రాజరిక పతనం నుంచి గణతంత్రం వైపు ఫ్రాన్స్. వర్గపోరాటం, ప్రజా ఉద్యమం, చారిత్రక ప్రభావం. 1792 ఆగస్టు 10 ప్రపంచ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాధాన్యమైన మలుపుల్లో ఒకటి.
1789లో ప్రారంభమైన ఫ్రెంచ్ విప్లవం ఈ రోజున ఒక కీలక దశకు చేరుకుంది. పారిస్ ప్రజలు, ముఖ్యంగా పట్టణ పేదలు, శ్రామిక ప్రజలు, విప్లవకారులు ట్యూలరీస్ రాజభవనంపై దాడి చేసి రాజు లూయి XVI అధికారాన్ని కూలదోశారు. దీంతో ఫ్రాన్స్లో శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న రాజరిక వ్యవస్థ వాస్తవానికి అంతం కావడానికి మార్గం సుగమమైంది.
అయితే 1792 ఆగస్టు 10ను అర్థం చేసుకోవాలంటే 1789లో ప్రారంభమైన ఫ్రెంచ్ విప్లవం వెనుక ఉన్న సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ పరిస్థితులను అర్థం చేసుకోవాలి.
విప్లవానికి ముందు ఫ్రాన్స్..
1789కు ముందు ఫ్రాన్స్లో బోర్బన్ రాజవంశం పాలన కొనసాగింది. సమాజం ప్రధానంగా మతాధికారులు, భూస్వామ్య ప్రభువులు, సామాన్య ప్రజలు అనే మూడు వర్గాలుగా విభజించబడి ఉండేది. మొదటి రెండు వర్గాలకు అనేక ప్రత్యేక హక్కులు ఉండేవి. మూడవ వర్గంలో రైతులు, కార్మికులు, చిన్న వ్యాపారులు, వృత్తిదారులు, పట్టణ మధ్యతరగతి, అభివృద్ధి చెందుతున్న బూర్జువా వర్గం ఉండేది.
జనాభాలో అత్యధికులు మూడవ వర్గానికి చెందిన వారే అయినప్పటికీ రాజకీయ అధికారంలో వారి ప్రాతినిధ్యం చాలా తక్కువ. దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి కూడా తీవ్రంగా దిగజారింది. రాజరికపు భారీ వ్యయాలు, యుద్ధాల ఖర్చులు, ప్రభుత్వ అప్పులు, అసమాన పన్నుల వ్యవస్థ, పంటల వైఫల్యం, ఆహార ధాన్యాల కొరత, రొట్టె ధరల పెరుగుదల సమస్యలతో ప్రజల జీవితాలు దుర్భరం అయ్యాయి.
మరోవైపు జ్ఞానోదయ ఉద్యమం ప్రజల్లో కొత్త రాజకీయ ఆలోచనలను పెంచింది. వోల్టేర్, రూసో, మాంటెస్క్యూ వంటి ఆలోచనాపరులు రాజుల దైవ హక్కు, నిరంకుశ పాలన, సామాజిక అసమానతలను ప్రశ్నించారు.
ప్రజల్లో ఒక కొత్త ప్రశ్న ఉద్భవించింది. “దేశాన్ని నడిపే హక్కు పుట్టుకతో వస్తుందా? లేక ప్రజల నుంచే అధికారానికి చట్టబద్ధత వస్తుందా?” అనేది ప్రధాన ప్రశ్నగా ముందుకొచ్చింది.
ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడానికి రాజు లూయి XVI 1789లో ఎస్టేట్స్ జనరల్ను సమావేశపరిచాడు. మూడవ వర్గ ప్రతినిధులు తమను తాము జాతీయ అసెంబ్లీగా ప్రకటించుకున్నారు.
1789 జూన్ 20న వారు టెన్నిస్ కోర్ట్ ప్రమాణం చేసి, ఫ్రాన్స్కు రాజ్యాంగం ఏర్పడే వరకు తాము విడిపోమని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. 1789 జూలై 14న పారిస్ ప్రజలు బాస్టిల్ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడం విప్లవానికి చిహ్నంగా మారింది.
