డాక్టర్ సచ్చిదానంద సిన్హా 1871 నవంబరు 10న బీహార్ ప్రాంతంలో జన్మించారు. చిన్నతనం నుంచే చదువులో ప్రతిభ కనబరిచారు. పాట్నాలో విద్యాభ్యాసం పూర్తి చేసిన తరువాత ఉన్నత విద్య కోసం ఇంగ్లండ్ వెళ్లారు. అక్కడ న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించి న్యాయవాదిగా అర్హత పొందారు.
భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత కలకత్తా హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా నమోదు చేసుకున్నారు. అనంతరం అలహాబాద్, పాట్నా న్యాయస్థానాల్లో కూడా న్యాయవాదిగా పనిచేశారు.
జాతీయోద్యమంలో ప్రవేశం
సచ్చిదానంద సిన్హా విద్యార్థి దశలోనే భారత జాతీయోద్యమంతో సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నారు. ఇంగ్లాండ్‌లో ఉన్నప్పుడు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ బ్రిటిష్ కమిటీతో కలిసి పనిచేశారు.
1892లో దాదాభాయ్ నౌరోజీ బ్రిటిష్ పార్లమెంటుకు ఎన్నిక కావడానికి జరిగిన ప్రచారంలో పాల్గొన్నారు. భారతీయులకు రాజకీయ హక్కులు కల్పించాలని, బ్రిటిష్ పరిపాలనలో భారతీయుల భాగస్వామ్యం పెరగాలని ఆయన కోరుకున్నారు.
1896 నుంచి 1919 వరకు కాంగ్రెస్‌తో అనుబంధం కొనసాగించారు. బీహార్ ప్రొవిన్షియల్ కాంగ్రెస్ కమిటీలో కార్యదర్శిగా, తరువాత అధ్యక్షుడిగా పనిచేశారు. ఆయన రాజకీయ విధానం రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాల్లో భారతీయుల హక్కులను సాధించాలనే లక్ష్యంపై ఆధారపడింది. అందుకే తనను తాను ‘రాజ్యాంగ జాతీయవాది’గా అభివర్ణించుకునేవారు.
బీహార్ రాష్ట్ర ఏర్పాటు కోసం కృషి
సచ్చిదానంద సిన్హా రాజకీయ జీవితంలో ముఖ్యమైన అంశాల్లో బీహార్ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక పరిపాలనా గుర్తింపు కల్పించాలనే ప్రయత్నం ఒకటి. అప్పట్లో బీహార్, ఒడిశా ప్రాంతాలు బెంగాల్ ప్రెసిడెన్సీ పరిపాలనలో భాగంగా ఉండేవి.
బీహార్ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక పరిపాలనా వ్యవస్థ అవసరమని ఆయనతో పాటు పలువురు నాయకులు ఉద్యమించారు.
1912లో బీహార్, ఒడిశా ప్రత్యేక ప్రావిన్స్‌గా ఏర్పడటానికి జరిగిన రాజకీయ ప్రయత్నాల్లో ఆయన ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించారు. దీని ద్వారా బీహార్ ప్రాంత ప్రజల భాషా, సాంస్కృతిక, పరిపాలనా ప్రత్యేకతలకు గుర్తింపు కల్పించాలనే లక్ష్యం ముందుకు వచ్చింది.
శాసనసభల్లో పాత్ర
1910 నుంచి 1930 వరకు ఇంపీరియల్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్‌లో సభ్యుడిగా పనిచేశారు. 1921లో సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ డిప్యూటీ ప్రెసిడెంట్‌గా బాధ్యతలు చేపట్టారు.
బీహార్, ఒడిశా శాసన మండలిలో అధ్యక్షుడిగా కూడా పనిచేశారు. ఒక ప్రావిన్స్‌లో ఆర్థిక సభ్యుడిగా నియమితులైన తొలి భారతీయుడిగా గుర్తింపు పొందారు. ఆర్థిక పరిపాలన, విద్య, ప్రజా వ్యవహారాలు, ప్రాంతీయ అభివృద్ధి వంటి అంశాలపై ఆయనకు మంచి అవగాహన ఉండేది.
విద్యారంగానికి సేవలు
సచ్చిదానంద సిన్హా కేవలం రాజకీయవేత్త, న్యాయవాది మాత్రమే కాదు. విద్యారంగంపై కూడా ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపారు.
1936 నుంచి 1944 వరకు పాట్నా విశ్వవిద్యాలయ ఉపకులపతిగా పనిచేశారు. ఉన్నత విద్య అభివృద్ధి, పరిశోధన, విద్యాసంస్థల అభివృద్ధికి కృషి చేశారు. విద్య ద్వారా సమాజంలో విజ్ఞానం, చైతన్యం పెంపొందుతాయని ఆయన విశ్వసించారు.
