అగాధం అంచున భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ: పతనాన్ని అడ్డుకుని దేశాన్ని నిలబెట్టేదెలా?

భారతీయ, విదేశీ స్టాక్ మార్కెట్ల మధ్య రాబడులలో ఉన్న పెద్ద వ్యత్యాసం కారణంగా పెట్టుబడి దేశం వదిలి బయటకు వెళ్ళిపోతుంటే, భారతదేశంలోకి విదేశీ పెట్టుబడి మూలధనాన్ని ఆకర్షించడానికి ఇటీవల తీసుకున్న చర్యలు విజయవంతం అయ్యే అవకాశం లేదు. ఎందుకంటే అవి కేవలం స్వల్ప మార్పును మాత్రమే తీసుకువస్తాయి.

జూన్ నెల ప్రారంభంలో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్, భారతదేశ ఆర్థిక పరిస్థితి నేటికీ సానుకూలంగా, పటిష్టంగా ఉందని పేర్కొన్నారు.

ఆర్‌బీఐ కూడా రెపో రేటును యథాతథంగా ఉంచి, సరఫరాలో ఆకస్మిక మార్పు ఉన్నప్పటికీ భారతదేశ పటిష్టతను సూచించింది.

అయితే భారతదేశం నుంచి విదేశీ మూలధనం తరలిపోవడంపై ఇద్దరూ ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తూ, దానిని అరికట్టడానికి చర్యలను ప్రకటించారు.

వ్యతిరేకులు ‘భయభ్రాంతులు సృష్టించడం’ ద్వారా భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి అనవసరమైన వదంతులు సృష్టిస్తున్నారని ఆర్థిక మంత్రి ఆందోళనతో అన్నారు.

ఇది ప్రతిపక్షాన్ని గానీ, మధ్యేవాద ఆర్థికవేత్తలను గానీ లక్ష్యంగా చేసుకోలేదు. కానీ భారతదేశాన్ని ‘పెళుసు ఆర్థిక వ్యవస్థ’ అని పిలిచిన ప్రభుత్వ సానుభూతిపరులను ఉద్దేశించి అన్నారు.

ఈ ఆర్థికవేత్తలు రూపాయి స్థిరంగా పడిపోవడం, కొనసాగుతున్న కరెంట్ అకౌంట్ లోటు, భారతదేశం నుంచి విదేశీ పెట్టుబడి ఉపసంహరణ, పెరుగుతున్న ద్రవ్యోల్బణం స్థాయి, తగ్గుతున్న ఆర్థిక వృద్ధి వంటి అంశాలను పేర్కొన్నారు.

హోర్ముజ్ జలసంధి మూసివేత కొనసాగడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక పెద్ద ప్రకంపనకు దారితీయబోతోందని గ్రహించిన అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఇరాన్‌తో చర్చలకు అంగీకరించారు.

ఈ సుదీర్ఘ అంతరాయం వల్ల ప్రపంచ మార్కెట్ సుమారు 1.15 బిలియన్ బ్యారెళ్ల సరఫరాను కోల్పోయింది.

దీంతో అమెరికా అత్యవసర నిల్వలు 43 ఏళ్ల కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయాయి.

ఈ చర్చలు భారతదేశంపై ఉన్న కొన్ని ఒత్తిళ్లను తగ్గిస్తాయి. అంతేకాకుండా, అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దేశాలు ఇరాన్‌పై దాడి చేయడానికి ముందే భారతదేశంపై విశ్వాసం కోల్పోవడం వల్ల పెట్టుబడులు దేశం నుంచి తరలిపోతున్నాయి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి ఆర్‌బీఐ, ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ తీసుకున్న చర్యలు సహాయపడతాయా?

స్వేచ్ఛా మార్కెట్లు..

నిత్యావసరాల ధరల పెరుగుదల, వంట గ్యాస్ కొరత, ఉపాధి తగ్గడం వంటివి అణగారిన వర్గాలపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపాయి.

నగరాల నుంచి గ్రామాలకు వలసలు, రైతులు, కార్మికుల నిరసనలు చోటుచేసుకున్నాయి.