ఆ తరువాత భూస్వామ్య ప్రత్యేక హక్కులను తొలగించే చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. 1789 ఆగస్టు 26న “మానవుడు, పౌరుడి హక్కుల ప్రకటన” ఆమోదించబడింది. దాని ప్రధాన భావాలు స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, ప్రజాస్వామ్య హక్కులు. ఈ భావాలు ఫ్రాన్స్ సరిహద్దులను దాటి ప్రపంచ రాజకీయ చరిత్రను ప్రభావితం చేశాయి.
రాజ్యాంగబద్ధమైన రాజరికం..
విప్లవం ప్రారంభమైన వెంటనే రాజరికం అంతం కాలేదు. విప్లవంలోని ఒక ప్రధాన వర్గం రాజును పూర్తిగా తొలగించడం కంటే రాజ్యాంగ పరిమితుల్లో రాజును కొనసాగించాలని కోరుకుంది.
1791లో రాజ్యాంగం ఏర్పడింది. లూయి XVI రాజుగానే కొనసాగాడు. కానీ అతని అధికారాలు గణనీయంగా తగ్గాయి.
అయితే రాజు- విప్లవ శక్తుల మధ్య విశ్వాసం క్రమంగా క్షీణించింది. 1791లో రాజ కుటుంబం దేశం విడిచి పారిపోవడానికి చేసిన ప్రయత్నం వారెన్నెస్ వద్ద విఫలమైంది. రాజు విదేశీ శక్తులతో కలిసి విప్లవాన్ని అణచివేయాలని చూస్తున్నాడనే అనుమానం బలపడింది.
యూరప్ రాజ్యాల జోక్యం..
ఫ్రాన్స్లో జరుగుతున్న పరిణామాలు యూరప్లోని ఇతర రాజ్యాలను భయపెట్టాయి. ఆస్ట్రియా, ప్రష్యా వంటి రాజ్యాలు ఫ్రెంచ్ విప్లవం తమ దేశాల ప్రజలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుందని ఆందోళన చెందాయి.
1792లో ఫ్రాన్స్ యుద్ధంలోకి ప్రవేశించింది. యుద్ధంలో మొదట ఫ్రెంచ్ సైన్యం అనేక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంది.
దేశంలో అనుమానం మరింత పెరిగింది. “రాజు విదేశీ శక్తులతో కలిసి విప్లవాన్ని ఓడించాలని చూస్తున్నాడా?” అనే అనుమానం రాజరిక వ్యతిరేక భావాలను మరింత తీవ్రతరం చేసింది.
1792 జూలైలో ప్రష్యా సైన్యాధికారి డ్యూక్ ఆఫ్ బ్రున్స్విక్ పేరుతో ఒక ప్రకటన వెలువడింది. రాజ కుటుంబానికి ఏదైనా హాని జరిగితే పారిస్పై తీవ్రమైన చర్యలు తీసుకుంటామని అందులో హెచ్చరించారు. కానీ ఈ బెదిరింపు విప్లవకారులను భయపెట్టలేదు. బదులుగా వారి ఆగ్రహాన్ని మరింత పెంచింది.
రాజరికం విదేశీ రాజ్యాలతో చేతులు కలిపిందనే అనుమానం బలపడింది. రాజును రక్షించడానికి విదేశీ సైన్యాలు వస్తున్నాయంటే, రాజు కూడా విప్లవానికి శత్రువే కదా? అనే భావన ప్రజల్లో బలపడింది.
ఆగస్టు 10, 1792 — ట్యూలరీస్పై దాడి..
1792 ఆగస్టు 10 తెల్లవారుజామున పారిస్లో విప్లవకారులు పెద్ద సంఖ్యలో జమ అయ్యారు. ఈ ఉద్యమంలో సాన్స్-కులోట్స్ కీలక పాత్ర పోషించారు.
సాన్స్-కులోట్స్ అనేది ఒకే తరగతికి చెందిన అధికారిక వర్గం కాదు. పట్టణ కార్మికులు, చిన్న వృత్తిదారులు, దుకాణదారులు, పేద ప్రజలు వంటి వివిధ వర్గాల పట్టణ ప్రజలను సూచించే రాజకీయ-సామాజిక పదం. వారి ప్రధాన డిమాండ్లు కేవలం రాజకీయ స్వేచ్ఛకే పరిమితం కాలేదు. అందరికీ ఆహారం అందుబాటులో ఉండాలి. ధరలను నియంత్రించాలి. రాచరికం తొలగిపోవాలి. ప్రజలకు రాజకీయ హక్కులు ఉండాలి. విప్లవాన్ని శత్రువుల నుంచి రక్షించాలి అనే డిమాండ్లు ఉన్నాయి. వారు ట్యూలరీస్ రాజభవనం వైపు కదిలారు. రాజభవనాన్ని రక్షించడానికి స్విస్ గార్డులు ఉన్నారు. తీవ్ర పోరాటం జరిగింది.
