సెప్టెంబర్ 12 మొహమ్మద్ ఘౌస్ బేగ్ జన్మదినం. “దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం చేసిన త్యాగానికి మతం ఉండదు; దేశభక్తికి కులం, మతం, ప్రాంతం అనే హద్దులు ఉండవు.” భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్రలో మహాత్మా గాంధీ, అల్లూరి సీతారామరాజు, భగత్సింగ్, సుభాష్ చంద్రబోస్ వంటి ప్రముఖుల పేర్లు విస్తృతంగా గుర్తుండిపోయాయి.
అయితే వారితో పాటు గ్రామాలు, పట్టణాలు, జిల్లాల స్థాయిలో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన వందలాది మంది యోధుల పేర్లు మాత్రం కాలగర్భంలో కలిసిపోయాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్లో అలాంటి మరుగున పడిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల్లో మొహమ్మద్ ఘౌస్ బేగ్ ఒకరు.
ఆయన 1885 సెప్టెంబర్ 12న ప్రకాశం జిల్లా చీరాల మండలంలోని గణ్టాయ పాలెం గ్రామంలో ఒక సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించారు.
తండ్రి హాజీ మొహియుద్దీన్ బేగ్, తల్లి ఫాతిమా. బేగ్ విద్యార్థి దశలోనే, సుమారు 1907 నుంచే స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోకి ప్రవేశించారు.
చీరాల–పేరాల ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర..
స్వాతంత్ర్యోద్యమ చరిత్రలో ఆంధ్రప్రదేశ్లోని చీరాల–పేరాల ఉద్యమానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చీరాల, పేరాల గ్రామాలను కలిపి మున్సిపాలిటీగా మార్చి ప్రజలపై భారీగా పన్నులు విధించింది. ఆ పన్నుల భారాన్ని ప్రజలు తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. ఈ నిరసన క్రమంగా ఒక పెద్ద ప్రజా ఉద్యమంగా మారింది.
ఈ పోరాటానికి దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య నాయకత్వం వహించారు. ఘౌస్ బేగ్ ఈ ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. పన్నుల నిరాకరణ ఉద్యమంలో ఆయన పాల్గొనడమే కాక, ఇబ్బందుల్లో ఉన్న ప్రజలకు ఆర్థిక సహాయం కూడా అందించారు.
స్వాతంత్ర్యం అనేది కేవలం రాజకీయ నినాదం కాదని, ప్రజల ఆర్థిక, సామాజిక గౌరవానికి సంబంధించిన విషయమని ఆయన భావించారు.
దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యతో..
1920లో కలకత్తాలో జరిగిన అఖిల భారత కాంగ్రెస్ సమావేశానికి దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యతో కలిసి ఘౌస్ బేగ్ కూడా హాజరయ్యారు. తర్వాత ఆయన జాతీయోద్యమంలోని వివిధ కార్యక్రమాల్లో మరింత చురుకుగా పాల్గొన్నారు.
దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య ఏర్పాటు చేసిన “రామదండు”లో ఆయన నాయకత్వ బాధ్యత స్వీకరించారు. యువతను స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోకి తీసుకురావడంలో ఆయన విశేష కృషి చేశారు.
1920–21లో దేశవ్యాప్తంగా సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ఊపందుకుంది. ఆ కాలంలో హిందువులు, ముస్లింలు కలిసి బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి ఖిలాఫత్ ఉద్యమం కూడా ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా మారింది.
ఘౌస్ బేగ్ ఈ ఉద్యమాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ఆయనను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అరెస్టు చేసి జైలుకు పంపింది.
1921 ఉద్యమంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనకు 12 నెలల జైలు శిక్ష విధించింది. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో ఘౌస్ బేగ్ ముందున్నాడు. 1930–32 కాలంలో జరిగిన శాసనోల్లంఘన ఉద్యమంలో యువతను సమీకరించి ఉద్యమంలో పాల్గొనేలా చేశారు.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను అరెస్టు చేసింది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను కేవలం అరెస్టు చేయడంతో ఆగలేదు. ఆయన ఆస్తులను కూడా స్వాధీనం చేసుకుంది. కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొన్నప్పటికీ ఆయన స్వాతంత్ర్య పోరాటాన్ని విడిచిపెట్టలేదు.
భార్య ఘౌస్ ఖాతూన్ త్యాగం..
ఘౌస్ బేగ్ జీవితంలో ఆయన భార్య మొహమ్మద్ ఘౌస్ ఖాతూన్ పాత్ర అత్యంత విశిష్టమైనది. భర్త జాతీయోద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం విధించిన జరిమానాలను చెల్లించేందుకు ఆమె తన ఆభరణాలను అమ్ముకున్నారు.
