ప్రపంచ మానవతా దీప్తి – నెల్సన్ మండేలా.. భాగం- 3

1994 ఏప్రిల్‌లో దక్షిణాఫ్రికా చరిత్రలో తొలిసారిగా జాతి, వర్ణ భేదం లేకుండా అన్ని వర్గాల ప్రజలు ఓటు వేశారు. వృద్ధులు, యువకులు, మహిళలు దశాబ్దాలుగా ఓటు హక్కు కోసం ఎదురు చూసిన లక్షలాది మంది ప్రజలు పోలింగ్ కేంద్రాల వద్ద గంటల తరబడి నిలబడి ఓటు వేశారు.

ఈ ఎన్నికల్లో ఏఎన్‌సీ ఘన విజయం సాధించింది.

తొలి నల్లజాతి అధ్యక్షుడు..

1994 మే 10న నెల్సన్ మండేలా దక్షిణాఫ్రికా తొలి ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా ఎన్నికైన నల్లజాతి అధ్యక్షుడిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. ఆ కార్యక్రమానికి ప్రపంచ దేశాల నాయకులు హాజరయ్యారు.

ప్రమాణ స్వీకారం అనంతరం, “ఈ అందమైన దేశంలో ఇకపై ఎవరూ మరొకరిని అణచివేయరు. స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, మానవ గౌరవం ఈ దేశానికి శాశ్వత విలువలు” అని మండేలా అన్నారు.

జాతీయ సయోధ్య – ప్రతీకార రాజకీయాలకు ముగింపు..

ప్రపంచం ఆశ్చర్యపోయిన విషయం ఏమిటంటే, మండేలా శ్వేత జాతి ప్రజలను శత్రువులుగా చూడలేదు. ఆయన ప్రభుత్వంలో అన్ని వర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించారు. దేశ నిర్మాణానికి అందరినీ భాగస్వాములను చేశారు.

“రెయిన్‌బో నేషన్” (ఇంద్రధనుస్సు దేశం) అనే భావనను ఆయన ముందుకు తీసుకువచ్చారు. అంటే, భిన్న జాతులు, భిన్న సంస్కృతులు కలిసి ఒకే దేశంగా జీవించాలి.

సత్య–సయోధ్య కమిషన్..

అపార్థైడ్ కాలంలో జరిగిన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను వెలికి తీయడానికి సత్య సయోధ్య కమిషన్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. ఆర్చ్‌బిషప్ డెస్మండ్ టుటు దీనికి అధ్యక్షత వహించారు.

ఈ కమిషన్ ప్రత్యేకత ఏమిటంటే నిజాన్ని ఒప్పుకున్న వారికి కొన్ని సందర్భాల్లో క్షమాభిక్ష. బాధితుల వాంగ్మూలాలకు ప్రాధాన్యం. ప్రతీకారానికి బదులుగా సామాజిక సయోధ్య. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంఘర్షణల అనంతర న్యాయ ప్రక్రియలకు ఆదర్శంగా నిలిచింది.

మండేలా ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యక్రమాలు..

మండేలా ప్రభుత్వం రీకన్‌స్ట్రక్షన్ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ ప్రోగ్రామ్ ద్వారా పేదల సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. లక్షలాది పేద కుటుంబాలకు కొత్త ఇళ్లు నిర్మించి అందించారు.

గ్రామీణ ప్రాంతాలకు శుద్ధమైన తాగునీటి సౌకర్యం విస్తరించబడింది. అనేక నల్లజాతి గ్రామాలకు తొలిసారిగా విద్యుత్ అందింది. విద్యలో జాతి వివక్షను తొలగించి అందరికీ అవకాశాలు కల్పించే చర్యలు చేపట్టారు. ప్రాథమిక ఆరోగ్య సేవలను గ్రామీణ ప్రాంతాలకు విస్తరించారు. తల్లి–శిశు ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టారు.

ఆర్థిక విధానాలపై చర్చ..

మండేలా సామాజిక న్యాయానికి కట్టుబడి ఉన్నప్పటికీ, అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అంతర్జాతీయ పెట్టుబడులు, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కూడా దృష్టిలో ఉంచుకున్నారు. ఈ కారణంగా కొందరు వామపక్ష విశ్లేషకులు ఆయన ప్రభుత్వం భూసంస్కరణలు, సంపద పునర్విభజన లాంటి అంశాల్లో మరింత ధైర్యంగా ముందుకు వెళ్లాల్సిందని విమర్శించారు.

