భారతదేశం రాజ్యాంగ పరంగా మన దేశం ఒక సమాఖ్య గణతంత్ర రాజ్యం. అయితే ఆ సమాఖ్య వ్యవస్థ విజయవంతంగా పనిచేయాలంటే కేంద్రం, రాష్ట్రాల మధ్య అధికారాల సమతుల్యత, ఆర్థిక వనరుల న్యాయమైన పంపిణీ, భాషా, సాంస్కృతిక వైవిధ్యానికి సమాన గౌరవం, రాజకీయ భేదాలకు అతీతమైన పరిపాలన అనేవి ప్రాథమిక సూత్రాలుగా నిలవాలి. గత దశాబ్దంలో(2014 తర్వాత), ముఖ్యంగా మోదీ నాయకత్వలో భారతీయ జనతా పార్టీ కేంద్రంలో అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత, దక్షిణాది రాష్ట్రాల రాజకీయ నాయకులు, ఆర్థికవేత్తలు, రాజ్యాంగ నిపుణులు, పలు సంపాదకీయాలు, మీడియా చర్చల్లో ఒకే ప్రశ్న పదేపదే వినిపిస్తూ వస్తుంది. దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి అత్యధికంగా దోహదపడుతున్న ద్రవిడ రాష్ట్రాలకు కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాల్లో సముచిత గౌరవం, న్యాయమైన ఆర్థిక వాటా, రాజ్యాంగ సమాఖ్య స్ఫూర్తికి తగిన ప్రాధాన్యం లభిస్తున్నదా?
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం వెతికేటప్పుడు కేవలం రాజకీయ ఆరోపణలు సరిపోవు. గణాంకాలు, ఆర్థిక విధానాలు, రాజ్యాంగ సంస్థల నిర్ణయాలు, కేంద్ర–రాష్ట్ర ఆర్థిక సంబంధాల పరిణామం, ప్రజల జీవితాలపై వాటి ప్రభావం అన్నింటినీ కలిపి పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. అలా పరిశీలించినప్పుడు దక్షిణాది రాష్ట్రాల అసంతృప్తి ఒక్కరోజులో పుట్టింది కాదని, అది దశాబ్దకాలంగా పేరుకుపోతున్న ఆర్థిక, రాజకీయ, పరిపాలనా విభేదాల ఫలితమని విమర్శకులు వాదిస్తున్నారు.
భారతదేశ జాతీయ స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో దక్షిణాది రాష్ట్రాల పాత్ర అత్యంత కీలకం. తమిళనాడు, కర్ణాటక, తెలంగాణ, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్ కలిసి దేశ ఆర్థిక ఉత్పత్తిలో సుమారు మూడవ వంతుకు సమీపమైన వాటాను అందిస్తున్నాయని వివిధ ఆర్థిక విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. సమాచార సాంకేతిక రంగంలో బెంగళూరు, హైదరాబాద్ ప్రపంచస్థాయి కేంద్రాలుగా ఎదిగాయి. ఆటోమొబైల్ తయారీలో తమిళనాడు ప్రధాన కేంద్రం. ఔషధ పరిశ్రమలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రముఖ స్థానాల్లో ఉన్నాయి. సేవారంగం, ఎగుమతులు, తయారీ పరిశ్రమ, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి రంగాల్లో దక్షిణాది రాష్ట్రాలు జాతీయ సగటును మించిన ప్రదర్శన కనబరుస్తున్నాయి.
అయితే విమర్శకులు లేవనెత్తుతున్న ప్రధాన ప్రశ్న ఏమిటంటే…దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు అధికంగా దోహదపడుతున్న ఈ రాష్ట్రాలకు కేంద్రం తిరిగి ఇస్తున్న ఆర్థిక మద్దతు కూడా అదే స్థాయిలో ఉందా? ఇక్కడే పన్నుల పంపిణీ అంశం చర్చలోకి వస్తుంది. భారత రాజ్యాంగం ప్రకారం కేంద్రం వసూలు చేసే పన్నుల్లో ఒక నిర్దిష్ట భాగాన్ని ఆర్థిక సంఘం సిఫారసుల ఆధారంగా రాష్ట్రాలకు పంపిణీ చేస్తుంది. అయితే పదిహేనవ ఆర్థిక సంఘం సిఫారసుల్లో 2011 జనాభాకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర అసంతృప్తికి దారితీసింది.
