జూలై 18 డాక్టర్ నెల్సన్ మండేలా జయంతి. ఈ సందర్భంగా వారి గురించి, దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణ వివక్ష వ్యతిరేక పోరాటం, 27 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ జైలు జీవితం, అంతర్జాతీయ ప్రఖ్యాతి గాంచటం లాంటి విషయాలను తెలుసుకుందాం.
స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడిన వ్యక్తులు చరిత్రలో అనేక మంది ఉన్నారు. కానీ స్వేచ్ఛను సాధించిన తర్వాత ప్రతీకారాన్ని కాదు, క్షమను, ద్వేషాన్ని కాదు, సామరస్యాన్ని, ఆధిపత్యాన్ని కాదు, సమానత్వాన్ని బోధించిన నాయకులు చాలా అరుదు. అలాంటి అరుదైన మహానాయకుడు నెల్సన్ మండేలా.
ప్రపంచ చరిత్రలో మహాత్మా గాంధీ, అబ్రహాం లింకన్, మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్, హో చి మిన్, ఫిడెల్ కాస్ట్రో లాంటి మహానేతల సరసన చిరస్థాయిగా నిలిచిన పేరు నెల్సన్ రోలిహ్లాహ్లా మండేలా.
ఆయన కేవలం దక్షిణాఫ్రికా నాయకుడు మాత్రమే కాదు. అణచివేతకు గురైన ప్రజల ఆశాకిరణం. ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రతీక. మానవ హక్కులకు ప్రపంచ రాయబారి. అందుకే ప్రపంచం ఆయనను ప్రేమగా “మదీబా” అని పిలుస్తుంది.
జననం..
నెల్సన్ మండేలా 1918 జూలై 18న దక్షిణాఫ్రికాలోని ఈస్టర్న్ కేప్ ప్రావిన్స్లో మ్వెజో అనే చిన్న గ్రామంలో జన్మించారు.
ఆయన జన్మించిన కాలంలో దక్షిణాఫ్రికా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య ప్రభావంలో ఉండేది. శ్వేతజాతి పాలకులు నల్లజాతి ప్రజలపై తీవ్రమైన వివక్షను అమలు చేస్తున్నారు. తరువాత అది అపార్థైడ్ అనే అధికారిక జాతి వివక్ష విధానంగా మారింది.
మండేలా అసలు పేరు రోలిహ్లాహ్లా. ఖోసా భాషలో ఈ పదానికి అక్షరార్థం “చెట్టు కొమ్మను లాగేవాడు”. రూపకంగా “అల్లరి చేసే వ్యక్తి”, “వ్యవస్థను సవాలు చేసేవాడు” అనే భావన కూడా ఉంది.
ఈ పేరు ఆయన భవిష్యత్తును ముందుగానే సూచించినట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే ఆయన నిజంగానే అన్యాయ వ్యవస్థను కదిలించిన మహానాయకుడిగా ఎదిగారు.
“నెల్సన్” అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
ఆయన ప్రాథమిక పాఠశాలలో చేరిన మొదటి రోజున, ఆ కాలంలో అమలులో ఉన్న వలస పాలనా సంప్రదాయం ప్రకారం ఉపాధ్యాయురాలు మిస్ మ్డింగానే ఆయనకు “నెల్సన్” అనే ఆంగ్ల పేరును పెట్టింది.
ఆ రోజుల్లో ఆఫ్రికన్ పిల్లలకు యూరోపియన్ పేర్లు పెట్టడం సాధారణ పద్ధతి. వారి స్థానిక సంస్కృతిని బలహీనపరచడానికి వలస పాలకులు అనుసరించిన విధానాలలో ఇది కూడా ఒకటి.
కుటుంబ నేపథ్యం..
మండేలా తండ్రి గాడ్లా హెన్రీ మ్ఫకన్యిస్వా థెంబు రాజవంశానికి చెందిన ఒక స్థానిక నాయకుడు. తల్లి నోసెకేని ఫ్యానీ ఒక సాధారణ గృహిణి. తండ్రికి నలుగురు భార్యలు. మండేలా మూడవ భార్య కుమారుడు. పెద్ద ఉమ్మడి కుటుంబంలో ఆయన బాల్యం గడిచింది. తండ్రి రాజ కుటుంబంతో సంబంధం కలిగి ఉండటం వల్ల చిన్ననాటి నుంచే నాయకత్వం, బాధ్యత, ప్రజాసేవ లాంటి విలువలు ఆయనలో పెరిగాయి.
