తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాట అమరుడు దొడ్డి కొమురయ్య!

జులై 04 దొడ్డి కొమరయ్య వర్ధంతి. ఈ సందర్భంగా వారిని గురించి క్లుప్తంగా నెమరు వేసుకుందాం. తెలంగాణ చరిత్రలో దొడ్డి కొమరయ్య పేరు స్వర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడింది. ఆయన ఒక సాధారణ రైతు కుటుంబంలో జన్మించినప్పటికీ, తన త్యాగంతో తెలంగాణ రైతాంగ పోరాటానికి నూతన దిశను చూపిన మహనీయుడిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. ఆయన అమరత్వం కేవలం ఒక వ్యక్తి మరణం మాత్రమే కాదు.అది శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న భూస్వామ్య దోపిడీకి, వెట్టిచాకిరి వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల తిరుగుబాటుకు నాంది పలికిన సంఘటన.

తెలంగాణలో నిజాం పాలన – ప్రజల దుస్థితి:

హైదరాబాద్ సంస్థానాన్ని పాలించిన మీరొస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలనలో తెలంగాణ ప్రాంత ప్రజలు తీవ్ర దోపిడీకి గురయ్యారు. గ్రామాల్లో దేశ్‌ముఖులు, దొరలు, జమీందారులు ప్రజలపై అమానుషమైన అణచివేతను కొనసాగించేవారు. రైతులు తమ భూముల్లో పంటలు పండించినప్పటికీ, వాటిలో అధిక భాగాన్ని పన్నుల రూపంలో భూస్వాములకు ఇవ్వాల్సి వచ్చేది. వెట్టిచాకిరి పేరుతో రైతులు, కూలీలు ఉచితంగా పని చేయాల్సి వచ్చేది. గ్రామాల్లో మహిళలపైనా, పేదలపైనా అనేక రకాల అన్యాయాలు జరిగేవి. ఈ దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం పెంపొందించేందుకు ఆంధ్ర మహాసభ, భారత కమ్యూనిస్టు పార్టీ నాయకత్వంలో ఉద్యమాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

జననం, బాల్యం:

దొడ్డి కొమరయ్య 1923 ఏప్రిల్ 3న అప్పటి నల్లగొండ జిల్లాలోని, ప్రస్తుతం జనగామ జిల్లాలో ఉన్న కడవెండి గ్రామంలో ఒక సాధారణ గొర్రెల కాపరుల కుటుంబంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే గ్రామీణ పేదలు ఎదుర్కొంటున్న దోపిడీని ఆయన ప్రత్యక్షంగా గమనించారు. వ్యవసాయం, పశు పోషణ చేస్తూ జీవనం సాగించిన కొమరయ్య, గ్రామంలోని పేద రైతుల సమస్యలను తన సమస్యలుగానే భావించారు. ప్రజలలో పెరుగుతున్న చైతన్యం, రైతాంగ సంఘాల కార్యకలాపాలు ఆయనను ఉద్యమం వైపు ఆకర్షించాయి.

రైతాంగ ఉద్యమంలో ప్రవేశం:

కడవెండి గ్రామంలో దేశ్‌ముఖుల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా రైతులు సంఘటిత మవడం ప్రారంభించారు. ఈ ఉద్యమంలో దొడ్డి కొమరయ్య చురుకైన పాత్ర పోషించారు. గ్రామ సభలు, రైతుల సమావేశాలు, నిరసన కార్యక్రమాల్లో ముందుండి పనిచేశారు. ఆయనకు పెద్దగా చదువు లేకపోయినా, అన్యాయాన్ని ఎదిరించే ధైర్యం, నాయకత్వ లక్షణాలు అపారంగా ఉండేవి. దీంతో గ్రామ ప్రజలు ఆయనను తమ నాయకుడిగా భావించడం ప్రారంభించారు.

1946 జూలై 4 – చరిత్రలో చీకటి రోజు:

1946 జూలై 4న కడవెండి గ్రామ ప్రజలు దేశ్‌ముఖ్ అన్యాయాలకు వ్యతిరేకంగా భారీ నిరసన ప్రదర్శన చేపట్టారు. ఈ ప్రదర్శనలో దొడ్డి కొమరయ్య ముందుండి నినాదాలు చేస్తూ ప్రజలను నడిపించారు.ప్రదర్శన దేశ్‌ముఖ్ గడికి చేరుకున్నప్పుడు భూస్వాముల అనుచరులు ప్రజలపై కాల్పులు జరిపారు. ఈ కాల్పుల్లో దొడ్డి కొమరయ్యకు బుల్లెట్ తగిలి ఆయన అక్కడికక్కడే అమరు డయ్యారు. ఆయన సోదరుడు దొడ్డి మల్లయ్య సహా మరికొందరు గాయపడ్డారు. ఈ సంఘటన తెలంగాణ చరిత్రలో ఒక కీలక మలుపుగా నిలిచింది.

తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటానికి నాంది:

దొడ్డి కొమరయ్య అమరత్వం తరువాత రైతాంగ ఉద్యమం మరింత ఉధృతమైంది. అప్పటి వరకు శాంతియుత నిరసనల రూపంలో కొనసాగిన ఉద్యమం సాయుధ పోరాట దిశగా అడుగులు వేసింది. 1946 నుండి 1951 వరకు కొనసాగిన తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటం భారతదేశ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద రైతాంగ ఉద్యమాలలో ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. ఈ ఉద్యమంలో వేలాది మంది రైతులు పాల్గొన్నారు. సుమారు మూడు వేల గ్రామాలు ఉద్యమ ప్రభావంలోకి వచ్చాయి. లక్షల ఎకరాల భూమిని పేదలకు పంచిపెట్టడం జరిగింది.

ఇతర ప్రముఖ నాయకుల పాత్ర:

ఈ పోరాటంలో అనేక మంది నాయకులు కీలక పాత్ర పోషించారు. చాకలి ఐలమ్మ భూస్వాముల అన్యాయాలను ధైర్యంగా ఎదిరించి మహిళలకు స్ఫూర్తిగా నిలిచారు. పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య ఉద్యమానికి సిద్ధాంత పరమైన మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తూ ప్రత్యక్ష పాత్ర నిర్వహించారు. అదేవిధంగా రావి నారాయణరెడ్డి, బద్దం యెల్లారెడ్డి, ఆరుట్ల రామచంద్రారెడ్డి, ఆరుట్ల కమలాదేవి వంటి నాయకులు పోరాటాన్ని గ్రామ గ్రామానికి తీసుకెళ్లారు.

నిజాం పాలన అంతం – హైదరాబాద్ విలీనం:

1948 సెప్టెంబర్‌లో భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన “ఆపరేషన్ పోలో” తరువాత హైదరాబాద్ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనమైంది. అయితే రైతాంగ సమస్యల పరిష్కారం కోసం పోరాటం మరికొంత కాలం కొనసాగి, 1951లో అధికారికంగా ముగిసింది.

దొడ్డి కొమరయ్య వారసత్వం:

దొడ్డి కొమరయ్యను తెలంగాణ ప్రజలు “తెలంగాణ సాయుధ పోరాట తొలి అమర వీరుడు”గా గౌరవిస్తారు. కడవెండి గ్రామంలో ఆయన స్మారక స్థూపం నిర్మించబడింది. తెలంగాణ యువతకు, రైతాంగానికి, సామాజిక ఉద్యమకారులకు ఆయన జీవితం స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తోంది.

దొడ్డి కొమరయ్య త్యాగం మనకు మూడు గొప్ప సందేశాలను అందిస్తుంది:

1. అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా ప్రజలు ఐక్యంగా నిలిస్తే మార్పు సాధ్య మవుతుంది.
2. సాధారణ వ్యక్తి కూడా చరిత్రను మార్చగలడు.
3. స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం కోసం చేసిన పోరాటం ఎప్పటికీ వృథా కాదు.

ముగింపు:

దొడ్డి కొమరయ్య ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు. ఆయన తెలంగాణ ప్రజల స్వాభిమానానికి ప్రతీక. ఆయన అమరత్వం రైతాంగ ఉద్యమానికి అగ్నికణంలా పనిచేసి, వేలాది మంది ప్రజలను పోరాట మార్గంలో నడిపించింది. తెలంగాణ చరిత్రను అధ్యయనం చేసే ప్రతి ఒక్కరూ దొడ్డి కొమరయ్య త్యాగాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ఆయన పేరు తెలంగాణ రైతాంగ పోరాట చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.

“దొడ్డి కొమరయ్య మరణించలేదు; ప్రతి అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా పోరాడే తెలంగాణ ప్రజల హృదయాలలో చిరంజీవిగా నిలిచిపోయాడు.”

About the Author

The Wire Editorial Team

Administrator

View All Posts