చప్పట్లతో కాదు ఫలితాలతో దౌత్యాన్ని కొలవాలి..

భారతదేశం ప్రపంచ వ్యవహారాల్లో స్థిరత్వాన్ని కోరుకుంటుండగా, తన బలాన్ని ప్రదర్శించే భాషను అమెరికా వాడుతోంది.

మనం కోరుతున్నది ఇండో-పసిఫిక్ భావన అంతం కావడం కాదు. దానిలో ఒక సవరణ మాత్రమే.

ఎవియాన్‌లో జరిగిన జీ7 శిఖరాగ్ర సమావేశంలో మోదీ-ట్రంప్ భేటీలో అత్యంత కీలకమైన విషయం, వారి సంబంధానికి ప్రతీకగా నిలిచిన అప్రసిద్ధ ఆలింగనం లేకపోవడం కాదు.

అలాగే, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీపై డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఎప్పటిలాగే ప్రశంసల వర్షం కురిపించడం కూడా కాదు.

సమావేశానికి ముందు మోదీ పలికిన ఒకే ఒక్క వాక్యం అది. “ప్రపంచం వనరుల కొరతతో బాధపడటం లేదు. అది విశ్వాస కొరతతో బాధపడుతోంది.”

మొదట విన్నప్పుడు, ఇది అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల గురించిన ఒక సాధారణ వ్యాఖ్యలా అనిపించింది.

అయినప్పటికీ, ఇటీవలి సంఘటనల నేపథ్యంలో, దాని వెనుక ఉన్న లోతైన భావాన్ని గ్రహించకుండా ఉండటం కష్టం.

సంక్లిష్ట సంబంధాల పరిష్కారమే లక్ష్యం..

ఆ సమావేశం ప్రాథమిక ఉద్దేశం భారత్-అమెరికా సంబంధాలను చక్కదిద్దడమో లేదా ఒక నాటకీయమైన పునఃప్రారంభాన్ని తీసుకురావడమో కాదు.

భారతదేశం చుట్టూ ఉన్న వ్యూహాత్మక వాతావరణం పునర్నిర్మించబడుతున్న తరుణంలో, మరింత సంక్లిష్టంగా మారిన సంబంధాన్ని పరిష్కరించటమే ఆ సమావేశం ముఖ్య ఉద్దేశం.

అంతర్జాతీయ వాతావరణం వేగంగా మారుతోంది. పశ్చిమ ఆసియాలో అనిశ్చితి నెలకొని ఉంది.

ఇరాన్ సంఘర్షణ ముగిసే అవకాశం ఈ ప్రాంతంలో భవిష్యత్ అధికార సమతుల్యతపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది. అత్యంత కీలకమైన దౌత్య చర్చలకు ఐరోపా అంతకంతకూ అప్రధానంగా మారుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.

సంక్షోభ నిర్వహణలో ముందుండి పోరాడకుండానే చైనా తన ప్రభావాన్ని విస్తరిస్తూనే ఉంది.

ఇక డొనాల్డ్ ట్రంప్ నేతృత్వంలోని అమెరికా మాట్లాడుతున్న భాష, దాని భాగస్వాములలో చాలా మందికి అంతకంతకూ ఇబ్బందికరంగా మారుతోంది.

అది ఒత్తిడి తెచ్చే భాష. దీనికి విరుద్ధంగా, భారతదేశం స్థిరత్వ భాషను మాట్లాడుతూనే ఉంది. ఆ తేడా, ఒక లోటుగా ఉన్న ఆలింగనం కన్నా ఎక్కువ పరిణామాలకు దారితీయవచ్చు.

శైలి – వాస్తవం..

సమావేశం అనంతరం జరిగిన వ్యాఖ్యానంలో అధికభాగం బాహ్య స్వరూపంపై దృష్టి సారించాయి. ట్రంప్ ఈ సమావేశంలో ఆధిపత్యం చెలాయించారు.