తండ్రి మరణం – జీవితంలో తొలి మలుపు..
మండేలా తొమ్మిదేళ్ల వయస్సులో ఉన్నప్పుడు ఆయన తండ్రి మరణించారు. ఇది ఆయన జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చిన సంఘటన. తర్వాత థెంబు రాజు జోంగింటాబా దలిండ్యేబో ఆయనను దత్తత తీసుకొని రాజభవనంలో పెంచారు.
అక్కడే మండేలా వివిధ తెగల నాయకులు ప్రజా సమస్యలను చర్చించి ఏకాభిప్రాయంతో నిర్ణయాలు తీసుకోవడం చూశారు. తరువాత ఆయన ప్రజాస్వామ్య భావాలకు ఇది బలమైన పునాది అయింది.
గ్రామీణ జీవితం..
మండేలా చిన్ననాడు గొర్రెలు, పశువులు మేపేవారు. చెప్పులు కూడా లేకుండా మట్టిబాటలపై నడిచేవారు. గ్రామ పెద్దలు చెప్పే వీరగాథలు, స్వాతంత్ర్య కథలు, జాతి గౌరవ గాథలు ఆయనపై అపార ప్రభావం చూపాయి. ఆ కథలే తరువాత స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడే సంకల్పాన్ని పెంపొందించాయి.
విద్యాభ్యాసం..
మండేలా కుటుంబంలో పాఠశాలకు వెళ్లిన మొదటి వ్యక్తి. ప్రాథమిక విద్య అనంతరం క్లార్క్బరీ ఇన్స్టిట్యూట్లో చదివారు. తర్వాత హీల్డ్టౌన్ వెస్లియన్ కాలేజీలో విద్యనభ్యసించారు. అక్కడ ఆయన క్రమశిక్షణ, నాయకత్వం, ప్రజాసేవ పట్ల ఆసక్తిని పెంపొందించుకున్నారు.
ఫోర్ట్ హేర్ విశ్వవిద్యాలయం..
ఆ కాలంలో నల్లజాతి విద్యార్థులకు అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక విద్యాసంస్థ ఫోర్ట్ హేర్ విశ్వవిద్యాలయం. అక్కడ బీఏ చదువుతున్న సమయంలో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల వివాదంలో పాల్గొని, తన సూత్రాలకు కట్టుబడి ఉండటంతో కళాశాల నుండి సస్పెండ్ అయ్యారు. ఇది ఆయన ప్రజా జీవితంలోని మొదటి పోరాటంగా చెప్పవచ్చు.
బలవంతపు వివాహం నుంచి తప్పించుకోవడం..
థెంబు రాజు మండేలాకు తన ఇష్టానికి విరుద్ధంగా వివాహం జరపాలని నిర్ణయించారు. దీనిని అంగీకరించని మండేలా తన స్నేహితుడు జస్టిస్తో కలిసి జోహన్నెస్బర్గ్కు వెళ్లిపోయారు. ఈ నిర్ణయం ఆయన జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చింది.
జోహన్నెస్బర్గ్ – కొత్త ప్రపంచం..
జోహన్నెస్బర్గ్లో మొదట గనిలో సెక్యూరిటీ గార్డుగా పనిచేశారు. తరువాత ఒక న్యాయవాది కార్యాలయంలో క్లర్క్గా చేరారు. అక్కడే నల్లజాతి ప్రజలపై జరుగుతున్న అన్యాయాలను ఆయన ప్రత్యక్షంగా చూశారు. అదే సమయంలో ఆయన ఉన్నత విద్యను కొనసాగించారు.
న్యాయశాస్త్రం..
మండేలా విట్వాటర్స్రాండ్ విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించారు. ఆ కాలంలో అక్కడ చదివిన కొద్దిమంది నల్లజాతి విద్యార్థుల్లో ఆయన ఒకరు.
విద్య పూర్తి చేసిన తరువాత తన మిత్రుడు ఒలివర్ టాంబోతో కలిసి దక్షిణాఫ్రికాలో తొలి నల్లజాతి న్యాయవాదుల సంస్థలలో ఒకటైన న్యాయ కార్యాలయాన్ని స్థాపించారు. పేదలకు, జాతి వివక్షకు గురైన ప్రజలకు తక్కువ ఖర్చుతో న్యాయ సహాయం అందించారు.
వ్యక్తిత్వ వికాసం..