ఆహారం వంటి నిత్యావసరాల ఉత్పత్తి నిరంతరాయంగా కొనసాగేలా చూసే వ్యూహం ద్వారా ఇంధన కొరత ప్రభావాన్ని తగ్గించి ఉండవచ్చు.

దుస్తుల ఉత్పత్తిని పెంచుతూ, ఆభరణాల వంటి నిత్యావసరాలు కాని వాటి ఉత్పత్తిని తగ్గించాలి. దురదృష్టవశాత్తు అలాంటి చర్యలు తీసుకోలేదు.

ఆర్థిక మంత్రి ప్రస్తావించిన ‘స్వేచ్ఛా మార్కెట్ల’ ఆర్థికవేత్తలకు ఇటువంటి ప్రభుత్వ జోక్యాలపై నమ్మకం లేదు. ఆర్థిక సమస్యలను మార్కెట్లే చూసుకుంటాయని వారు నమ్ముతారు. అందువల్ల, ప్రభుత్వం, ఆర్‌బీఐ జోక్యం చేసుకోకూడదు.

ఉదాహరణకు రూపాయి విలువ తగ్గుతుంటే, అది దాని స్వంత స్థాయికి చేరుకోవడానికి అనుమతించాలి.

ఇటీవల కన్నుమూసిన, ఆర్థిక ప్రపంచం దేవుడిగా భావించే, యుఎస్ ఫెడ్ రెండవ సుదీర్ఘకాల చీఫ్ అలాన్ గ్రీన్‌స్పాన్, మార్కెట్లు తమంతట తామే సరిదిద్దుకునే స్వభావం కలిగి ఉంటాయని వాదించారు.

కాబట్టి, 1990వ దశకంలో, 2000వ దశకం ప్రారంభంలో యుఎస్ మార్కెట్లు అభివృద్ధి చెందుతున్నప్పుడు, అతను జోక్యం చేసుకోలేదు.

కానీ, సబ్-ప్రైమ్ సంక్షోభం తర్వాత సెనేట్ విచారణలలో, ఈ నమూనా లోపభూయిష్టమైనదని, తాను పొరపాటు పడ్డానని అతను అంగీకరించాడు.

చెల్లింపుల సమతుల్యత సమస్య ఏర్పడిన సమయంలో, కరెన్సీ విలువ పడిపోతుంది. మూలధనం ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి బయటకు వెళుతుంది.

పేదలు ద్రవ్యోల్బణం, సరుకుల కొరతలతో దెబ్బతింటారు. ఇది భారతదేశాన్ని దెబ్బతీసింది.

మహమ్మారి సమయంలో, శ్రీలంక ఆర్థిక వ్యవస్థ విదేశీ మారక ద్రవ్యం కొరతతో తీవ్ర సంక్షోభంలోకి వెళ్ళింది. ఇది ఆహారం, ఇంధన కొరత, అల్లర్లకు దారితీసింది.

1990లో సోవియట్ యూనియన్ పతనం తరువాత, రూబుల్ పడిపోయింది. రష్యన్లు తీవ్ర సమస్యలను ఎదుర్కొన్నారు. 1997-98 సంక్షోభ సమయంలో, ఆగ్నేయాసియా ఆర్థిక వ్యవస్థలు కుప్పకూలాయి. భారతదేశం కూడా 1989, 1991 మధ్య ఇదే విధమైన చెల్లింపుల సమతుల్యత సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంది.

ఆగ్నేయాసియాలోని స్వేచ్ఛా మార్కెట్లు పరిస్థితిని సరిదిద్దలేదు. భారతదేశంలోని ప్రస్తుత పరిస్థితిలో అవి అలా చేస్తాయా? ఆగ్నేయాసియా దేశాలలో తేలికగా తప్పించుకున్నది మలేషియా. అక్కడ ప్రభుత్వం పరిస్థితిని స్థిరీకరించడానికి జోక్యం చేసుకుంది.

ఆర్థిక వ్యవస్థను అస్థిరపరచడం..