చివరకు విప్లవకారులు రాజభవనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. లూయి XVI, రాజ కుటుంబం ముందుగానే శాసనసభ వద్దకు వెళ్లి ఆశ్రయం పొందింది.
రాజరికానికి ముగింపు..
ఆగస్టు 10 సంఘటన తరువాత లూయి XVI అధికారాలు నిలిపివేయబడ్డాయి. ఇది రాజరిక వ్యవస్థకు నిర్ణయాత్మక దెబ్బ.
అయితే ఒక ఆగస్టు 10న రాజరికం వాస్తవానికి కూలిపోయింది; కానీ ఫ్రాన్స్ గణతంత్రంగా అధికారికంగా ప్రకటించబడింది 1792 సెప్టెంబర్ 21న.
కొత్త జాతీయ కన్వెన్షన్ ఎన్నికలకు మార్గం ఏర్పడింది. 1792 సెప్టెంబర్ 21న జాతీయ కన్వెన్షన్ రాజరికాన్ని అధికారికంగా రద్దు చేసి ఫ్రాన్స్ను గణతంత్రంగా ప్రకటించింది. 1792 ఆగస్టు 10— రాజరిక పతనానికి నిర్ణయాత్మక మలుపు.
బూర్జువా వర్గం పాత్ర..
ఫ్రెంచ్ విప్లవాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో బూర్జువా వర్గం పాత్ర చాలా ముఖ్యమైనది. వాణిజ్యం, పరిశ్రమ, ఆర్థిక వ్యవహారాల్లో ఎదుగుతున్న మధ్యతరగతి, వ్యాపారులు, న్యాయవాదులు, విద్యావంతులు, వృత్తిపరులు రాజకీయ అధికారంలో కూడా తమకు తగిన స్థానం కావాలని కోరుకున్నారు. వారి లక్ష్యం ప్రధానంగా భూస్వామ్య ప్రత్యేక హక్కులను తొలగించడం, చట్టం ముందు అందరూ సమానం. ఆస్తి హక్కుల రక్షణ, స్వేచ్ఛాయుత మార్కెట్, రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం. అందువల్ల మార్క్సిస్టు చరిత్ర విశ్లేషణలో ఫ్రెంచ్ విప్లవాన్ని ప్రధానంగా బూర్జువా విప్లవంగా పరిగణిస్తారు.
అయితే విప్లవాన్ని బూర్జువా వర్గానికే పరిమితం చేయడం కూడా సరైంది కాదు. రైతులు, పట్టణ పేదలు, కార్మికులు, మహిళలు వంటి ప్రజా వర్గాల పోరాటం లేకుండా విప్లవం ఆ స్థాయికి చేరుకునేది కాదు.
రైతాంగం పాత్ర..
ఫ్రాన్స్ జనాభాలో రైతులే అతిపెద్ద వర్గం. వారు భూస్వామ్యపు పన్నులు, బకాయిలు వంటి రకరకాల సమస్యలతో ఇబ్బందులు పడేవారు. విప్లవం ప్రారంభమైన తరువాత గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో భూస్వామ్య వ్యవస్థపై తీవ్ర వ్యతిరేకత పెరిగింది.
1789లో భూస్వామ్య ప్రత్యేక హక్కులపై తీసుకున్న చర్యలు రైతాంగానికి గొప్ప మార్పును సూచించాయి. అందువల్ల ఫ్రెంచ్ విప్లవం కేవలం పారిస్ నగర రాజకీయ విప్లవం కాదు. గ్రామీణ ఫ్రాన్స్లో కూడా పాత సామాజిక సంబంధాలను కదిలించిన విస్తృత మార్పు.
సాన్స్-కులోట్స్ — పట్టణ ప్రజా శక్తి..