మండేలా వ్యక్తిత్వాన్ని తీర్చిదిద్దిన ప్రధాన అంశాలు: గ్రామీణ జీవితం నేర్పిన సరళత. రాజభవనంలో నేర్చుకున్న నాయకత్వం. విద్యాసంస్థలు ఇచ్చిన క్రమశిక్షణ. న్యాయశాస్త్రం ఇచ్చిన న్యాయబద్ధమైన ఆలోచన. నల్లజాతి ప్రజలపై జరిగిన అన్యాయం కలిగించిన ఆవేదన.
ఈ ఐదు అంశాలే ఆయనను సాధారణ యువకుడి నుంచి ప్రపంచ చరిత్రను మార్చిన మహా నాయకుడిగా తీర్చిదిద్దాయి.
నెల్సన్ మండేలా జన్మతః విప్లవకారుడు కాదు. జీవిత అనుభవాలు, అన్యాయాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూడడం, విద్య, ప్రజల బాధలను అర్థం చేసుకోవడం—ఇవన్నీ కలిసి ఆయనను ఒక మహత్తర నాయకుడిగా మలిచాయి. ఒక గ్రామీణ బాలుడు ప్రపంచ మానవతా చరిత్రలో శాశ్వత స్థానం ఎలా సంపాదించాడో తెలుసుకోవాలంటే, మండేలా బాల్యాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.
రాజకీయ ప్రవేశం – ఏఎన్సీ – అపార్థైడ్ వ్యతిరేక పోరాటం – జాతి విముక్తి ఉద్యమానికి నాయకత్వం:
“ఒక నాయకుడిని చరిత్ర గొప్పవాడిగా నిలబెట్టేది అధికార పదవి కాదు. ప్రజల కోసం అతను చేసిన త్యాగం” అనే ఈ మాట నెల్సన్ మండేలా జీవితానికి అక్షరాలా సరిపోతుంది.
న్యాయవాదిగా సౌకర్యవంతమైన జీవితాన్ని గడపగలిగిన ఆయన, తన ప్రజల బాధను చూసి పోరాట మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు.
జోహన్నెస్బర్గ్ – జీవితాన్ని మలిచిన నగరం..
జోహన్నెస్బర్గ్ చేరుకున్న తరువాత మండేలా దక్షిణాఫ్రికా సమాజంలోని తీవ్ర అసమానతలను ప్రత్యక్షంగా చూశారు. గనుల్లో, కర్మాగారాల్లో, వ్యవసాయ క్షేత్రాల్లో నల్లజాతి ప్రజలు అతి తక్కువ వేతనాలతో, అమానుష పరిస్థితుల్లో పనిచేస్తుండగా, దేశ సంపద మాత్రం శ్వేత జాతి పాలకుల చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉండేది.
ఒక న్యాయవాదిగా కోర్టులకు వెళ్లినప్పుడు కూడా నల్లజాతి ప్రజలకు న్యాయం దొరకడం ఎంత కష్టమో ఆయన అనుభవించారు. ఈ అనుభవాలే ఆయనను రాజకీయ ఉద్యమం వైపు నడిపించాయి.
ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ (ఏఎన్సీ)లో ప్రవేశం..
1912లో స్థాపించబడిన ఆఫ్రికన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్(ఏఎన్సీ) దక్షిణాఫ్రికాలో నల్లజాతి ప్రజల హక్కుల కోసం పోరాడుతున్న ప్రధాన రాజకీయ సంస్థ. 1944లో నెల్సన్ మండేలా ఏఎన్సీలో చేరారు. అదే సంవత్సరం తన సన్నిహిత మిత్రులు ఒలివర్ టాంబో, వాల్టర్ సిసులు, ఆంటన్ లెంబెడే తదితరులతో కలిసి ఏఎన్సీ యువజన సంఘం స్థాపించారు.
యువజన సంఘం లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉండేది: ప్రజలను పెద్ద ఎత్తున ఉద్యమంలో భాగస్వాములను చేయడం. వినతి పత్రాల రాజకీయాన్ని వదిలి ప్రజా పోరాటాలకు నాయకత్వం వహించడం. స్వేచ్ఛ కోసం సామూహిక ఉద్యమాలను నిర్మించడం.
అపార్థైడ్ – చట్టబద్ధమైన జాతి వివక్ష..
1948లో నేషనల్ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత అపార్థైడ్ విధానాన్ని అధికారిక ప్రభుత్వ విధానంగా ప్రకటించింది.
