జెన్-జెడ్ గర్జన… ప్రపంచ రాజకీయాలను తిరగరాస్తున్న కొత్త తరం..

‘తత్వవేత్తలు ప్రపంచాన్ని కేవలం రకరకాలుగా విశ్లేషించారు. కానీ అసలైన పని ఆ ప్రపంచాన్ని మార్చడం’ కార్ల్ మార్క్స్ చేసిన ఈ ఉద్ఘాటన నేడు ప్రపంచవ్యాప్త వీధుల్లో నినదిస్తోంది.

నాయకుడు లేడు, నిర్దిష్ట సిద్ధాంతాల చట్రం లేదు. కానీ వీధుల్లోకి ఉప్పెనలా దూసుకొస్తున్న లక్షలాది గొంతుకలు- ఇది మార్క్స్ కలగన్న ‘వర్గ స్పృహ’కు ఆధునిక డిజిటల్ ప్రతిరూపం.

తమ శ్రమను దోచుకుతింటున్న వర్గశత్రువు ఎవరో, తమ శ్రమ మీద విలాసాలు నిర్మించుకుంటున్న శక్తులు ఎవరో, తమ బతుకులను బలిపెడుతున్న వ్యవస్థా స్వరూపం ఏమిటో ఈ ‘జెన్-జెడ్’ తరం నేడు గుర్తించడం ప్రారంభించింది.

అందుకే నాయకుడు లేకపోయినా ఉద్యమాలు పుడుతున్నాయి. పార్టీ లేకపోయినా ప్రభుత్వాలు కూలుతున్నాయి.

నేపాల్ నుంచి బంగ్లాదేశ్ వరకు, ఇండోనేషియా నుంచి భారత్ వరకు రగులుతున్న ఈ నిరసనలు కేవలం తాత్కాలిక రాజకీయ అశాంతి కాదు.

ఇది అణచివేతకు గురైన ఒక శ్రమజీవి తరం తన ఉనికిని కాపాడుకోవడానికి చేస్తున్న చారిత్రక సింహగర్జన.

చేతుల్లో డిగ్రీలున్నా అమ్ముకోవడానికి సిద్ధంగా లేని శ్రమశక్తి, ప్రశ్నించే గొంతుకను నొక్కేసే పాలకుల క్రూర నిర్బంధం, ఒకవైపు ఆకాశాన్ని తాకే రాజభోగాలు- మరోవైపు శ్రమజీవుల కన్నీటి చుక్కలు.

ఈ రెండు వర్గాల మధ్య పెరిగి పెద్దదైన అగాధమే, నేడు వ్యవస్థీకృత దోపిడీ పునాదులను కదిలిస్తూ అగ్నిపర్వతంలా పేలింది.

చరిత్రలో విప్లవాలు ఎప్పుడూ ఒక నాయకుడి పేరుతో గుర్తుండిపోయాయి. లెనిన్, మావో, ఫిడెల్ కాస్ట్రో, చేగువేరా వంటి ముఖాలు వాటికి ప్రతీకలయ్యాయి.

కానీ నేడు ప్రపంచాన్ని కుదిపేస్తున్న జెన్-జెడ్ ఉద్యమాలకు అలాంటి ముఖం లేదు.

అయినా ఖాట్మండు వీధుల్లో వినిపించిన ఆగ్రహమే ఢాకాలో వినిపిస్తోంది. కొలంబోలో రగిలిన అసంతృప్తే జకార్తాలో ఉప్పొంగుతోంది.

న్యూయార్క్ యువత అడుగుతున్న ప్రశ్నలే న్యూఢిల్లీలోనూ మార్మోగుతున్నాయి. ఇది ఒక నాయకుడి పిలుపు కాదు. ఇది ఒక తరం గర్జన. అందుకే ప్రభుత్వాలు భయపడుతున్నాయి.