ఆగస్టు 10 తిరుగుబాటులో సాన్స్-కులోట్స్ పాత్ర ప్రత్యేకంగా గుర్తించాలి. వారు రాజరిక వ్యతిరేక ఉద్యమానికి వీధి స్థాయిలో శక్తిని అందించారు. వారి రాజకీయ ఆలోచనలో ప్రజా సార్వభౌమాధికారంతో పాటు ఆర్థిక న్యాయం కూడా ముఖ్యమైనవి. రొట్టె ధరలు పెరిగితే రాజకీయ స్వేచ్ఛ మాత్రమే ప్రజల ఆకలి తీర్చదని వారు అనుభవం ద్వారా గ్రహించారు. అందుకే ఫ్రెంచ్ విప్లవం ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్నను ముందుకు తెచ్చింది.
రాజకీయ సమానత్వం మాత్రమే సరిపోతుందా? ఆర్థిక సమానత్వం అవసరం లేదా? ఈ ప్రశ్న తరువాతి శతాబ్దాల సామాజిక వాద, కార్మిక ఉద్యమాల్లో మరింత బలంగా వినిపించింది.
ఫ్రెంచ్ విప్లవంలో మహిళలు కూడా చురుకైన పాత్ర పోషించారు. 1789 అక్టోబరులో వేలాది పారిస్ మహిళలు వెర్సైల్స్పై మార్చ్ నిర్వహించి రాజ కుటుంబాన్ని పారిస్కు తీసుకురావడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు.
విప్లవ సమయంలో మహిళలు రాజకీయ క్లబ్బులు ఏర్పాటు చేశారు, సభల్లో పాల్గొన్నారు, పత్రికలు ప్రచురించారు. ఒలింప్ ద గూజ్ 1791లో “మహిళ, మహిళా పౌరురాలి హక్కుల ప్రకటన”ను ప్రచురించింది.
అయితే విప్లవం ప్రకటించిన స్వేచ్ఛ, సమానత్వం మహిళలకు వెంటనే పూర్తి రాజకీయ సమానత్వాన్ని ఇవ్వలేదు. ఇది ఫ్రెంచ్ విప్లవంలోని ఒక ముఖ్యమైన పరిమితి. 1792 తరువాత విప్లవం మరింత తీవ్రమైన దశలోకి ప్రవేశించింది. 1793–1794 కాలాన్ని “భయ పాలన”గా పిలుస్తారు.
విప్లవాన్ని రక్షించాలనే పేరుతో వేలాది మందికి మరణశిక్షలు అమలు చేయబడ్డాయి. రాజరికం రద్దయిన తరువాత లూయి XVIపై దేశద్రోహం తదితర ఆరోపణలతో విచారణ జరిగింది.
1793 జనవరి 21న లూయి XVIకి గిలోటిన్ ద్వారా మరణశిక్ష అమలు చేశారు. అతని భార్య మేరీ ఆంటొయినెట్కు కూడా 1793 అక్టోబర్ 16న మరణశిక్ష అమలు చేశారు. ఒకప్పుడు దైవ హక్కుతో పాలించిన రాజు ప్రజల న్యాయస్థానం ముందు నిలబడటం ప్రపంచ రాజకీయ చరిత్రలో ఒక గొప్ప ప్రతీకాత్మక సంఘటన.
స్వేచ్ఛ–సమానత్వం–సౌభ్రాతృత్వం..
ఫ్రెంచ్ విప్లవం ప్రపంచానికి అందించిన అత్యంత శక్తివంతమైన రాజకీయ భావాలలో ఒకటి స్వేచ్ఛ-సమానత్వం-సౌభ్రాతృత్వం. ఇవి కేవలం ఫ్రాన్స్ రాజకీయ నినాదాలు కాకుండా తరువాత ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రజాస్వామ్య, జాతీయ విమోచన, సామాజిక న్యాయ ఉద్యమాలకు ప్రేరణగా నిలిచాయి.
ప్రజలే రాజకీయ అధికారానికి మూలం అనే భావన మరింత బలపడింది. చట్టం ముందు సమానత్వం, పౌరసత్వం, ప్రజా సార్వభౌమాధికారం వంటి భావనలు ఆధునిక రాజకీయ వ్యవస్థలకు పునాది వేశాయి.
మార్క్సిస్టు విశ్లేషణ..