ఈ విధానం ప్రకారం నల్లజాతి ప్రజలకు ఓటు హక్కు లేదు. శ్వేత జాతి ప్రాంతాల్లో నివసించడానికి అనుమతి లేదు. వేర్వేరు పాఠశాలలు, ఆసుపత్రులు, బస్సులు, రైల్వే స్టేషన్లు. భూమిలో అత్యల్ప భాగమే నల్లజాతి ప్రజలకు.
నల్లజాతి ప్రజలు నగరాల్లో తిరగాలంటే తప్పనిసరిగా పాస్బుక్ వెంట ఉండాలి. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు, ఉన్నత విద్య, వ్యాపార అవకాశాలపై తీవ్రమైన ఆంక్షలు.
ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత క్రూరమైన జాతి వివక్ష వ్యవస్థగా గుర్తింపు పొందింది.
1952 – డిఫయన్స్ క్యాంపెయిన్..
మండేలా నాయకత్వంలో ఏఎన్సీ డిఫయన్స్ ఆఫ్ అన్జస్ట్ లాస్ క్యాంపెయిన్ ప్రారంభించింది. ఈ ఉద్యమంలో వేలాది మంది ప్రజలు అన్యాయ చట్టాలను ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉల్లంఘించారు. శ్వేత జాతి వారికి మాత్రమే అనుమతించిన ప్రదేశాల్లోకి ప్రవేశించారు. పాస్ చట్టాలను ధిక్కరించారు. అరెస్టులకు సిద్ధపడ్డారు. మండేలా దేశవ్యాప్తంగా ప్రజాదరణ పొందిన నాయకుడిగా ఎదిగారు.
తొలి నల్లజాతి న్యాయవాదుల కార్యాలయం..
1952లో మండేలా, ఒలివర్ టాంబో కలిసి ‘మండేలా & టాంబో’ అనే న్యాయ సంస్థను ప్రారంభించారు. ఇది దక్షిణాఫ్రికాలో తొలి నల్లజాతి న్యాయవాదుల సంస్థలలో ఒకటి. ఈ కార్యాలయం పేదలకు, కార్మికులకు, జాతి వివక్ష బాధితులకు ఆశ్రయంగా మారింది.
ఫ్రీడమ్ చార్టర్ – ప్రజాస్వామ్య దిశానిర్దేశం..
1955లో వేలాది మంది ప్రజల అభిప్రాయాలను సేకరించి ఫ్రీడమ్ చార్టర్ రూపొందించారు.
దానిలోని ప్రధాన అంశాలు: దేశం అందరికీ చెందాలి. ప్రతి పౌరుడికి సమాన హక్కులు. భూమి, ఖనిజ సంపద ప్రజల ప్రయోజనానికి ఉపయోగపడాలి. ఉచిత విద్య. ఉపాధి హక్కు. జాతి వివక్షకు ముగింపు. ఈ చార్టర్ తరువాత దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగానికి ప్రేరణగా నిలిచింది.
రాజద్రోహం కేసు..
1956లో మండేలా సహా 156 మంది నాయకులపై ప్రభుత్వం రాజద్రోహం కేసు నమోదు చేసింది. దాదాపు నాలుగు సంవత్సరాలు ఈ విచారణ కొనసాగింది. చివరికి అందరూ నిర్దోషులుగా విడుదలయ్యారు.
అయితే ఈ కాలంలో ఉద్యమ నాయకత్వాన్ని బలహీనపరచాలన్న ప్రభుత్వ కుట్ర విఫలమైంది.
షార్ప్విల్ మారణకాండ – చరిత్రలో నల్లరోజు..
1960 మార్చి 21: పాస్ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా శాంతియుతంగా నిరసన తెలుపుతున్న ప్రజలపై పోలీసులు విచక్షణారహితంగా కాల్పులు జరిపారు. 69 మంది మరణించారు. వందలాది మంది గాయపడ్డారు. ఈ సంఘటన ప్రపంచాన్ని దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. ప్రభుత్వం ఏఎన్సీపై నిషేధం విధించింది.
శాంతియుత పోరాటం నుంచి సాయుధ ప్రతిఘటనకు..
షార్ప్విల్ తరువాత మండేలా ఒక కీలక నిర్ణయానికి వచ్చారు. “ప్రభుత్వం ప్రజలపై యుద్ధం ప్రకటించినప్పుడు, ప్రజలకు తమను తాము రక్షించుకునే హక్కు ఉంటుంది” అని ఆయన భావించారు.
ఈ వ్యాసం మూడు భాగాలుగా ప్రచురితమవుతుంది, ఇది మొదటి భాగం.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