ఈ రాష్ట్రాల వాదన సూటిగా ఉంది. గత అయిదు దశాబ్దాలుగా కుటుంబ నియంత్రణ కార్యక్రమాలను విజయవంతంగా అమలు చేసి జనాభా పెరుగుదలను నియంత్రించినందుకు తమను ప్రోత్సహించాల్సింది పోయి, అదే ఇప్పుడు ఆర్థిక నష్టానికి కారణమవుతోందని అవి చెబుతున్నాయి. ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో అధిక జనాభా పెరుగుదల కారణంగా ఎక్కువ వాటా లభిస్తుండగా, జనాభా నియంత్రణలో విజయవంతమైన రాష్ట్రాలకు తక్కువ వాటా రావడం “మంచి పాలనకు శిక్ష, వైఫల్యానికి బహుమతి” అనే విమర్శకు దారితీసింది. తమిళనాడు మాజీ ముఖ్యమంత్రులు, కేరళ ప్రభుత్వం, పలు ఆర్థికవేత్తలు ఈ అంశాన్ని బహిరంగంగా ప్రస్తావించారు.
ఆర్థిక పంపిణీలో మరో వివాదాస్పద అంశం సెస్సులు, సర్చార్జీలు. సాధారణ పన్నుల మాదిరిగా వీటిని రాష్ట్రాలతో పంచుకోవాల్సిన అవసరం కేంద్రానికి ఉండదు. గత పదేళ్లలో కేంద్ర ఆదాయంలో సెస్సులు, సర్చార్జీల వాటా గణనీయంగా పెరిగిందని కేంద్ర బడ్జెట్ విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ విధానం వల్ల రాజ్యాంగబద్ధంగా రాష్ట్రాలకు రావాల్సిన పన్నుల వాటా పరోక్షంగా తగ్గుతోంది. కేంద్రం పన్నుల రూపంలో ఎక్కువ వసూలు చేసినప్పటికీ, అందులో రాష్ట్రాలకు పంచాల్సిన భాగం తగ్గిపోవడం సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని వారు వాదిస్తున్నారు.
జీఎస్టీ అమలును కూడా ఇదే కోణంలో పరిశీలిస్తున్నారు. వస్తు మరియు సేవల పన్ను అమలులో రాష్ట్రాలు తమ స్వంత పన్ను విధించే అనేక అధికారాలను కేంద్రంతో పంచుకున్నాయి. దానికి బదులుగా ఆదాయ నష్టం జరిగితే పరిహారం ఇస్తామని కేంద్ర ప్రభుత్వం మొదట్లో హామీ కూడా ఇచ్చింది. అయితే కోవిడ్ అనంతర కాలంలో జీఎస్టీ పరిహారం చెల్లింపుల్లో జాప్యం, రాష్ట్రాలు అప్పు తీసుకోవాలని సూచించిన విధానం దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో తీవ్ర అసంతృప్తికి దారితీసింది. రాష్ట్రాల అభిప్రాయం ప్రకారం, కేంద్రం విధానాన్ని నమ్మి తమ ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యంలో కొంత భాగాన్ని వదులుకున్న తర్వాత, హామీల అమలులో ఆలస్యం జరగడం సమాఖ్య నమ్మకాన్ని దెబ్బతీసింది.ఇలా బీజేపీ ప్రభుత్వం అనేక సందర్భాల్లో ప్రజలకు ఇచ్చిన వాగ్దానాల విషయంలో కానీ, ఎన్నికల సమయంలో వివిధ రాష్ట్రాల ప్రజలకు ఇచ్చిన హామీలు కానీ, తాము స్వయంగా ఎన్నికల మ్యానిఫెస్టోలో ప్రజలకు ఇచ్చిన హామీల మాటలు కానీ, దేశ, విదేశాలతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందాల విషయంలో కానీ మాట తప్పటం ఒక సాధారణమైన రివాజుగా మారింది. ఇలా బీజేపీ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన వివిధ అభివృద్ధి పధకాలకు, ఆచరణకు అసలు పొంతనె ఉండదు. కేంద్ర ప్రభుత్వ పధకాల పేర్లు వినటానికి చాలా ఆకర్షణీయంగా, చాలా చాలా గొప్ప పధకాలుగా అనిపిస్తాయి. ఆచరణ చాలా పేలవంగా మారిపోతుంది.