తరువాత కార్ల్ మార్క్స్, ఇతర మార్క్సిస్టు చరిత్రకారులు ఫ్రెంచ్ విప్లవాన్ని సామాజిక వర్గాల దృష్టితో విశ్లేషించారు. వారి ప్రకారం పాత భూస్వామ్య-రాజరిక వ్యవస్థను కూలదోసి, ఎదుగుతున్న బూర్జువా సమాజానికి అనుకూలమైన రాజకీయ, చట్టపరమైన వ్యవస్థ ఏర్పడటంలో విప్లవం కీలక పాత్ర పోషించింది. కానీ అదే సమయంలో రైతులు, పట్టణ పేదలు, కార్మికులు తమ స్వంత ఆర్థిక ప్రయోజనాల కోసం కూడా పోరాడారు. రాజకీయ సమానత్వం ముందుకు వచ్చింది, కానీ ఆర్థిక సమానత్వం వెంటనే రాలేదు.
ప్రపంచ చరిత్రపై ప్రభావం..
ఫ్రెంచ్ విప్లవం ప్రభావం ఫ్రాన్స్ సరిహద్దులను దాటి విస్తరించింది. యూరప్లో రాజరిక వ్యవస్థలపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తబడ్డాయి.
ప్రజాస్వామ్యం, పౌర హక్కులు, జాతీయత, చట్టం ముందు సమానత్వం వంటి భావాలు బలంగా ముందుకొచ్చాయి. తరువాతి యూరోపియన్ ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమాలు, లాటిన్ అమెరికా స్వాతంత్ర్య పోరాటాలు, సామాజిక వాద ఉద్యమాలు, కార్మిక ఉద్యమాలపై కూడా ఫ్రెంచ్ విప్లవ భావజాల ప్రభావం కనిపించింది.
ఫ్రాన్స్లో వెల్లువెత్తుతున్న ప్రజాతంత్ర విప్లవ భావాలతో కూడిన సాహిత్యం ఇంగ్లాండ్లోకి ప్రవేశించకుండా ఇంగ్లాండ్ ప్రభుత్వం నిషేధించింది.
ఈ ప్రజాతంత్ర విప్లవం పట్ల సానుకూలతతో వ్యవహరించిన విలియం వర్డ్స్ వర్త్ లాంటి ప్రముఖ ఇంగ్లీషు కవులు తర్వాత కాలంలో ప్రకృతి వర్ణనకు పరిమితం అయ్యారు.
అందువల్ల ఫ్రెంచ్ విప్లవం ఆ దేశ రాజకీయ మార్పు మాత్రమే కాదు. ఆధునిక ప్రపంచ రాజకీయ చరిత్రకు ఒక గొప్ప మలుపు.
1792 ఆగస్టు 10- ఒక రాజభవనంపై జరిగిన దాడి మాత్రమే కాదు. అది శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న రాజరికం, సామాజిక అసమానతలు, ప్రత్యేక హక్కుల వ్యవస్థకు ప్రజా శక్తి ఇచ్చిన నిర్ణయాత్మక సవాలు. 1789లో ప్రారంభమైన విప్లవం ఈ రోజున మరింత తీవ్ర ప్రజా దశలోకి ప్రవేశించింది.
బూర్జువా వర్గం రాజకీయ నాయకత్వం వహించినప్పటికీ, రైతులు, పట్టణ పేదలు, సాన్స్-కులోట్స్, మహిళలు తదితర ప్రజా వర్గాల భాగస్వామ్యం విప్లవానికి విస్తృత ప్రజా ఆధారాన్ని ఇచ్చింది. ఆగస్టు 10 తరువాత రాజరికం నిలబడలేకపోయింది. సెప్టెంబర్ 21న గణతంత్రం అధికారికంగా ప్రకటించబడింది.
అయితే ఫ్రెంచ్ విప్లవం మనకు మరో ముఖ్యమైన పాఠాన్ని కూడా అందిస్తుంది. రాజకీయ స్వేచ్ఛ సాధించడం ఒక గొప్ప ముందడుగు. కానీ సామాజిక, ఆర్థిక సమానత్వం కోసం పోరాటం అక్కడితో ముగియదు. అందుకే ఫ్రెంచ్ విప్లవం కేవలం గత చరిత్ర కాదు. ఆధునిక ప్రజాస్వామ్యం, పౌర హక్కులు, సామాజిక న్యాయం, కార్మిక ఉద్యమాల పరిణామాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి అది ఇప్పటికీ ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రక పాఠశాల.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