సుదీర్ఘంగా మాట్లాడుతూ, వివిధ విషయాలపై ప్రస్తావిస్తూ, తనదైన శైలిలో అతిశయోక్తిని ప్రయోగించారు.

మోదీని “గొప్ప సంధానకర్త”, “కిల్లర్” అని ఆయన ప్రస్తావించడం ట్రంప్ శైలి. ఆయన ఎప్పుడూ అతిశయోక్తిని ఒక రాజకీయ సాధనంగా ఉపయోగిస్తారు.

అయితే, అసలైన ప్రశ్న ట్రంప్ ఏమి చెప్పారనేది కాదు. భారతదేశం ఏమి పొందింది అనేది. అందుకు సమాధానం అనిశ్చితంగానే ఉంది. వాణిజ్య చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి. వీసాలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు అపరిష్కృతంగానే ఉన్నాయి.

పాకిస్థాన్‌కు సంబంధించిన విభేదాలు కొనసాగుతున్నాయి. పశ్చిమ ఆసియాకు సంబంధించిన పెద్ద అనిశ్చితులు ఇంకా అలాగే ఉన్నాయి. దౌత్యం అంతిమంగా ప్రశంసల కంటే ఫలితాల ద్వారా కొలవబడాలి.

ఇద్దరు నాయకుల మధ్య వ్యత్యాసం కేవలం శైలిలోనే కాకుండా సారాంశంలో కూడా స్పష్టంగా కనిపించింది. ట్రంప్ ప్రపంచ దృక్పథం లావాదేవీల సంబంధమైనది. సంబంధాలు ప్రయోజనం, పరస్పరత, తక్షణ రాబడుల ద్వారా అంచనా వేయబడతాయి.

విశ్వాస లేమి – దౌత్య పరిణతి..

జీ7లో మోదీ ప్రసంగం వేరే విషయాన్ని సూచించింది. ఆయన విశ్వాసం గురించి ప్రస్తావించటం అనేక దేశాలు ఎక్కువగా పంచుకుంటున్న ఆందోళనను ప్రతిబింబిస్తుంది.

యుద్ధాలు పెరిగిపోతున్నాయి. వాణిజ్యం ఆయుధంగా మారుతున్నది. ఆంక్షలు విధాన సాధనాలుగా మారుతున్నాయి. కూటములు పదేపదే పరీక్షించబడుతున్న ప్రపంచంలో, ఊహించగలగడమే ఒక వ్యూహాత్మక ఆస్తిగా మారింది.

గల్ఫ్‌లో భారతీయ నావికుల మరణాల విషయంలో భారతదేశం వ్యవహరించిన తీరులో కూడా ఈ ఆందోళన కనిపించింది. నావికులతో సహా పౌరుల భద్రత, రక్షణను నిర్ధారించడం ప్రాముఖ్యతను ప్రధానమంత్రి పునరుద్ఘాటించారని అధికారిక భారత ప్రకటన పేర్కొంది. ఆ సూత్రీకరణ జాగ్రత్తగా ఉంది. ఆందోళన స్పష్టంగా ఉంది.

ముద్దాయి ఎవరో స్పష్టత లేదు. కొందరు దీనిని మితిమీరిన నిగ్రహంగా భావిస్తారు. మరికొందరు దీనిని పరిణతి చెందిన దౌత్యంగా చూస్తారు.

ఇండో-పసిఫిక్ ఫ్రేమ్‌వర్క్: వైఫల్యమా? సవరణా?..

ప్రధాన విషయం ఏమిటంటే, ఇటీవలి సంఘటనలు దాదాపు రెండు దశాబ్దాలుగా భారత్-అమెరికా సంబంధాలను నిర్వహించిన అంచనాలను పునఃపరిశీలనకు గురిచేస్తున్నాయి.

