స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్..

“స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు– దానిని సాధించుకొని తీరుతాను” అని ప్రతిజ్ఞ చేసిన బాలగంగాధర తిలక్ జయంతి జులై 23.

భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్రలో ప్రజల్లో జాతీయ చైతన్యాన్ని రగిలించి, స్వరాజ్య భావనను ఇంటింటికీ చేర్చిన మహానేత లోకమాన్య బాల గంగాధర్ తిలక్. “భారత అశాంతికి మూలపురుషుడు” అని బ్రిటిష్ పాలకులు విమర్శించినా, భారత ప్రజలు ఆయనను “లోకమాన్యుడు”గా గౌరవించారు. ఆయన భారత జాతీయోద్యమానికి తొలి ప్రజా నాయకుల్లో ఒకరు.

జాతీయ విద్యకు ప్రాధాన్యం..

1856 జూలై 23న మహారాష్ట్రలోని రత్నగిరిలో జన్మించిన తిలక్ చిన్ననాటి నుంచే అసాధారణ మేధాశక్తి, దేశభక్తి, స్వాభిమానంతో ఎదిగారు.

గణితశాస్త్రం, సంస్కృతంలో ప్రావీణ్యం సంపాదించిన ఆయన, బ్రిటిష్ విద్యా విధానం భారతీయుల్లో బానిస మనస్తత్వాన్ని పెంచుతోందని భావించి జాతీయ విద్యకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

ఈ లక్ష్యంతో సహచరులతో కలిసి దక్కన్ ఎడ్యుకేషన్ సొసైటీ స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

ఉద్యమ ఆయుధంగా పత్రికలు..

విద్యతో పాటు పత్రికా రంగాన్ని ఆయన ఉద్యమ ఆయుధంగా మార్చారు. మరాఠీలో ‘కేసరి’, ఆంగ్లంలో ‘ది మహారట్టా’ పత్రికలను ప్రారంభించి బ్రిటిష్ పాలనలోని దోపిడీ, అన్యాయాలను ధైర్యంగా ఎండగట్టారు.

ఆయన వ్యాసాలు ప్రజల్లో దేశభక్తిని పెంపొందించాయి. అందుకే ఆయనపై అనేక సార్లు రాజద్రోహ కేసులు నమోదు చేశారు.

సాంస్కృతిక వేదికల ద్వారా జాతీయ చైతన్యం..

ప్రజల్లో ఐక్యత, జాతీయ చైతన్యం పెంపొందించేందుకు గణేశ్ ఉత్సవాలు, శివాజీ జయంతి ఉత్సవాలను సామూహికంగా నిర్వహించే సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించారు. మత, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలను జాతీయోద్యమానికి వేదికలుగా మలచడం ఆయన గొప్ప రాజకీయ దూరదృష్టికి నిదర్శనం.

స్వదేశీ ఉద్యమం.. స్వరాజ్య నినాదం..

1905లో బెంగాల్ విభజనకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమంలో తిలక్ ప్రముఖ నాయకుడిగా నిలిచారు. స్వదేశీ వస్తువుల వినియోగం, విదేశీ వస్తువుల బహిష్కరణ, జాతీయ విద్య, స్వావలంబన లాంటి కార్యక్రమాలకు ఆయన మద్దతు ఇచ్చారు. ఈ ఉద్యమం భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని కొత్త దశలోకి తీసుకెళ్లింది.

జైలు జీవితం.. గీతా రహస్యం..

1908లో రాజద్రోహం ఆరోపణలతో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనకు 6 సంవత్సరాల కఠిన కారాగార శిక్ష విధించి బర్మాలోని మాండలే జైలుకు పంపింది. అక్కడే ఆయన “గీతా రహస్యం” అనే మహత్తర గ్రంథాన్ని రచించారు.

భగవద్గీతలోని కర్మయోగ తత్వాన్ని ప్రజల జీవితానికి, దేశసేవకు అన్వయిస్తూ ఆయన చేసిన విశ్లేషణ భారతీయ ఆలోచనా ప్రపంచంపై చిరస్థాయిగా ప్రభావం చూపింది.

జైలు నుంచి విడుదలైన తరువాత తిలక్ హోమ్ రూల్ లీగ్ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించి భారతీయులకు స్వపరిపాలన హక్కు కల్పించాలని డిమాండ్ చేశారు. ఆయన “స్వరాజ్యం నా జన్మహక్కు– దానిని సాధించుకొని తీరుతాను” అని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. ఇది భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమానికి శాశ్వత ప్రేరణగా నిలిచింది.

ప్రజా సంక్షేమమే ప్రభుత్వ ధర్మం..

తిలక్ రాజకీయంగా జాతీయవాది మాత్రమే కాదు. సామాజిక, ఆర్థిక అంశాలపైనా స్పష్టమైన అభిప్రాయాలు కలిగిన నాయకుడు.

ప్రజల ఆర్థిక దోపిడీ, అధిక పన్నులు, కరవు సమయంలో ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యాన్ని ఆయన తీవ్రంగా విమర్శించారు. ప్రజల సంక్షేమమే ప్రభుత్వ ధర్మమని ఆయన నొక్కి చెప్పారు.

ఆధునిక భారత నిర్మాతకు నీరాజనం..

1920 ఆగస్టు 1న ఆయన మరణించినప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మంది ప్రజలు స్వచ్ఛందంగా నివాళులర్పించారు.

మహాత్మా గాంధీ ఆయనను “ఆధునిక భారత నిర్మాత”గా కొనియాడగా, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ఆయనను “భారత విప్లవానికి తండ్రి”గా అభివర్ణించారు.

నేటికీ బాల గంగాధర్ తిలక్ జీవితం మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది. స్వేచ్ఛ అనేది ఎవరూ దానం చేసేది కాదు. ప్రజల చైతన్యం, సంఘటిత పోరాటం, త్యాగాల ద్వారా సాధించాల్సిన హక్కు. ప్రజల్లో ఆత్మగౌరవం, జాతీయ స్ఫూర్తి, స్వావలంబన పెంపొందించడంలో తిలక్ చేసిన సేవలు భారత చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి.

జూలై 23న చంద్రశేఖర్ ఆజాద్, బాల గంగాధర్ తిలక్ జన్మదినాలను పురస్కరించుకుని, వారి త్యాగం, ధైర్యం, స్వరాజ్య దృక్పథాన్ని స్మరించుకోవడం భారత ప్రజలందరి బాధ్యత.

About the Author

The Wire Editorial Team

Administrator

View All Posts