భారత స్వాతంత్ర్య పోరాట చరిత్రలో అనేక మంది ఆదివాసీ వీరులు తమ ప్రాణాలను అర్పించి దేశ స్వాతంత్ర్యం కోసం పోరాడారు. అలాంటి మరచిపోలేని ఆదివాసీ యోధుల్లో నానక్ భీల్ ఒకరు.
రాజస్థాన్లోని భీల్ తెగకు చెందిన ఈ మహనీయుడు బ్రిటిష్ పాలన, సంస్థానాధీశుల దౌర్జన్యాలు, ప్రజలపై జరుగుతున్న దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా పోరాడి అమరుడయ్యారు. ఆయన జీవితం ఆదివాసీ సమాజంలో స్వాభిమానం, ధైర్యం, త్యాగానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
జననం – కుటుంబ నేపథ్యం..
నానక్ భీల్ 1890 ప్రాంతంలో అప్పటి బూందీ సంస్థానంలో(ప్రస్తుత రాజస్థాన్ రాష్ట్రం) భీల్ ఆదివాసీ కుటుంబంలో జన్మించారు.
చిన్ననాటి నుంచే సమాజం ఎదుర్కొంటున్న పేదరికం, వివక్ష, అధిక పన్నులు, భూస్వాముల దౌర్జన్యాలను ప్రత్యక్షంగా చూశారు. ఈ అన్యాయాలే అతనిలో తిరుగుబాటు భావాలను పెంచాయి.
స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో ప్రవేశం..
1920లలో దేశవ్యాప్తంగా జాతీయోద్యమం ఉధృతమవుతున్న సమయంలో నానక్ భీల్ కూడా ప్రజలను చైతన్యపరిచే కార్యక్రమాలు ప్రారంభించారు. ముఖ్యంగా భీల్ ఆదివాసీలు, రైతులు, కూలీలను సంఘటితం చేసి వారి హక్కుల కోసం పోరాడాలని పిలుపునిచ్చారు. ఆయన గ్రామాల మధ్య తిరుగుతూ సభలు నిర్వహించేవారు. జానపద గీతాలు, స్థానిక కళా రూపాలను ఉపయోగించి ప్రజల్లో స్వాతంత్ర్య భావనను పెంపొందించారు.
ఆ రోజుల్లో బూందీ ప్రాంతంలో రైతులు, ఆదివాసీలపై పశువుల మేత పన్ను, బలవంతపు శ్రమ (బేగార్), ఇతర అన్యాయపు పన్నులు విధించబడేవి. వీటికి వ్యతిరేకంగా నానక్ భీల్ ప్రజలను సమీకరించి పోరాటాలు నిర్వహించారు. బ్రిటిష్ అధికారులకే కాకుండా స్థానిక సంస్థాన పాలకుల దోపిడీని కూడా ధైర్యంగా ప్రశ్నించారు.
వీరమరణం..
1922 జూన్ 13న బూందీ జిల్లాలోని డాబీ గ్రామంలో ఒక భారీ ప్రజాసభ జరిగింది. ఈ సభలో నానక్ భీల్ బానిసత్వం నుంచి విముక్తి, బ్రిటిష్, సంస్థానాధీశుల దౌర్జన్యాలకు ముగింపు కోరుతూ ప్రసంగిస్తున్నారు. సభలో పాల్గొన్న ప్రజలను భయపెట్టేందుకు అధికారులు కాల్పులు జరిపారు.
కాల్పులు ప్రారంభమైనప్పటికీ నానక్ భీల్ వెనక్కి తగ్గలేదు. ప్రజలకు ధైర్యం చెబుతూ తన ప్రసంగాన్ని కొనసాగించారు. చివరకు అతని ఛాతీలో మూడు బుల్లెట్లు తగిలి అక్కడికక్కడే అమరుడయ్యారు. ఆయన మరణం రాజస్థాన్లోని ఆదివాసీ, రైతాంగ ఉద్యమాలకు గొప్ప స్ఫూర్తినిచ్చింది.
నానక్ భీల్ వ్యక్తిత్వం..
నానక్ భీల్ కేవలం స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడే కాదు.. ప్రజా నాయకుడు కూడా. ఆయనలో ఉన్న ముఖ్య లక్షణాలు:
నిర్భయమైన ధైర్యసాహసాలు
ఆదివాసీల హక్కుల పట్ల అంకితభావం
ప్రజలను సంఘటితం చేసే నాయకత్వ లక్షణం
త్యాగనిరతి
బలమైన జాతీయ భావజాలం
ఈ లక్షణాల వల్లే ఆయన భీల్ సమాజంలో ఒక మహనీయునిగా గుర్తింపు పొందారు. నానక్ భీల్ స్మారకార్థం రాజస్థాన్లోని డాబీ ప్రాంతంలో స్మారక స్థూపం నిర్మించబడింది.
ప్రతి సంవత్సరం ఆయన వర్ధంతి సందర్భంగా వేలాది మంది ఆదివాసీలు, సామాజిక కార్యకర్తలు, ప్రజాప్రతినిధులు నివాళులు అర్పిస్తారు. ఆయన జ్ఞాపకార్థం ఆదివాసీ అభివృద్ధి మేళాలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించబడుతున్నాయి.
భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ప్రముఖుల పేర్లు తరచుగా వినిపించినప్పటికీ, నానక్ భీల్ వంటి ఆదివాసీ వీరుల సేవలు అంతగా వెలుగులోకి రాలేదు. కానీ ఆయన త్యాగం భారత స్వాతంత్ర్య గాథలో ఒక అమర అధ్యాయం. అణగారిన ప్రజల కోసం పోరాడి ప్రాణాలు అర్పించిన నానక్ భీల్ భారతదేశానికి గర్వకారణం. ఆయన జీవితం నేటి తరాలకు సామాజిక న్యాయం, స్వాభిమానం, పోరాటస్ఫూర్తి గురించి విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తోంది.
జూన్ 13 నానక్ భీల్ వర్ధంతి సందర్భంగా ఈ వ్యాసాన్ని అందిస్తున్నాము.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