ముఖ్యంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో ఈ అసంతృప్తి, వివక్షతలపై ప్రజల ఆగ్రహం విపరీతంగా ఉంది. ఈ పక్షపాతం కేవలం ఆర్థిక అంశాలతోనే పరిమితం కాలేదు. భాషా విధానం కూడా ద్రవిడ రాష్ట్రాల ఆందోళనకు ప్రధాన కారణంగా మారింది. తమిళనాడులో హిందీ వ్యతిరేక ఉద్యమాలకు దాదాపు తొంభై ఏళ్ల చరిత్ర ఉంది. భాష అనేది అక్కడ కేవలం ఒక సంభాషణ సాధనం మాత్రమే కాదు. ఒక సామాజిక గౌరవం, ప్రాంతీయ స్వాభిమానం, రాజకీయ స్వయంప్రతిపత్తికి ప్రతీక. ఈ నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వ త్రిభాషా విధానం, కొన్ని కేంద్ర నియామక పరీక్షల్లో హిందీ ప్రాధాన్యం, అధికారిక వ్యవహారాల్లో హిందీ వినియోగం పెరుగుతోందనే భావన ద్రవిడ రాజకీయాల్లో అనుమానాలకు ప్రధాన కారణమైంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని భారతీయ భాషలకు సమాన గౌరవం ఇస్తున్నామని పైకి ఎంత చెప్పినప్పటికీ, అమలు స్థాయిలో మాత్రం హిందీకి అసమాన ప్రాధాన్యం లభిస్తోందనే విమర్శలు తగ్గటంలేదు.పైగా నానాటికీ పెరుగుతోంది.
విద్యా రంగంలో నీట్ ప్రవేశ పరీక్ష మరో కీలక వివాదంగా మారింది. తమిళనాడు ప్రభుత్వం, అనేక విద్యావేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, గ్రామీణ మరియు ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులు జాతీయ స్థాయి పోటీ పరీక్షల్లో ప్రైవేట్ కోచింగ్ వ్యవస్థతో పోటీ పడలేక వెనుకబడుతున్నారు. రాష్ట్ర బోర్డు విద్యార్థుల అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయని, ఇది సామాజిక న్యాయానికి విరుద్ధమని వారు వాదించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం దేశవ్యాప్తంగా ఒకే ప్రమాణం ద్వారా వైద్య విద్యలో నాణ్యత పెరుగుతుందని సమర్థించింది. అయితే ఈ వివాదం క్రమంగా విద్యా విధానం దాటి కేంద్ర–రాష్ట్ర అధికారాలపై రాజ్యాంగ చర్చగా మారింది. ఈ నీట్ పరీక్షలు సరిగ్గా నిర్వహించలేక అనేక సార్లు కేంద్ర ప్రభుత్వం చతికిలపడింది. పరీక్షా పేపర్లు లీకులు చేసి లక్షలాదిమంది విద్యార్థుల జీవితాలతో ఆటలాడుకున్నారు. ప్రశ్నా పత్రాలు కోచింగ్ సెంటర్లకు అమ్ముకున్నారు.నిరాశతో అనేక మంది యువతీ, యువకులు ఆత్మహత్యలు కూడా చేసుకున్నారు. ఈ సమస్య నుండే కాక్రోచ్ జనతాపార్టీ పుట్టింది. కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని గడగడలాడించింది. రాబోయే ఎన్నికల్లో బీజేపీ కి ఒక సవాల్ విసిరే దిశగా ఈ జన్-జీ కాక్రోచ్ జనతాపార్టీ ఉద్యమం ముందుకు సాగుతోంది.
