దేశబంధు చిత్తరంజన్ దాస్: త్యాగానికి, దేశభక్తికి నిలువెత్తు రూపం..

చిత్తరంజన్ దాస్ వర్ధంతి జూన్ 16. వారికి నివాళులర్పిస్తూ వారి గురించి సంక్షిప్తంగా.

భారత స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు, జాతీయ నాయకుడు, భారత స్వాతంత్య్రోద్యమ చరిత్రలో చెరగని ముద్ర వేసిన మహనీయులలో దేశబంధు చిత్తరంజన్ దాస్ ఒకరు. ఆయన గొప్ప న్యాయవాది, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రాజకీయ నాయకుడు, రచయిత, సామాజిక సంస్కర్త.

దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం తన సంపదను, ప్రతిభను, జీవితాన్నే అంకితం చేసిన మహోన్నత వ్యక్తిగా ఆయన గుర్తింపు పొందారు.

జననం, కుటుంబ నేపథ్యం..

1870 నవంబర్ 5న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కలకత్తాలో చిత్తరంజన్ దాస్ జన్మించారు. తండ్రి భువన్ మోహన్ దాస్, తల్లి నిస్తారిణీ దేవి. ఆయన కుటుంబం విద్యావంతమైన, జాతీయ భావాలు కలిగిన కుటుంబంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. చిన్నప్పటి నుంచే దేశభక్తి, సామాజిక బాధ్యతల పట్ల ఆయనలో ఆసక్తి పెంపొందింది.

చిత్తరంజన్ దాస్ కోల్‌కతాలోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించారు. అనంతరం ఉన్నత విద్య కోసం ఇంగ్లండ్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ న్యాయశాస్త్రాన్ని అభ్యసించి బ్యారిస్టర్‌గా అర్హత పొందారు.

భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత కోల్‌కతాలో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించి అతి తక్కువ కాలంలోనే దేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ న్యాయవాదులలో ఒకరిగా ఎదిగారు.

1908లో జరిగిన అలీపూర్ బాంబు కేసులో విప్లవకారుడు అరబిందో ఘోష్(శ్రీ అరవిందుడు) తరఫున చిత్తరంజన్ దాస్ వాదించారు. అతని అసాధారణ న్యాయ ప్రతిభ వల్ల అరవింద ఘోష్ నిర్దోషిగా విడుదలయ్యారు. ఈ కేసు ద్వారా చిత్తరంజన్ దాస్ దేశవ్యాప్తంగా ఖ్యాతిని పొందారు.

స్వాతంత్య్రోద్యమంలో ప్రవేశం..

మహాత్మా గాంధీ నాయకత్వంలో సాగిన జాతీయోద్యమానికి ఆయన ఆకర్షితులయ్యారు. 1920లో గాంధీజీ ప్రారంభించిన సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

ఆయన న్యాయవాద వృత్తిని విడిచిపెట్టారు. విలాసవంతమైన జీవనశైలిని త్యజించారు. తన ఆస్తిలో అధిక భాగాన్ని జాతీయోద్యమానికి విరాళంగా ఇచ్చారు.

దేశబంధు బిరుదు..

దేశ స్వాతంత్య్రం కోసం చేసిన సేవలకు గాను ప్రజలు ఆయనకు “దేశబంధు” అనే బిరుదును ప్రదానం చేశారు. ఈ బిరుదు ఆయన దేశ ప్రజల హృదయాల్లో ఎంతటి స్థానం సంపాదించుకున్నారో తెలియజేస్తుంది.

1922లో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం నిలిపివేయబడిన తరువాత కాంగ్రెస్‌లో వ్యూహాత్మక విభేదాలు తలెత్తాయి. చిత్తరంజన్ దాస్, మోతిలాల్ నెహ్రూ కలిసి 1923లో స్వరాజ్ పార్టీని స్థాపించారు.

