్ని అనుభవించారు. జైలు ఆయనకు శిక్ష అనుభవించే స్థలంగా కాకుండా సమాజంలోని విభిన్న వర్గాల ప్రజల జీవితాలను దగ్గరగా అర్థం చేసుకునే అనుభవాన్ని అందించింది.

జైలులో రైతులు, కార్మికులు, రాజకీయ ఖైదీలు, సాధారణ నేరారోపణలతో నిర్బంధించబడిన వ్యక్తులు ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులను గమనించారు. వారి జీవితాల్లోని కష్టాలు, అన్యాయాలు, మానవ సంబంధాలు ఆయనను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఈ అనుభవాల ఆధారంగా ఆయన రచించిన ముఖ్యమైన పుస్తకం 'జైలులోపల'.

ఈ కథల్లో జైలు వ్యవస్థలోని పరిస్థితులు, ఖైదీల జీవితాలు, అధికారుల వైఖరి, పేదల దుస్థితి, మానవీయ విలువలు ప్రతిబింబిస్తాయి. జైలు గోడల మధ్య ఉన్న జీవితాలను సాహిత్యంలోకి తీసుకువచ్చిన అరుదైన రచనగా ఇది నిలిచింది.

సాహిత్య రంగంలో ఆళ్వారు స్వామి కృషి:

వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి సాహిత్యాన్ని కేవలం వినోద సాధనంగా చూడలేదు. సాహిత్యం సమాజాన్ని ప్రతిబింబించాలి. ప్రజల సమస్యలను వెలుగులోకి తీసుకురావాలి. దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగించాలని భావించారు.

ఆయన ముఖ్యమైన రచనలలో “ప్రజల మనిషి” ఒకటి. తెలుగు సాహిత్యంలో తెలంగాణ ప్రాంత ప్రజల సామాజిక, రాజకీయ జీవితాన్ని ప్రతిబింబించిన ప్రముఖ నవల. నిజాం పాలనలో ప్రజలు ఎదుర్కొన్న సమస్యలు, గ్రామీణ సమాజంలోని అసమానతలు, ప్రజల్లో పెరుగుతున్న చైతన్యం ఈ నవలలో ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రజల మధ్య జీవిస్తూ, వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకుంటూ, సమాజ మార్పు కోసం పనిచేసే వ్యక్తి జీవన ప్రయాణాన్ని ఈ రచన చిత్రిస్తుంది. తెలంగాణ నవలా సాహిత్యంలో ఈ రచనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.

“గంగు” తెలంగాణ ప్రజా ఉద్యమాల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని ప్రతిబింబించే మరో ముఖ్యమైన నవల.1940–45 మధ్య కాలంలోని రాజకీయ, సామాజిక పరిస్థితులు, గ్రామీణ ప్రజల జీవితాలు, భూస్వామ్య వ్యవస్థ, ప్రజల్లో పెరుగుతున్న తిరుగుబాటు భావాలు ఇందులో చిత్రించబడ్డాయి. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటానికి దారితీసిన సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవడానికి ఈ నవల ఉపయోగపడుతుంది.

“జైలులోపల” జైలు జీవితంలో ఆయన చూసిన అనుభవాలు, ఖైదీల సమస్యలు, మానవ సంబంధాలు, అధికార వ్యవస్థలోని అన్యాయాలను ప్రతిబింబించిన కథల సంపుటి. ఆయన కథలు, వ్యాసాలు, సామాజిక విమర్శలు కూడా తెలంగాణ సమాజం, భాష, సంస్కృతి, రాజకీయ పరిణామాలకు చారిత్రక ఆధారాలుగా నిలిచాయి.

తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటంతో సంబంధం:

1946 నుంచి 1951 వరకు సాగిన తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాటం భారతదేశ రైతాంగ ఉద్యమ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన ఘట్టాల్లో ఒకటి. ఈ పోరాటానికి ముందు నుంచే తెలంగాణలో భూస్వామ్య దోపిడీ, వెట్టిచాకిరీ, నిరంకుశ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజా చైతన్యం పెరుగుతోంది.

ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమం, గ్రంథాలయోద్యమం, ప్రజా సాహిత్యం ఈ చైతన్యాన్ని పెంపొందించడంలో కీలకపాత్ర పోషించాయి. వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి ఈ ప్రజా చైతన్య నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు.

ఆయన ఆయుధ పోరాటానికి సంబంధించిన కాలాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆ పోరాటానికి దారితీసిన సామాజిక, రాజకీయ పరిస్థితులను కూడా తన రచనల్లో ప్రతిబింబించారు. అందుకే ఆయన రచనలు తెలంగాణ ప్రజా ఉద్యమ చరిత్రను అధ్యయనం చేసేవారికి విలువైన గ్రంధాలు.

ఆళ్వారు స్వామి రచనల్లో ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. ఆయన పేదల జీవితాలను దూరం నుంచి చూసి రాయలేదు. వారి మధ్య జీవించారు. వారి కష్టాలను అనుభవించారు. వారి సమస్యలను ఉద్యమాల్లో భాగస్వామిగా అర్థం చేసుకున్నారు. అందువల్ల ఆయన రచనల్లో కనిపించే పాత్రలు కల్పిత వ్యక్తుల్లా కాకుండా అప్పటి తెలంగాణ సమాజంలోని నిజమైన మనుషుల్లా కనిపిస్తాయి.