భర్త మళ్లీ అరెస్టయిన సందర్భాల్లో కూడా కుటుంబ ఆస్తులు, ఆభరణాలను త్యాగం చేశారు. భర్త జైలు పాలై, కుటుంబ ఆస్తులు స్వాధీనం అయినప్పటికీ ఆమె నిరుత్సాహపడలేదు.
జాతీయోద్యమానికి తన వంతు సహకారం అందించారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటం కేవలం జైలుకు వెళ్లిన నాయకుల కథ మాత్రమే కాదని, వారి కుటుంబాలు కూడా ఎన్నో త్యాగాలు చేశాయని ఈ ఘటనలు తెలియజేస్తున్నాయి.
ఖాదీ పట్ల నిబద్ధత..
ఘౌస్ బేగ్, ఆయన భార్య ఖాదీ ఉద్యమానికి పూర్తి మద్దతు ఇచ్చారు. వారు జీవితాంతం ఖాదీ ధరించడమే కాకుండా, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఖాదీ ఉద్యమం విస్తరించేందుకు సహకరించారు. మహాత్మా గాంధీ ప్రతిపాదించిన స్వదేశీ, స్వావలంబన భావాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లారు.
ఘౌస్ బేగ్ జీవితంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాల్లో హిందూ–ముస్లిం ఐక్యత ఒకటి. బ్రిటిష్ పాలకులు “విభజించి పాలించు” విధానాన్ని ఉపయోగించిన సమయంలో, ఘౌస్ బేగ్ మత సామరస్యానికి కట్టుబడి పనిచేశారు.
అఖిల భారత ముస్లిం లీగ్ ప్రతిపాదించిన విభజనాత్మక రాజకీయ సిద్ధాంతాలను ఆయన వ్యతిరేకించారు. హిందువులు, ముస్లింలు కలిసి దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడాలని ఆయన పిలుపునిచ్చారు.
ఘౌస్ బేగ్ మంచి వక్తగా కూడా గుర్తింపు పొందారు. గుంటూరు, ప్రకాశం జిల్లాల్లో జరిగిన సభల్లో ఆయన దేశభక్తి ప్రసంగాలు చేసి ప్రజలను స్వాతంత్ర్యోద్యమం వైపు ఆకర్షించారు.
బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం అరెస్టులు, బెదిరింపులు, ఆస్తుల స్వాధీనం వంటి చర్యలకు పాల్పడినా ఆయన వెనుకడుగు వేయలేదు.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత..
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత ఘౌస్ బేగ్ కొంతకాలం మున్సిపల్ కౌన్సిలర్గా పనిచేశారు.
అయితే అధికార పదవుల కోసం ఆయన రాజకీయ జీవితాన్ని కొనసాగించలేదు. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత కూడా మత సామరస్యం, సామాజిక ఐక్యత కోసం పనిచేయడానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.
ఇది ఆయన రాజకీయ జీవితానికి ఒక ప్రత్యేకత. స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడిన వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత అధికారాన్ని సంపాదించుకోవడం కాకుండా, ప్రజల మధ్య ఐక్యతను పెంపొందించేందుకు తన జీవితాన్ని కొనసాగించారు.
మొహమ్మద్ ఘౌస్ బేగ్ 1976 సెప్టెంబర్ 19న మరణించారు. అంటే ఆయన స్వాతంత్ర్యోద్యమంలోకి ప్రవేశించిన 1907 నుంచి మరణించే వరకు దాదాపు ఏడు దశాబ్దాల పాటు దేశం, సమాజం, ప్రజలతో ఆయన జీవితం పెనవేసుకుపోయింది.
ఘౌస్ బేగ్ జీవిత సందేశం..
ఘౌస్ బేగ్ జీవితాన్ని కేవలం ఒక స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడి జీవిత చరిత్రగా చూడటం సరిపోదు. ఆయన జీవితం మనకు మూడు ముఖ్యమైన సందేశాలను ఇస్తుంది.
1) స్వాతంత్ర్యం ప్రజల హక్కు. భారీ పన్నులను వ్యతిరేకిస్తూ చీరాల–పేరాల ప్రజలతో కలిసి పోరాడటం ద్వారా, బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల ఆర్థిక హక్కుల కోసం కూడా పోరాడటం.
2) మత సామరస్యం. దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం హిందువులు, ముస్లింలు కలిసి పోరాడినప్పుడే బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాదాన్ని ఎదుర్కోగలమని ఆయన ఆచరణలో చూపించారు.
3) త్యాగం అంటే కేవలం జైలు శిక్ష కాదు. జైలు జీవితం, ఆస్తుల స్వాధీనం, కుటుంబ ఆర్థిక ఇబ్బందులు, భార్య చేసిన ఆభరణాల త్యాగం ఇవన్నీ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఒక కుటుంబం చెల్లించిన మూల్యం.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