స్వరాజ్ పార్టీ లక్ష్యాలు, శాసనసభలలో ప్రవేశించడం. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ విధానాలను లోపల నుంచే వ్యతిరేకించడం. స్వపరిపాలన కోసం పోరాడటం.

స్వరాజ్ పార్టీ భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపుగా నిలిచింది.

1924లో చిత్తరంజన్ దాస్ కోల్‌కతా నగర మేయర్‌గా ఎన్నికయ్యారు. ఆయన నగర పాలనలో సంస్కరణలు చేపట్టారు. ప్రజా ఆరోగ్య కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహించారు. విద్యాభివృద్ధికి కృషి చేశారు. ఆ సమయంలో యువ నాయకుడైన సుభాష్ చంద్రబోస్‌ను కోల్‌కతా కార్పొరేషన్ ప్రధాన కార్యనిర్వాహక అధికారిగా నియమించి ఆయన రాజకీయ ఎదుగుదలకు ప్రోత్సాహం అందించారు.

సుభాష్ చంద్రబోస్‌పై ప్రభావం: సుభాష్ చంద్రబోస్ రాజకీయ జీవితంలో చిత్తరంజన్ దాస్ అత్యంత ప్రభావశీలమైన గురువుగా నిలిచారు.

బోస్ తన ఆత్మకథలో చిత్తరంజన్ దాస్‌ను తన రాజకీయ మార్గదర్శిగా కొనియాడారు. జాతీయవాదం, త్యాగం, ప్రజాసేవల విలువలను ఆయన నుంచి నేర్చుకున్నట్లు పేర్కొన్నారు.

సామాజిక సేవ..

చిత్తరంజన్ దాస్ కేవలం రాజకీయ నాయకుడే కాదు, గొప్ప సామాజిక సేవకుడు కూడా. ఆయన పేద విద్యార్థులకు సహాయం చేశారు.

జాతీయ విద్యా సంస్థలకు విరాళాలు అందించారు. మహిళా విద్యను ప్రోత్సహించారు. హిందూ–ముస్లిం ఐక్యత కోసం కృషి చేశారు.

చిత్తరంజన్ దాస్ మంచి కవి, రచయిత కూడా. ఆయన రచనలలో జాతీయ భావాలు, మానవతా దృక్పథం, దేశభక్తి, సామాజిక చైతన్యం ప్రతిఫలించాయి.

మరణం- జీవిత సందేశం..

1925 జూన్ 16న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దార్జిలింగ్‌లో ఆయన కన్నుమూశారు. నాటికి ఆయన వయస్సు 54 సంవత్సరాలు. ఆయన మరణం భారత జాతీయోద్యమానికి తీరని లోటుగా భావించబడింది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రజలు తీవ్ర సంతాపం వ్యక్తం చేశారు.

చిత్తరంజన్ దాస్ పేరు భారత స్వాతంత్య్రోద్యమ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. ఆయన పేరిట అనేక విద్యాసంస్థలు, ఆసుపత్రులు, రహదారులు స్థాపించబడ్డాయి.

“వ్యక్తిగత సంపద కంటే దేశసేవ గొప్పది. అధికారం కంటే ప్రజల సంక్షేమమే ముఖ్యమైనది.”

దేశబంధు చిత్తరంజన్ దాస్ భారత స్వాతంత్య్రోద్యమంలో రాజకీయ దూరదృష్టి, త్యాగనిరతి, ప్రజాసేవలకు ప్రతీకగా నిలిచారు.

న్యాయవాదిగా సంపాదించిన ఖ్యాతి, సంపదలను దేశ స్వాతంత్ర్య సాధనకు అంకితం చేసిన మహోన్నత వ్యక్తి ఆయన. భారతదేశం స్వేచ్ఛా వాయువులను పీల్చడానికి మార్గం సుగమం చేసిన మహనీయులలో చిత్తరంజన్ దాస్ ఒకరు. ఆయన జీవితం నేటి తరాలకు స్ఫూర్తిదాయక ఆదర్శంగా నిలుస్తుంది.

About the Author

R Lakshmaiah

View All Posts