ఇండో-పసిఫిక్ ఫ్రేమ్‌వర్క్ బలహీనపడటం గురించి ఇటీవల చాలా చర్చ జరిగింది. యూఎస్ ఇండో-పసిఫిక్ కమాండ్ పేరు మార్చడం వలన ఈ భావన దాని గమ్యాన్ని చేరుకుందా? లేదా అనే దానిపై చర్చను రేకెత్తించింది. ఆ నిర్ధారణ బహుశా తొందరపాటు చర్య కావచ్చు.

ఇండో-పసిఫిక్ అనేది కేవలం ఒక నినాదం ఎన్నడూ కాదు. అది నిజమైన వ్యూహాత్మక వాస్తవాలను ప్రతిబింబించింది. హిందూ, పసిఫిక్ మహాసముద్రాల ఏకీకరణ, చైనా విస్తరిస్తున్న సముద్ర విస్తరణ, సముద్ర మార్గాల ప్రాముఖ్యత, విస్తృత ఆసియా శక్తి సమతుల్యతలో భారతదేశం పెరుగుతున్న పాత్ర. ఇటీవలి సంఘటనలు బయటపెట్టింది ఇండో-పసిఫిక్ ఆలోచన వైఫల్యాన్ని కాదు, భారత్-అమెరికా సంబంధాలకు ప్రధాన వ్యవస్థాపక చట్రంగా దానిపై ఆధారపడటంలోని పరిమితులను.

బహుశా ఇండో-పసిఫిక్ అనేది అతిగా అమ్ముడుపోయిన స్టాక్ కాకుండా, ఒక అసంపూర్ణమైన ప్రాస్పెక్టస్ కావచ్చు. చైనా అంశం నిస్సందేహంగా భారతదేశాన్ని, అమెరికాను మరింత దగ్గర చేసింది. కానీ చైనా గురించిన ఉమ్మడి ఆందోళనలు అన్ని రంగాలలోనూ వాటంతట అవే ఏకీకరణకు దారితీస్తాయనే భావన ఇప్పుడు మితిమీరిన ఆశావాదంగా కనిపిస్తోంది.

వాణిజ్యం, సాంకేతికత, పాకిస్తాన్, ఇరాన్, రష్యా, వలసల విషయంలో ఉన్న విభేదాలు ఇప్పటికీ తొలగిపోలేదు. చైనా ఎదుగుదలను సమతుల్యం చేయాలనే విస్తృతమైన ఆవశ్యకత వల్ల అవి కేవలం మరుగునపడ్డాయి.

అందువల్ల, మనం ఈ రోజు చూస్తున్నది ఇండో-పసిఫిక్ ఆలోచనకు ముగింపు కాదు. ఇది ఒక దిద్దుబాటు. దిద్దుబాట్లు ఎప్పుడూ అనారోగ్యకరమైనవి కావు. ప్రయోజనాలు నిజంగా ఎక్కడ ఏకీభవిస్తాయో మరింత వాస్తవికంగా అంచనా వేయడానికి అవి బలవంతం చేస్తాయి.

అమెరికా ప్రాధాన్యతలు – భారతదేశ బాధ్యతలు..

ఈ పునఃమూల్యాంకనం అమెరికన్ వ్యూహాత్మక వ్యవస్థలోని కొన్ని విభాగాలలో వస్తున్న విస్తృత మార్పులో కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

రైసినా డైలాగ్‌లో డిప్యూటీ సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ క్రిస్టోఫర్ లాండౌ చేసిన వ్యాఖ్యలు, పీటర్ థీల్ వంటి ప్రభావవంతమైన వ్యక్తులు వ్యక్తం చేసిన సందేహాలు, అమెరికా తన సాంకేతిక, ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవడంపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తోందనడాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.

దేశాలను వాటి ప్రయోజనం, సామర్థ్యం, పోటీ ప్రాముఖ్యత వంటి అంశాల ఆధారంగా ఎక్కువగా అంచనా వేస్తున్నారు.

ఈ పరిశీలన నుంచి భారతదేశానికి మినహాయింపు లేదు. వాషింగ్టన్ ప్రశ్నలు అంతకంతకూ ఆచరణాత్మకంగా మారుతున్నాయి.