పాత్రికేయుడిగా, రచయితగా
సచ్చిదానంద సిన్హాకు పాత్రికేయ రంగంలో కూడా ఆసక్తి ఉండేది. ‘హిందుస్థాన్ రివ్యూ’ (Hindustan Review) అనే పత్రిక సంపాదకుడిగా పనిచేశారు.
రాజకీయ, సామాజిక, విద్యా సంబంధిత అంశాలపై రచనలు చేశారు. ఆయన రచనల్లో ‘Some Eminent Bihar Contemporaries’, ‘Some Eminent Indian Contemporaries’, ‘Iqbal: The Poet and His Message’, ‘Dyarchy in Indian Provinces in Theory and Practice’, ‘Kashmir: The Playground of Asia’ ముఖ్యమైనవి. ఈ రచనలు ఆయనకు ఉన్న చారిత్రక, రాజకీయ, సాహిత్య ఆసక్తిని తెలియజేస్తాయి.
భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి అధ్యక్షుడు
సచ్చిదానంద సిన్హా జీవితంలో అత్యంత గుర్తుండిపోయే ఘట్టం భారత రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశానికి తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించడం.
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించడానికి ముందే స్వతంత్ర దేశానికి రాజ్యాంగం రూపొందించడానికి రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏర్పాటైంది.
1946 డిసెంబరు 9న న్యూఢిల్లీలోని రాజ్యాంగ మందిరంలో రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశం జరిగింది. ఆ సమావేశానికి సచ్చిదానంద సిన్హాను తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా ఆహ్వానించారు.
ఆయన సీనియర్ పార్లమెంటేరియన్ కావడం, న్యాయశాస్త్రంలో అనుభవం, ప్రజా జీవితంలో సుదీర్ఘ అనుభవం ఉండటం ఇందుకు కారణాలు.
ఈ సమావేశంలో ఆయన అధ్యక్ష స్థానాన్ని అలంకరించి రాజ్యాంగ నిర్మాణ ప్రక్రియకు అధికారికంగా శ్రీకారం చుట్టారు. అమెరికా, చైనా, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల నుంచి వచ్చిన శుభాకాంక్షల సందేశాలను కూడా సభకు చదివి వినిపించారు.
అయితే ఆయన రాజ్యాంగ పరిషత్‌కు తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు మాత్రమే. 1946 డిసెంబరు 11న డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. రాజ్యాంగ నిర్మాణం మొత్తం సచ్చిదానంద సిన్హా అధ్యక్షతన జరగలేదు.
రాజ్యాంగ పరిషత్‌లోని సభ్యుల సమష్టి కృషి, వివిధ కమిటీల పరిశీలన, డాక్టర్ బీఆర్‌ అంబేడ్కర్ అధ్యక్షతన రాజ్యాంగ ముసాయిదా కమిటీ కృషి ద్వారా రాజ్యాంగం రూపుదిద్దుకుంది.
సచ్చిదానంద సిన్హా ఈ చారిత్రక ప్రక్రియకు ప్రారంభంలో అధ్యక్షత వహించిన వ్యక్తిగా భారత రాజ్యాంగ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించారు.
సామాజిక, ప్రాంతీయ అంశాలపై కృషి
రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో చురుకైన చర్చల్లో ఆయన పెద్దగా పాల్గొనకపోయినా, బీహార్‌లోని గిరిజన ప్రాంతాలకు సంబంధించిన అంశాలపై ముఖ్యమైన వినతిపత్రాలు సమర్పించారు.
అలాగే బీహార్ ప్రాంతానికి సంబంధించిన కొన్ని భూభాగాల పరిపాలనా అంశాలపై కూడా తన అభిప్రాయాలను తెలియజేశారు. ఇది ఆయనకు ప్రాంతీయ పరిపాలన, సామాజిక సమస్యలపై ఉన్న ఆసక్తిని తెలియజేస్తుంది.
భారత రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన కొద్ది కాలానికే, 1950 మార్చి 6న సచ్చిదానంద సిన్హా మరణించారు. భారత రాజ్యాంగ నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రారంభంలో కీలక బాధ్యత నిర్వహించిన వ్యక్తిగా ఆయన చరిత్రలో నిలిచిపోయారు.
సచ్చిదానంద సిన్హా చారిత్రక ప్రాధాన్యం
భారత జాతీయోద్యమంలో రాజ్యాంగబద్ధమైన రాజకీయ మార్గాలను అనుసరించిన నాయకుల్లో సచ్చిదానంద సిన్హా ఒకరు. బీహార్ ప్రాంతానికి ప్రత్యేక పరిపాలనా గుర్తింపు కల్పించడానికి కృషి చేయడం, శాసనసభల్లో పనిచేయడం, విద్యారంగానికి సేవలు అందించడం, రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశానికి తాత్కాలిక అధ్యక్షత వహించడం ఆయన జీవితంలోని ముఖ్యమైన అంశాలు.
భారత రాజ్యాంగ నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రారంభానికి అధ్యక్షత వహించిన తొలి వ్యక్తిగా ఆయనకు భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