ద్రవిడ రాష్ట్రాల వాదనలో మరో కీలక అంశం గవర్నర్ వ్యవస్థ. తమిళనాడు, కేరళ వంటి రాష్ట్రాల్లో శాసనసభ ఆమోదించిన బిల్లులు నెలల తరబడి గవర్నర్ ఆమోదం కోసం పెండింగ్లో ఉండడం, ప్రభుత్వాలతో తరచూ రాజ్యాంగపరమైన ఘర్షణలు చోటుచేసుకోవడం వల్ల గవర్నర్ పదవిని రాజకీయ సాధనంగా బీజేపీ ప్రభుత్వం ఎక్కువగా ఉపయోగిస్తున్నారనే విమర్శలు బలపడ్డాయి. ప్రజలు ఎన్నుకున్న ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు నియమిత గవర్నర్ల వద్ద నిలిచిపోతే, అది ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికే సవాలు అవుతుందని విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ద్రవిడ రాష్ట్రాల్లో అత్యంత తీవ్రమైన రాజకీయ ఆందోళనకు కారణమైన మరో అంశం లోక్సభ స్థానాల పునర్విభజన. 1971 జనాభాను ఆధారంగా తీసుకొని దశాబ్దాలుగా పార్లమెంటు స్థానాల పంపిణీ కొనసాగుతోంది. జనాభా నియంత్రణను ప్రోత్సహించేందుకు ఈ వ్యవస్థను కొనసాగించారు. అయితే 2026 తర్వాత కొత్త జనాభా లెక్కల ఆధారంగా స్థానాల పునర్విభజన జరిగితే, జనాభా పెరుగుదల అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ లోక్సభ స్థానాలు లభించే అవకాశం ఉందనే చర్చ బలపడింది. దక్షిణాది రాష్ట్రాల వాదన ఏమిటంటే—కుటుంబ నియంత్రణను సమర్థంగా అమలు చేసి దేశ జనాభా స్థిరీకరణకు తోడ్పడిన రాష్ట్రాలు రాజకీయంగా శిక్షించబడకూడదు. ప్రజాస్వామ్యంలో జనాభా ఒక ప్రమాణమే అయినప్పటికీ, అభివృద్ధి, మానవ వనరుల నాణ్యత, పన్నుల వాటా, ఆర్థిక కృషి వంటి అంశాలను పూర్తిగా విస్మరించడం సమాఖ్య సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుందని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ఈ వాదనకు బలం చేకూర్చే అంశంగా దక్షిణాది రాష్ట్రాల మానవాభివృద్ధి సూచీలను తరచుగా ప్రస్తావిస్తారు. కేరళ దేశంలో అత్యధిక అక్షరాస్యత సాధించిన రాష్ట్రం. తమిళనాడు, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లు ఉన్నత విద్య, వైద్య సేవలు, శిశు మరణాల తగ్గుదల, మహిళల ఆరోగ్య సూచీలు, పట్టణీకరణ, పరిశ్రమల అభివృద్ధి వంటి అనేక రంగాల్లో జాతీయ సగటును మించి తమ సత్తాను కనబరుస్తున్నాయి. తలసరి ఆదాయంలో కూడా ఈ రాష్ట్రాలు సాధారణంగా దేశ సగటు కంటే ముందుంటాయి. ఈ విజయాలు యాదృచ్ఛికంగా రాలేదు; దశాబ్దాలుగా విద్య, ఆరోగ్యం, ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ, మహిళా సాధికారత, పారిశ్రామికీకరణపై చేసిన పెట్టుబడుల ఫలితంగా వచ్చాయని దక్షిణాది ఆర్థికవేత్తలు పేర్కొంటున్నారు.
ఇక్కడే మరో విమర్శ ముందుకు వస్తుంది. అధిక ఆదాయం, అధిక పన్ను చెల్లింపులు, మెరుగైన పరిపాలనతో దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి ఎక్కువగా తోడ్పడుతున్న రాష్ట్రాలకు ప్రోత్సాహం లభించాల్సింది పోయి, ఆర్థిక పంపిణీ విధానాల్లో వారి వాటా తగ్గుతున్నదనే ఆగ్రహ భావన సర్వత్రా పెరుగుతోందని వారు అంటున్నారు. సమానత్వం అంటే అందరికీ ఒకే మోతాదులో వనరులు పంచడం మాత్రమే కాదు; సమర్థవంతమైన పాలనను కూడా ప్రోత్సహించే విధంగా వనరుల పంపిణీ ఉండాలని వారి అభిప్రాయం.
దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో కేంద్ర సంస్థల పెట్టుబడులు, జాతీయ ప్రాజెక్టుల కేటాయింపులపైనా చర్చ కొనసాగుతోంది. విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, రైల్వేలు, ప్రధాన పారిశ్రామిక ప్రాజెక్టులు, కేంద్ర విద్యాసంస్థలు, మౌలిక వసతుల పెట్టుబడుల పంపిణీలో రాజకీయ ప్రాధాన్యాలు ప్రభావం చూపుతున్నాయనే అనుమానం ప్రజల్లో పెరిగింది. మరోవైపు కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం జాతీయ రహదారులు, ఎక్స్ప్రెస్వేలు, విమానాశ్రయాల అభివృద్ధి, డిజిటల్ మౌలిక వసతులు, రక్షణ పరిశ్రమల విస్తరణ వంటి అనేక కార్యక్రమాల్లో దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు కూడా భారీ పెట్టుబడులు పెట్టినట్లు పేర్కొంటోంది. అందువల్ల ఈ అంశంలో వాస్తవ పరిస్థితిని ప్రతి ప్రాజెక్టు, ప్రతి రంగాన్ని విడిగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.
అయితే ద్రవిడ రాజకీయాల దృష్టిలో అసలు సమస్య ఒక్కో నిర్ణయం కాదు. నిర్ణయాల సమాహారం. పన్నుల పంపిణీ ఒక వైపు, జీఎస్టీ పరిహారం మరోవైపు, నీట్ పరీక్ష ఇంకోవైపు, భాషా విధానం, గవర్నర్ వ్యవస్థ, పార్లమెంటు స్థానాల పునర్విభజన చర్చలు…ఇవన్నీ కలిపి చూసినప్పుడు కేంద్రం రాష్ట్రాల స్వయం ప్రతిపత్తిని క్రమంగా కుదిస్తున్నదనే భావన ఏర్పడుతోందని వారు వాదిస్తున్నారు. ఈ భావన నిజమా కాదా అనే దానికంటే, ప్రజల్లో అలాంటి అవగాహన ఎందుకు పెరిగింది అనే ప్రశ్న ప్రజాస్వామ్యంలో మరింత ముఖ్యమైనది.
చారిత్రకంగా ద్రవిడ ఉద్యమం సామాజిక న్యాయం, భాషా గౌరవం, ప్రాంతీయ స్వయంప్రతిపత్తి, సమాఖ్య వ్యవస్థ బలోపేతం వంటి అంశాల చుట్టూ నిర్మితమైంది. పెరియార్, సి.ఎన్. అన్నాదురై, ఎం. కరుణానిధి వంటి నాయకులు కేంద్ర ఆధిపత్యంపై చేసిన విమర్శలు కేవలం రాజకీయ నినాదాలు మాత్రమే కాదు; భారత సమాఖ్య నిర్మాణంపై ప్రత్యామ్నాయ ఆలోచనలను కూడా ప్రతిపాదించాయి. అందువల్ల నేటి వివాదాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఈ చారిత్రక నేపథ్యాన్ని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
ఇదే సమయంలో సమతుల్యంగా పరిశీలిస్తే, కేంద్ర ప్రభుత్వం కూడా కొన్ని వాదనలు ముందుకు తెస్తోంది. పన్నుల పంపిణీ ఉద్దేశం సంపన్న రాష్ట్రాలను శిక్షించడం కాదని, వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు అభివృద్ధి అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా సమానాభివృద్ధి సాధించడమే లక్ష్యమని అది చెబుతోంది. ఆర్థిక సంఘాలు స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థలని, కేంద్రం నేరుగా వాటి సిఫారసులను రూపొందించదని కూడా వివరిస్తోంది. అదేవిధంగా మౌలిక వసతులు, డిజిటల్ కనెక్టివిటీ, రక్షణ తయారీ, పరిశ్రమల అభివృద్ధి వంటి రంగాల్లో దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు గణనీయమైన పెట్టుబడులు కొనసాగుతున్నాయని ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది. అందువల్ల ప్రజాస్వామ్య చర్చలో ఈ వాదనలను కూడా పూర్తిగా విస్మరించడం సరైన విశ్లేషణ కాదు.