పాత్రికేయుడిగా కృషి:

ఆళ్వారు స్వామి హైదరాబాద్‌లోని గోల్కొండ పత్రికలో ప్రూఫ్ రీడర్‌గా పనిచేశారు. తరువాత తెలంగాణ ప్రజల సమస్యలు, సామాజిక పరిస్థితులు, రాజకీయ పరిణామాలపై రచనలు చేశారు. 'తెలంగాణ' అనే పత్రికతో కూడా ఆయనకు సంబంధం ఉంది. పత్రికలు, పుస్తకాలు, గ్రంథాలయాలు ప్రజలకు విజ్ఞానాన్ని అందించే సాధనాలని ఆయన భావించారు. సమాచారం కొందరి చేతుల్లోనే ఉండకుండా సామాన్య ప్రజలకు చేరాలని కోరుకున్నారు.

వ్యక్తిత్వం-నిరాడంబర జీవితం:

ఆళ్వారు స్వామి వ్యక్తిత్వంలో నిరాడంబరత, పట్టుదల, ప్రజల పట్ల నిబద్ధత ప్రధానమైనవి. చిన్నతనంలో అనుభవించిన పేదరికం ఆయనను ప్రజల సమస్యలకు దగ్గర చేసింది. ఆర్థికంగా మెరుగైన జీవితం గడిపే అవకాశాల కంటే ప్రజా ఉద్యమాలు, రచనలు, ప్రచురణలకే ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. తనకు లభించిన జ్ఞానాన్ని వ్యక్తిగత అభివృద్ధికి ఉపయోగించకుండా సమాజానికి అందించారు.

మరణం:

1961 ఫిబ్రవరి 5న వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి మరణించారు.

కేవలం 45 సంవత్సరాల జీవితకాలంలో ఆయన రచయితగా, ప్రచురణకర్తగా, ప్రజా ఉద్యమకారుడిగా సాధించిన కృషి విశేషమైనది. ఆయన మరణించినప్పటికీ ఆయన సాహిత్యం, ప్రజా ఉద్యమాల్లో ఆయన పాత్ర తెలంగాణ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.

నేడు తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పడి ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో కొనసాగుతోంది. విద్య, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, సమాచార రంగాల్లో గణనీయమైన అభివృద్ధి జరిగింది. అయితే ఇప్పటికీ అనేక సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పేదరికం, నిరుద్యోగం. రైతుల సమస్యలు, వ్యవసాయ సంక్షోభం. కూలీలకు తగిన వేతనాలు, ఉపాధి భద్రత లేకపోవడం. ప్రభుత్వ విద్య, వైద్య వ్యవస్థల బలోపేతం అవసరం. కుల, వర్గ అసమానతలు. పుస్తక పఠనం, గ్రంథాలయాల ప్రాధాన్యత తగ్గిపోవడం.

ఈ నేపథ్యంలో ఆళ్వారు స్వామి జీవితం నుండి నేర్చుకోవలసినవి విద్య అందరికీ అందుబాటులో ఉండాలి. పేదరికం వల్ల ఎవరికీ విద్య దూరం కాకూడదు. పుస్తకాలు, గ్రంథాలయాలు సామాన్య ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండాలి. సాహిత్యం ప్రజల జీవితాలను ప్రతిబింబించాలి. రచయితలు సమాజంలోని పేదలు, కార్మికులు, రైతులు, అణగారిన వర్గాల సమస్యలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ప్రజా హక్కుల కోసం పోరాటం అవసరం. ప్రజలకు స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, గౌరవప్రదమైన జీవితం లభించాలంటే ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమాలు బలంగా ఉండాలి. చరిత్రను మర్చిపోకూడదు. తెలంగాణ సమాజం నేడు సాధించిన అనేక హక్కుల వెనుక గత తరాల ప్రజా ఉద్యమాలు, త్యాగాలు, పోరాటాలు ఉన్నాయి. వాటిని భావితరాలకు అందించడం మన బాధ్యత.

ముగింపు:

వట్టికోట ఆళ్వారు స్వామి జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక విషయం స్పష్టమవుతుంది. పెద్ద విద్యాసంస్థల్లో చదువుకోకపోయినా, ఆర్థికంగా ఉన్నత స్థితిలో లేకపోయినా, సామాజిక మార్పు కోసం గొప్ప కృషి చేయవచ్చని ఆయన నిరూపించారు.

గ్రంథాలయాన్ని గురువుగా చేసుకొని జ్ఞానం సంపాదించారు. పుస్తకాలను ప్రజల చేతుల్లోకి తీసుకెళ్లారు. నిజాం నిరంకుశ పాలనను వ్యతిరేకించారు. జైలు జీవితాన్ని అనుభవించారు. ప్రజల సమస్యలను సాహిత్యంలో ప్రతిబింబించారు.

ఆయనను కేవలం ఒక రచయితగా కాకుండా తెలంగాణ ప్రజా చైతన్య నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించిన ప్రజా మేధావిగా గుర్తించాలి. ఆయన జీవితం మనకు నేర్పేది పుస్తకం ఒక ఆయుధం, జ్ఞానం ఒక శక్తి, ప్రజా చైతన్యం సామాజిక మార్పుకు పునాది.

Portrait: A. Prabhakar, Telangana Tejomurthulu (2017), Telangana State Language and Culture Department; Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Existing page-578 crop; no further changes.

About the Author

The Wire Editorial Team

Administrator

View All Posts