అదే సమయంలో మరికొందరు విశ్లేషకులు, అంతర్గత ఘర్షణలను నివారించి ప్రజాస్వామ్యాన్ని స్థిరపరచడం ఆ సమయంలో అత్యవసరమని, అందువల్ల మండేలా అనుసరించిన సమతుల్య విధానం దేశాన్ని అంతర్యుద్ధం నుంచి కాపాడిందని అభిప్రాయపడ్డారు.

ఒకే పదవీకాలం..

మండేలా 1999లో రెండోసారి అధికారంలోకి రావడానికి అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, స్వచ్ఛందంగా పదవి నుంచి తప్పుకున్నారు.

అధికారాన్ని శాశ్వతంగా కాపాడుకోవాలనే కోరిక ఆయనకు లేదు. ఆఫ్రికా రాజకీయ చరిత్రలో ఇది ఒక విశిష్ట ఉదాహరణ.

ప్రపంచానికి ఇచ్చిన సందేశం..

మండేలా జీవితం ఒక గొప్ప పాఠం నేర్పుతుంది. స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడాలి. అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలోపేతం చేయాలి.

శత్రువులను కూడా సంభాషణ ద్వారా భాగస్వాములుగా మార్చాలి. వ్యక్తిగత ప్రతీకారం కంటే జాతీయ ప్రయోజనం గొప్పది.

మండేలా అనంతర దక్షిణాఫ్రికా – నేటి పరిస్థితులు – ఆ కలలు ఎంతవరకు సాకారమయ్యాయి?

“రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం సాధించడం ఒక గొప్ప విజయం. కానీ సామాజిక, ఆర్థిక సమానత్వాన్ని సాధించకపోతే ఆ స్వాతంత్ర్యం అసంపూర్ణంగానే మిగులుతుంది”–ఈ భావనను అర్థం చేసుకోవాలంటే నేటి దక్షిణాఫ్రికాను పరిశీలించాలి.

మండేలా పదవీ విరమణ..

1999లో నెల్సన్ మండేలా స్వచ్ఛందంగా అధ్యక్ష పదవి నుండి తప్పుకున్నారు. ఆయన తర్వాత వరుసగా థాబో మ్బెకి (1999–2008), క్గలేమా మోత్లాంతే (తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు, 2008–2009), జాకబ్ జుమా (2009–2018), సిరిల్ రామఫోసా (2018 నుండి) అధ్యక్షులుగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

మండేలా తర్వాత కూడా ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్(ఏఎన్‌సీ) చాలా సంవత్సరాలు అధికారంలో కొనసాగింది. అయితే ప్రజల అంచనాలను పూర్తిగా నెరవేర్చడంలో పార్టీ విఫలమయింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ – బలాలు, బలహీనతలు..

దక్షిణాఫ్రికా ఇప్పటికీ ఆఫ్రికాలో అత్యంత పారిశ్రామికీకరణ పొందిన దేశాలలో ఒకటి. ప్రధాన ఆర్థిక రంగాలు: బంగారం, ప్లాటినం, వజ్రాలు, క్రోమియం, మాంగనీస్, ఆటోమొబైల్ పరిశ్రమ, బ్యాంకింగ్, ఆర్థిక సేవలు, పర్యాటకం, వ్యవసాయం. ఈ రంగాలు దేశానికి గణనీయమైన ఆదాయాన్ని సమకూరుస్తున్నాయి.

అయితే ఈ సంపద ప్రయోజనాలు సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు సమానంగా చేరలేదనే విమర్శ విస్తృతంగా వినిపిస్తోంది.

ప్రపంచంలోనే అత్యధిక అసమానత..

మండేలా రాజకీయ స్వేచ్ఛను సాధించినప్పటికీ, తర్వాతి కాలంలో ఆర్థిక అసమానతలను పూర్తిగా తగ్గించడం జరగలేదు.

నేడు దక్షిణాఫ్రికా ప్రపంచంలో అత్యధిక ఆదాయ అసమానతలు ఉన్న దేశాలలో ఒకటిగా తరచుగా పేర్కొనబడుతోంది.

దీనికి ప్రధాన కారణాలు..

భూమి యాజమాన్యంలో చారిత్రక అసమానతలు. పెద్ద పరిశ్రమల యాజమాన్యం కొద్దిమంది చేతుల్లోనే కొనసాగడం. నైపుణ్యాల అసమాన పంపిణీ.