ప్రపంచీకరణ చెందిన ప్రపంచంలో అస్థిరమైన ఆర్థిక మార్కెట్లు ఆర్థిక పతనానికి దారితీస్తాయి.

తరచుగా ఈ అస్థిరతకు కారణం ఆర్థిక మార్కెట్లలోని పెద్ద ఆటగాళ్లు, వారు అవకాశం వచ్చినప్పుడు ఏకతాటిపై కదులుతారు.

ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల సమర్థించబడిన దానికంటే కరెన్సీని మరింత పడిపోయేలా చేయడానికి వారు ఊహాగానాలు చేస్తారు.

కరెన్సీ పతనం విదేశీ పెట్టుబడులపై డాలర్ రాబడిని తగ్గిస్తుంది. ఇది పెట్టుబడిని మరింత లాభదాయకమైన మార్కెట్లకు మళ్లించడానికి దారితీస్తుంది.

ఇది నిధుల తరలింపును, కరెన్సీ పతనాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తుంది.

ఎగుమతిదారులు పతనాన్ని చూసి, తమ డాలర్లను తిరిగి తీసుకురావడాన్ని ఆలస్యం చేస్తారు. దిగుమతిదారులు, ఖర్చు ఆదా చేయడానికి, తమ దిగుమతులను పెంచుకుంటారు.

ఈ రెండూ డాలర్ల కొరతను తీవ్రతరం చేస్తాయి. కరెన్సీ మరింత విలువ కోల్పోతుంది.

కరెన్సీ విలువ తగ్గడం, మూలధనం బయటకు తరలిపోవడం, విదేశీ మారక నిల్వలు క్షీణించడంతో ఒక విషవలయం ఏర్పడుతుంది.

స్వేచ్ఛా మార్కెట్ విశ్లేషకులు దీనికి ప్రతిగా, కరెన్సీ విలువ తగ్గితే దిగుమతులు తగ్గి, ఎగుమతులు పెరగాలని, తద్వారా కరెంట్ ఖాతా లోటు తగ్గుతుందని వాదిస్తారు.

కానీ, మూలధనం బయటకు తరలిపోవడాన్ని ఎదుర్కోవడానికి, తద్వారా విదేశీ మారక నిల్వల క్షీణతను అరికట్టడానికి ఈ ప్రభావం సరిపోతుందా?

ఒకవేళ సరిపోకపోతే, 1997-98లో ఆగ్నేయాసియాలో లేదా 1989-91లో భారతదేశంలో సంభవించిన సంక్షోభం వలె, ఊహాగానాలు స్వయం ఫలితాలుగా మారి, మరింత మూలధనం బయటకు తరలిపోతుంది.

అంతేకాకుండా, అనిశ్చితి పెరిగి పెట్టుబడులు క్షీణించి, ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధి రేటు పడిపోతుంది.

మార్కెట్ వైఫల్యం..

కరెన్సీని దాని స్వంత స్థాయికి చేరడానికి వదిలివేయడం అనేది సంకుచితంగా ఆర్థిక రంగానికి అనుకూలమైనది, మెజారిటీ ప్రజల ప్రయోజనాలకు వ్యతిరేకమైనది.

ప్రభుత్వం, సెంట్రల్ బ్యాంక్ సకాలంలో చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా స్పెక్యులేషన్‌ను అరికట్టి, పరిస్థితిని అదుపులో ఉంచవచ్చు.

ఇది మార్కెట్ వైఫల్యానికి ఒక ఉదాహరణ. ఇది ప్రజలకు అవసరమైన వస్తువులు, యోగ్యతా అవసరాలు, బాహ్య ప్రభావాల విషయంలో కూడా సంభవిస్తుంది.

దీనిని సరిదిద్దడానికి ప్రభుత్వ జోక్యం అవసరం.

ఆదర్శ ప్రపంచంలో విషయాలు సరళంగా ఉంటాయి. కానీ వాస్తవికత ఆదర్శానికి చాలా దూరంగా ఉంటుంది.