భారతదేశం ఒక విశ్వసనీయమైన తయారీ కేంద్రంగా మారగలదా? ఒక ముఖ్యమైన సాంకేతిక భాగస్వామిగా ఎదగగలదా? సరఫరా గొలుసు పటిష్టతకు దోహదపడగలదా? కేవలం సామర్థ్యాన్ని వాగ్దానం చేయడమే కాకుండా, నైపుణ్యాలను సృష్టించుకోగలదా? ఇవి సమంజసమైన ప్రశ్నలే. కానీ, ఇవి భారతదేశం తనను తాను అడగవలసిన ప్రశ్నలు కూడా.

సమకాలీన భారతీయ చర్చలలోని ఒక విచిత్రం ఏమిటంటే, మనం మనల్ని మనం ఒక అగ్రరాజ్యంగా చెప్పుకుంటున్నప్పటికీ, బాహ్య ఆమోదం పట్ల అసాధారణంగా సున్నితంగా ఉంటున్నాము. పరిణతి చెందిన వ్యూహాత్మక సంస్కృతికి ఇంతకంటే వివేకం ఉండాలి.

జాతీయ స్థాయికి అసలైన పరీక్ష..

భారతదేశం వంటి పరిమాణం, చరిత్ర, ఆకాంక్షలు గల దేశానికి నిరంతర ధ్రువీకరణ అవసరం లేదు. దానికి డొనాల్డ్ ట్రంప్ నుంచి ఆమోదం అస్సలు అవసరం లేదు.

ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు తీసుకునేటప్పుడు భారతదేశ ప్రయోజనాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటున్నారా లేదా అనే దానిలోనే జాతీయ స్థాయికి అసలైన పరీక్ష ఉంది.

కేవలం ఫలితాలకు ప్రతిస్పందించడమే కాకుండా, వాటిని తీర్చిదిద్దే సామర్థ్యాలు భారతదేశానికి ఉన్నాయా లేదా అనే దానిలోనే ఆ పరీక్ష ఉంది.

అందువల్ల మోదీ-ట్రంప్ సమావేశం, అది సాధించిన దానికంటే వెల్లడించిన విషయాలకే ఎక్కువ ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. సంబంధం ముఖ్యమైనదిగానే ఉంది. వ్యూహాత్మక తర్కం ఇప్పటికీ బలంగానే ఉంది. కానీ సులభమైన అంచనాల శకం ముగిసిపోతోంది.

భారత్, అమెరికాలు తమ భాగస్వామ్యంలో మరింత పరిణతి చెందిన, మరింత లావాదేవీల పరమైన, బహుశా మరింత కఠినమైన దశలోకి ప్రవేశిస్తున్నాయి.

దాని గురించి ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. నిజానికి, అది అంతిమంగా మరింత ఆరోగ్యకరమైన సంబంధానికి దారితీయవచ్చు. ఆ సంబంధం భావోద్వేగాల కన్నా, ఇరుపక్షాల ప్రయోజనాలు ఎక్కడ ఏకీభవిస్తున్నాయో, ఎక్కడ ఏకీభవించడం లేదో అనే స్పష్టమైన అవగాహనపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది.

అటువంటి ప్రపంచంలో, విశ్వాసం ముఖ్యమైనదిగా మిగిలిపోతుంది. కానీ, ప్రధానమంత్రి వ్యాఖ్యలు సూచించినట్లుగా, విశ్వాసాన్ని కేవలం వాక్చాతుర్యంతో నిలబెట్టలేము. అది విశ్వసనీయతపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ రాజకీయాలలో విశ్వసనీయత అంటే సామర్థ్యానికి మరో పేరు.

భారత మాజీ విదేశాంగ కార్యదర్శి, అమెరికా భారత రాయబారిగా వ్యాస రచయిత నిరుపమ రావు సేవలందించారు.

ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్ సౌజన్యంతో ఈ వ్యాసాన్ని అందిస్తున్నాము.

About the Author

Telugu staff

Administrator

View All Posts