నేటి దక్షిణాఫ్రికాలో నిరుద్యోగం అత్యంత తీవ్రమైన సమస్య. ప్రత్యేకంగా యువతలో నిరుద్యోగం. పట్టభద్రులలో ఉపాధి కొరత. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధి అవకాశాల లేమి. ఇవి సామాజిక అసంతృప్తికి దారితీస్తున్నాయి.

మండేలా ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన సంక్షేమ కార్యక్రమాల వల్ల కొంత పురోగతి సాధించినప్పటికీ, ఇప్పటికీ లక్షలాది కుటుంబాలు పేదరికంలోనే జీవిస్తున్నాయి. అనేక ప్రాంతాల్లో నిరుపేదల గృహాలు కొనసాగుతున్నాయి. పట్టణాల శివార్లలో అనధికారిక నివాసాలు పెద్ద సంఖ్యలో ఉన్నాయి.

అపార్థైడ్ కాలంతో పోలిస్తే విద్యలో గణనీయమైన పురోగతి కనిపిస్తుంది. నల్లజాతి విద్యార్థులకు విశ్వవిద్యాలయ ప్రవేశాలు పెరిగాయి.

ప్రభుత్వ విద్యా అవకాశాలు విస్తరించాయి. అయితే ప్రభుత్వ పాఠశాలల నాణ్యతలో వ్యత్యాసాలున్నాయి. గ్రామీణ–పట్టణ అసమానతలు, ఉన్నత విద్య వ్యయం, ఇంకా సమస్యలుగానే ఉన్నాయి.

మండేలా ప్రభుత్వం ఆరోగ్య సేవలను విస్తరించింది. కానీ తరువాతి కాలంలో హెచ్ఐవీ/ఎయిడ్స్ సమస్య, ప్రభుత్వ ఆసుపత్రులపై ఒత్తిడి, వైద్యుల కొరత లాంటి సవాళ్లు కొనసాగాయి.

నేటి దక్షిణాఫ్రికా ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సమస్యల్లో ఒకటి విద్యుత్ కొరత. తరచుగా జరిగే విద్యుత్ కోతలు పరిశ్రమలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. చిన్న వ్యాపారాలను దెబ్బతీస్తున్నాయి. పెట్టుబడులను తగ్గిస్తున్నాయి.

దక్షిణాఫ్రికాలో నేరాల సమస్య ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. దోపిడీలు, హత్యలు, మహిళలపై హింస, మాదకద్రవ్యాల నేరాలు ప్రజల్లో భద్రతపై ఆందోళన పెంచుతున్నాయి.

మండేలా వ్యక్తిగతంగా అత్యంత నిజాయితీ పరుడిగా పేరు పొందారు. అయితే తరువాతి సంవత్సరాల్లో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో అవినీతి, అధికార దుర్వినియోగం, ప్రభుత్వ నిధుల దుర్వినియోగంపై పలు ఆరోపణలున్నాయి.

2024 ఎన్నికలు – చారిత్రక మలుపు..

1994 నుంచి నిరంతర అధికారంలో ఉన్న ఏఎన్‌సీ, 2024 సాధారణ ఎన్నికల్లో తొలిసారిగా స్వతంత్ర మెజారిటీని కోల్పోయింది. దీంతో ఇతర పార్టీలతో కలిసి జాతీయ ఐక్యత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయాల్సి వచ్చింది. ఇది దక్షిణాఫ్రికా రాజకీయాల్లో కొత్త దశకు నాంది పలికింది.

కార్మిక ఉద్యమాల పాత్ర..

దక్షిణాఫ్రికా విముక్తి పోరాటంలో కార్మిక సంఘాల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ప్రత్యేకించి కోసాటు (కాంగ్రెస్ ఆఫ్ సౌత్ ఆఫ్రికన్ ట్రేడ్ యూనియన్స్) అపార్థైడ్ వ్యతిరేక ఉద్యమంలో ప్రధాన శక్తిగా నిలిచింది.

ఏఎన్‌సీ, దక్షిణాఫ్రికా కమ్యూనిస్టు పార్టీతో కలిసి ప్రజా ఉద్యమాలను బలోపేతం చేసింది. ప్రజాస్వామ్యం వచ్చిన తరువాత కూడా కార్మిక హక్కుల కోసం పోరాటం కొనసాగించింది.

అయితే ప్రపంచీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, నిరుద్యోగం లాంటి అంశాలు కార్మిక ఉద్యమాలకు కొత్త సవాళ్లను విసిరాయి.

మండేలా కలలు – ఎంతవరకు నెరవేరాయి?