నేర్పుతో కూడిన నిర్వహణ అవసరమయ్యే విదేశీ మారక ద్రవ్య మార్కెట్ విషయంలో కూడా ఇదే జరుగుతుంది.

మార్కెట్లు ‘డాలర్ ఓటు’ మీద నడుస్తాయి. అది అట్టడుగు వర్గాలను మరింత అణచివేస్తుంది. విదేశీ మారక ద్రవ్య మార్కెట్‌కు కూడా ఇది వర్తిస్తుంది.

ఇందులో పేదలకు ప్రత్యక్ష పాత్ర ఏమీ ఉండదు – వారు విదేశీ కరెన్సీని కొనరు, అమ్మరు. దాని భవిష్యత్ విలువపై వారికి ఎలాంటి అంచనాలు ఉండవు. లేదా ఆ ప్రాతిపదికన పెట్టుబడి పెట్టరు. కానీ, కరెన్సీ పతనాన్ని ప్రేరేపించడానికి స్పెక్యులేటర్లు మార్కెట్‌ను తారుమారు చేసినప్పుడు వారు నష్టపోతారు.

భారతదేశ దుర్బలత్వం..

భారతదేశపు బలహీనతను ఊహాగాన వ్యాపారులు అవకాశంగా తీసుకుంటున్నారు. మంచి వృద్ధి, తక్కువ ద్రవ్యోల్బణం, తక్కువ బడ్జెట్ లోటుతో భారతదేశం ఒక అద్భుతమైన స్థితిలో ఉందని, ఇది ఒక గోల్డిలాక్స్ క్షణం లాంటిదని ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ డిసెంబర్ 2025లో అన్నారు. మరి అలాంటప్పుడు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై విశ్వాసం ఎందుకు సన్నగిల్లింది?

సెప్టెంబర్ 2024 నుంచి విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడులు భారతదేశం నుంచి తరలిపోతున్నాయి. 2024-25లో నికర విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు 1 బిలియన్ డాలర్లకు తగ్గాయి.

విదేశాలలో అధిక రాబడులు లభించడమే ఈ తరలింపుకు కారణం. స్టాక్ మార్కెట్లు అమెరికాలో, టెక్ కంపెనీలు అసాధారణంగా రాణించడం వల్ల దక్షిణ కొరియా, తైవాన్ మార్కెట్లు పుంజుకున్నాయి. ఎస్&పీ రికార్డు స్థాయికి చేరుకుంది.

కొరియా స్టాక్ మార్కెట్ ఒక్క 2026లోనే 110% పెరిగింది. దీనికి విరుద్ధంగా, భారతీయ టెక్ కంపెనీలు రెండు కారణాల వల్ల ప్రతికూల పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నందున భారత స్టాక్ మార్కెట్ క్షీణించింది. ఒకటి, వారు సేవలు అందిస్తున్న కంపెనీలలో ఏఐ వాడకం వేగంగా విస్తరించడం, రెండవది, ఏఐని అభివృద్ధి చేయడంలో ఇతర ప్రపంచ టెక్ కంపెనీల కంటే చాలా వెనుకబడి ఉండటం.

స్వేచ్ఛా మార్కెట్ ఆర్థికవేత్తలు దీనికి ఒక ప్రత్యామ్నాయ వివరణ ఇస్తున్నారు. అదేమిటంటే, 2016లో ప్రభుత్వం ద్వైపాక్షిక పెట్టుబడి ఒప్పందాలను మార్చడం వల్ల భారతదేశంలోకి విదేశీ పెట్టుబడులకు ఇబ్బందులు ఏర్పడ్డాయి. కానీ, 8 సంవత్సరాల తర్వాత, అంటే 2024-25 వరకు నికర పెట్టుబడి అధికంగానే ఉంది కదా? మరి ఇప్పుడు స్థూల విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు రికార్డు స్థాయికి పెరిగాయి.

భారతీయులు, అంతకుముందు వచ్చిన విదేశీ పెట్టుబడిదారులు తమ మూలధనాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం వల్ల నికర విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులే తగ్గాయి.