అయినప్పటికీ, సమాఖ్య వ్యవస్థలో ప్రజల నమ్మకం గణాంకాలతో పాటు రాజకీయ అనుభవాలపైనా ఆధారపడి ఉంటుంది. ఒక రాష్ట్ర ప్రజలకు తమ ఆర్థిక కృషికి తగిన గౌరవం లభించడం లేదనే భావన, తమ భాషా, సాంస్కృతిక ప్రత్యేకతను కేంద్ర విధానాలు తగినంతగా గౌరవించడం లేదనే అనుమానం, ఎన్నికైన ప్రభుత్వాల అధికారాలు క్రమంగా తగ్గుతున్నాయనే అభిప్రాయం బలపడితే అది దేశ సమైక్యతకే సవాలుగా మారుతుంది. సమాఖ్య వ్యవస్థ చట్టపరమైన ఒప్పందం మాత్రమే కాదు; పరస్పర విశ్వాసంపై నిలిచే రాజకీయ వ్యవస్థ కూడా.
భారతదేశ బలం దాని వైవిధ్యంలో ఉంది. ఆ వైవిధ్యాన్ని పరిపాలనా కేంద్రీకరణ ద్వారా కాకుండా, రాజ్యాంగ సమాఖ్య స్ఫూర్తిని మరింత బలోపేతం చేయడం ద్వారా మాత్రమే కాపాడవచ్చు. అధిక పన్నులు చెల్లిస్తున్న రాష్ట్రాలు తమ కృషికి గుర్తింపు కోరడం ప్రాంతీయత కాదు. అదే సమయంలో వెనుకబడిన రాష్ట్రాల అభివృద్ధికి సహకరించడం కూడా జాతీయ బాధ్యతే. ఈ రెండింటి మధ్య సమతుల్యత సాధించడమే భారత సమాఖ్య వ్యవస్థకు నిజమైన పరీక్ష.
అంతిమంగా, “ద్రవిడ రాష్ట్రాలపై వివక్ష” అనే విమర్శను కేవలం రాజకీయ ఆరోపణగా కొట్టిపారేయడం ఎంత తప్పో, దానిని నిర్ధారిత వాస్తవంగా ప్రకటించడం కూడా అంతే సరైంది కాదు. కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. దక్షిణాది రాష్ట్రాలు లేవనెత్తుతున్న ప్రశ్నలు భారత సమాఖ్య భవిష్యత్తుకు సంబంధించినవి. పన్నుల పంపిణీ నుంచి పార్లమెంటు ప్రాతినిధ్యం వరకు, భాషా విధానం నుంచి గవర్నర్ వ్యవస్థ వరకు, ప్రతి అంశంలో పారదర్శకత, సంప్రదింపులు, పరస్పర గౌరవం పెరగకపోతే ఈ అసంతృప్తి మరింత తీవ్ర సంఘర్షణాత్మక వైఖరిగా మారి, రాజకీయ రూపం దాల్చే అవకాశం ఉంది. భారత ప్రజాస్వామ్యాన్ని బలపరచాలంటే కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య అధికారం కోసం పోటీ కాకుండా, రాజ్యాంగం నిర్దేశించిన సహకార సమాఖ్య స్ఫూర్తి ఆచరణలో కనిపించాలి. అదే దక్షిణాది రాష్ట్రాల విమర్శలకు సమాధానం ఇవ్వగల అత్యంత బలమైన మార్గం, అదే భారత సమైక్యతకు అత్యంత విశ్వసనీయమైన హామీ.
డాక్టర్.కోలాహలం రామ్ కిశోర్
9849328496.
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
