పౌరసత్వ అనిశ్చితి: సొంత గడ్డపై పౌరుడిగా నిరూపించుకోవాలా?

నేను భారతీయుడిని కావడం నా జీవితంలో అత్యంత గర్వకారణం. ఒక పౌరుడిగా దేశాభివృద్ధికి నా వంతు చిన్న పాత్రను పోషించాననే నమ్మకం నాకు ఉంది.

గత నలభై సంవత్సరాలలో దాదాపు ఇరవై దేశాలను సందర్శించాను. ప్రతి విదేశీ గడ్డపై అడుగు పెట్టగానే నన్ను గుర్తించిన తొలి గుర్తింపు- “భారతీయుడు”.

విదేశాల్లో గుర్తింపు – స్వదేశంలో సందేహం..

ఆ గుర్తింపుకు ఆధారం నా చేతిలో ఉన్న భారత ప్రభుత్వ పాస్‌పోర్ట్. ఆధార్ కార్డు, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ లేదా ఇతర అధికారిక పత్రాలు విదేశాల్లో పౌరసత్వానికి గుర్తింపుగా పరిగణించబడవు.

అయినప్పటికీ ఇటీవల అధికారికంగా చెప్పబడుతున్నది ఏమిటంటే- పాస్‌పోర్ట్ కేవలం ప్రయాణ పత్రం మాత్రమే; అది పౌరసత్వానికి సార్వత్రిక రుజువు కాదు.

అయితే, “ఏ పత్రం నా భారతీయ పౌరసత్వానికి నిశ్చయమైన గుర్తింపు?” అనే ఒక సహజమైన ప్రశ్న నా మనసును కలచివేస్తుంది. ఇది చట్టపరమైన సమస్య మాత్రమే కాదు. ఇది అస్తిత్వానికి సంబంధించిన ప్రశ్న.

విదేశీ ప్రయాణాల్లో పాస్‌పోర్ట్‌ను గర్వంగా చూపిన నేను, అదే పత్రం పౌరసత్వానికి పూర్తి రుజువు కాదని చెప్పబడినప్పుడు, ఒక అసౌకర్యకరమైన సందేహాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాను- నేను ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా నా భారతీయతను ఏ ఆధారంపై నిరూపించుకోవాలి?

రికార్డులు లేని తరాలు – పత్రాలే ప్రామాణికమా?..

భారతదేశం చిన్న దేశం కాదు. ఇది 145 కోట్ల మందికి పైగా జనాభా కలిగిన గొప్ప నాగరికత.

మనలో కోట్లాది మంది గ్రామీణ పేదరికంలో జన్మించారు. అనేక ప్రాంతాల్లో దశాబ్దాల పాటు జనన నమోదు వ్యవస్థే లేకపోయింది.

గిరిజన ప్రాంతాలు, సుదూర గ్రామాలు ప్రభుత్వ వ్యవస్థకు దూరంగా ఉన్నాయి. వలస జీవనం, నిరక్షరాస్యత, పేదరికం- ఇవన్నీ కలిసి అనేక తరాలకు అధికారిక రికార్డులు లేకుండా చేశాయి.

అలాంటి పరిస్థితుల్లో పౌరసత్వం కేవలం పత్రాలపై ఆధారపడాలా?

పౌరసత్వం కేవలం చట్టపరమైన సంబంధం కాదు. అది వ్యక్తికి, రిపబ్లిక్‌కు మధ్య ఉన్న గాఢమైన బంధం. పౌరుడు దేశానికి విధేయత చూపుతాడు; దేశం పౌరుడికి రక్షణ, గుర్తింపు, భద్రత ఇస్తుంది. ఆ బంధం ఎప్పుడూ సందేహాస్పదంగా మారకూడదు.

సాంకేతికత వర్సెస్ ప్రజా విధానం..

భారతదేశం నేడు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డిజిటల్ గుర్తింపు వ్యవస్థను కలిగి ఉన్న దేశం.

ఆధార్ వంటి వ్యవస్థల ద్వారా కోట్లాది ప్రజల గుర్తింపును నమోదు చేసుకున్నాం. అయినప్పటికీ ప్రతి పౌరుడికి స్పష్టమైన, అఖండమైన పౌరసత్వ గుర్తింపు ఇవ్వలేకపోతే, ఇది కేవలం సాంకేతిక సమస్య కాదు- ఇది ప్రజా విధాన సమస్య.

ఇది జాతీయ భద్రతకు వ్యతిరేకమైన వాదన కాదు. ఇది రికార్డుల నిర్వహణను వ్యతిరేకించే వ్యాఖ్య కాదు.

ప్రతి సార్వభౌమ దేశానికి ఆ హక్కు ఉంది. కానీ అదే సమయంలో ప్రతి నిజమైన పౌరుడు తన దేశానికి చెందినవాడినని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి రావడం ఆందోళన కలిగించే విషయం.

రాజ్యాంగం ఇచ్చిన రక్షణ ఏది?

నా ప్రశ్న చాలా సరళమైనది: “నేను భారతదేశానికి చెందినవాడినని నేను ఎందుకు, ఎలా నిరూపించుకోవాలి?”

ఈ ప్రశ్న ప్రతి భారతీయుడిని ఎప్పుడో ఒకసారి తాకే ప్రశ్నగా మారకూడదు. భారత రాజ్యాంగం మనకు పౌరసత్వాన్ని ఇచ్చింది.

ఆ పౌరసత్వం పట్ల నిశ్చయత, భద్రత, గౌరవం కూడా అదే రాజ్యాంగం ప్రతి పౌరుడికి అందించాలి.

ఒక దేశం బలపడేది- ప్రతి పౌరుడు తాను రక్షితుడినని నమ్మినప్పుడు. కానీ ప్రతి పౌరుడు తాను పౌరుడినని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి వస్తే- అది ఒక గంభీరమైన ఆలోచనకు ఆహ్వానం పలుకుతుంది.

About the Author

T Lakshminarayana

View All Posts