నెరవేరిన ఆశయాలు:

అపార్థైడ్ అంతమైంది.
ప్రజాస్వామ్యం స్థాపించబడింది.
అందరికీ ఓటు హక్కు లభించింది.
కొత్త రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చింది.
మానవ హక్కులకు చట్టబద్ధ రక్షణ లభించింది.
విద్య, ఆరోగ్యం, గృహ నిర్మాణంలో పురోగతి సాధించబడింది.

ఇంకా నెరవేరని ఆశయాలు:

ఆర్థిక సమానత్వం పూర్తిగా రాలేదు.
భూమి పునర్విభజన పరిమితంగానే ఉంది.
నిరుద్యోగం అధికంగా ఉంది.
పేదరికం కొనసాగుతోంది.
ఆదాయ అసమానతలు పెరిగాయి.
నేరాలు, అవినీతి కొత్త సవాళ్లుగా మారాయి.

భారతదేశానికి మండేలా ఇచ్చే పాఠాలు..

మండేలా జీవితం భారతదేశానికి కూడా అనేక పాఠాలు నేర్పుతుంది. ప్రజాస్వామ్యాన్ని కేవలం ఎన్నికలకే పరిమితం చేయకూడదు.

సామాజిక న్యాయం ఆర్థిక న్యాయంతో కలిసినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది. ద్వేష రాజకీయాల కంటే సామరస్య రాజకీయాలు శాశ్వత పరిష్కారం ఇస్తాయి. కార్మికులు, రైతులు, బడుగు బలహీన వర్గాల అభ్యున్నతి దేశాభివృద్ధికి పునాది.

అధికారంలో ఉన్నా, ప్రతిపక్షంలో ఉన్నా రాజ్యాంగ విలువలను కాపాడటం నాయకత్వపు అసలైన ప్రమాణం. ఆర్ఎస్ఎస్ ఆదేశాలతో నడుస్తున్న ప్రస్తుత భారతీయ జనతా పార్టీ పై ప్రమాణాలను ఏమాత్రం పాటించకపోగా రాజ్యాంగ సంస్థలన్నిటినీ క్రమంగా విధ్వంసం చేస్తున్నది.

విద్యాసంస్థలను కాషాయీకరణ చేస్తున్నది. ప్రతిపక్షం అనేది లేకుండా చేయాలనే దిశగా ప్రయాణం సాగుతున్నది. విమర్శ, బలహీనతలను ఎత్తిచూపడం దేశ ద్రోహంగా చిత్రీకరించి వేధింపులు, బెదిరింపులు జైళ్లపాలు చేయడం సాధారణం అయింది.

ప్రజలలో పెరుగుతున్న అసంతృప్తిని పక్కదారి పట్టించే పలు నినాదాలు, చర్యలు చేపడుతున్నది. ప్రత్యేకంగా కొన్ని వర్గాలను లక్ష్యంగా చేసుకొని దాడులు చేస్తున్నది.

నెల్సన్ మండేలా జీవితం మనకు ఒక గొప్ప సత్యాన్ని గుర్తుచేస్తుంది. స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడడం ఎంత గొప్పదో, స్వేచ్ఛను అందరికీ సమానంగా అందే సమాజంగా మలచడం అంతకంటే గొప్ప బాధ్యత. దక్షిణాఫ్రికా ఈ ప్రయాణాన్ని ఇంకా కొనసాగిస్తోంది.

రాజకీయ బానిసత్వాన్ని అంతం చేసిన మండేలా, ఆర్థిక సమానత్వం కోసం కూడా నిరంతర పోరాటం అవసరమని తన జీవితంతోనే ప్రపంచానికి సందేశం ఇచ్చారు.

“స్వేచ్ఛ అనేది ఒక గమ్యం కాదు. అది నిరంతర ప్రయాణం” అనే భావనను ఆయన జీవితం చిరస్థాయిగా ప్రతిధ్వనింపజేస్తుంది.

మండేలా స్ఫూర్తితో భారత ప్రజలు, ప్రజాస్వామ్య శక్తులు నేటి ప్రభుత్వ దమనకాండకు స్వస్తి పలికేందుకు నడుం బిగించాలి.

మొత్తం 3 భాగాలుగా వస్తున్న ఈ వ్యాస సిరీస్‌లో ఇది చివరి భాగం. మొదటి, రెండవ భాగాలను చదవడానికి ఇచ్చిన లింక్‌లపై క్లిక్ చేయండి.

About the Author

The Wire Editorial Team

Administrator

View All Posts