ఉదాహరణకు, డేటా సెంటర్ల ఏర్పాటులో కొత్త విదేశీ మూలధనం ఇప్పటికీ వస్తూనే ఉంది. కాబట్టి, 2024-25 నుంచి మూలధనం బయటకు తరలిపోవడానికి సాపేక్ష ప్రతిఫలమే కారణం.

పెట్టుబడి వాతావరణం..

అంతర్గత కారణాల వల్ల కూడా భారతదేశ పెట్టుబడి వాతావరణం క్షీణించింది. ఆశ్రిత పక్షపాత పెట్టుబడిదారీ విధానం ఇష్టమైన వారికి ప్రాధాన్యతనిచ్చి, ఇతరులకు ఇబ్బందులు సృష్టిస్తుంది. దీనికి తోడు, వ్యవస్థీకృత రంగానికి సంబంధించి ఆర్‌బీఐ సామర్థ్య వినియోగ గణాంకాలలో చూపినట్లుగా డిమాండ్ కొరత ఉంది.

పెరుగుతున్న అసమానతలే దీనికి కారణం. ఈ రెండూ భారతీయమైనా, విదేశీయమైనా పెట్టుబడులు మందగించడానికి దారితీస్తాయి.

చివరగా, ఆర్థిక వ్యవస్థ బాగా పనిచేస్తోందనే చిత్రం తప్పులతో కూడిన డేటాపై ఆధారపడి ఉంది. భారతదేశ జాతీయ ఖాతాల నాణ్యతలో సమస్యలు ఉన్నాయని ఐఎంఎఫ్ కూడా ఎత్తి చూపింది.

సాధారణ సమయాల్లో తప్పులతో కూడిన డేటాను కప్పిపుచ్చుతారు. ఇప్పుడు జరిగినట్లుగా, సంక్షోభ సమయంలోనే అసలు నిజ స్వరూపం బయట పడుతుంది.

కార్మికులు, రైతులు, యువత చేస్తున్న నిరసనలలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నట్లుగా, దాగి ఉన్న అసంఘటిత రంగ కార్మికుల జీవితాల అభద్రత బట్టబయలవుతుంది. మహమ్మారి సమయంలో కూడా ఇదే జరిగింది.

భారతీయ, విదేశీ స్టాక్ మార్కెట్ల మధ్య రాబడులలో ఉన్న పెద్ద వ్యత్యాసం కారణంగా ఆర్థిక వ్యవస్థ నుంచి మూలధనం బయటకు వెళుతున్నట్లయితే, విదేశీ పెట్టుబడిదారులను ఆకర్షించడానికి ఇటీవల తీసుకున్న చర్యలు భారతదేశంలోకి మూలధనం తరలించే ప్రయత్నాలు విజయవంతం అయ్యే అవకాశం లేదు, ఎందుకంటే అవి కేవలం స్వల్ప మార్పును మాత్రమే తీసుకువస్తాయి.

రూపాయి విలువను పడిపోనివ్వడం వల్ల కరెన్సీ అస్థిరతకు గురవుతుంది. విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని హరించివేస్తున్న సరళీకృత రెమిటెన్స్ పథకాన్ని ఎందుకు అరికట్టకూడదు?

అంతేకాకుండా, నల్లధనానికి సంబంధించిన మూలధన తరలింపును, దిగుమతులపై ఆధారపడిన విలాసవంతమైన వినియోగాన్ని నియంత్రించడం ద్వారా ఎంతో విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయవచ్చు. రూపాయి విలువ పతనాన్ని అరికట్టవచ్చు.

(వ్యాసరచయిత: అరుణ్ కుమార్ జేఎన్‌యూలో అర్థశాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేశారు. ‘ఇండియన్ ఎకానమీస్ గ్రేటెస్ట్ క్రైసిస్: ఇంపాక్ట్ ఆఫ్ ది కరోనావైరస్ అండ్ ది రోడ్ అహెడ్, 2020’ అనే గ్రంథ రచయిత.)

About the Author

Arun Kumar

View All Posts