ఈ పరిణామాన్ని కేవలం సోషల్ మీడియా ప్రభావంగా చూడటం చాలా పెద్ద పొరపాటు. ఇది ఫేస్‌బుక్‌, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ఎక్స్‌, డిస్కార్డ్‌ల కథ కాదు. ఇది ఆర్థిక అసమానతలు, అవకాశాల కొరత, సామాజిక అన్యాయం, రాజకీయ నిర్లక్ష్యం కలిసి సృష్టించిన కుళ్లిన వ్యవస్థపై యువత ప్రకటించిన యుద్ధం.

డిగ్రీ చేతిలో ఉంది.. భవిష్యత్తు మాత్రం కనిపించడం లేదు..

ప్రపంచవ్యాప్తంగా జెన్-జెడ్ తరాన్ని వెంటాడుతున్న అతిపెద్ద భయం నిరుద్యోగం కాదు, నిరాశ.

చదువుకుంటే ఉద్యోగం వస్తుందనే నమ్మకం కూలిపోవడం. కష్టపడితే జీవితంలో పైకి వస్తామనే విశ్వాసం విచ్ఛిన్నం కావడం.

ఒకప్పుడు గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ అంటే ఉద్యోగానికి పాస్‌పోర్ట్. ఇప్పుడు డిగ్రీ అంటే అప్పులకు, నిరీక్షణకు, నిరాశకు చిహ్నంగా మారుతోంది.

నేపాల్‌లో ప్రతి రోజూ వేలాది మంది యువకులు విదేశాలకు వలస వెళ్తున్నారు. బంగ్లాదేశ్‌లో ఉద్యోగాల కోసం లక్షలాది మంది పోటీ పడుతున్నారు.

శ్రీలంకలో చదువుకున్న యువత దేశం విడిచి వెళ్తోంది. భారతదేశంలో లక్షలాది మంది విద్యార్థులు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల కోసం సంవత్సరాల తరబడి కోచింగ్ సెంటర్ల చుట్టూ తిరుగుతున్నారు.

అమెరికాలో కూడా విద్యా రుణాల భారం యువత భవిష్యత్తును మింగేస్తోంది.

మరోవైపు సంపద కొద్దిమంది చేతుల్లో కేంద్రీకృతమవుతోంది. రాజకీయ నాయకుల పిల్లలు, కార్పొరేట్ వర్గాల వారసులు, అధికార కుటుంబాల సంతానం విలాసవంతమైన జీవితాలను సోషల్ మీడియాలో ప్రదర్శిస్తున్నారు.

ఈ దృశ్యాలు కేవలం అసూయను రేకెత్తించడం లేదు. వ్యవస్థలోని అన్యాయాన్ని బట్టబయలు చేస్తున్నాయి.

ఒక వర్గం పుట్టుకతోనే అవకాశాలను పొందుతుంటే, మరో వర్గం జీవితాంతం అవకాశాల కోసం పోరాడాల్సి వస్తోంది.

మార్క్స్ చెప్పిన ‘పరాయీకరణ’ నేడు యువత జీవితాల్లో కనిపిస్తోంది..

కార్ల్ మార్క్స్ “అలియనేషన్” లేదా “పరాయీకరణ” గురించి మాట్లాడినప్పుడు చాలామంది అది కర్మాగార కార్మికులకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని అనుకున్నారు.

కానీ నేడు జెన్-జెడ్ జీవితాలను చూస్తే ఆ సిద్ధాంతం ఎంత సజీవంగా ఉందో తెలుస్తుంది.

నేపాల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిలబెడుతున్నది విదేశాలకు వెళ్లిన యువత పంపే డబ్బు. భారతదేశ ఐటీ రంగాన్ని నిలబెడుతున్నది యువ ఇంజినీర్ల శ్రమ.

ప్రపంచ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకగా నిలుస్తున్నది యువ కార్మికులే. కానీ నిర్ణయాలు తీసుకునే స్థాయిలో వారు లేరు.

విధానాలను రూపొందించే వేదికలపై వారు లేరు. సంపద పంపిణీలో వారికి స్థానం లేదు.

దేశాలను నిలబెడుతున్నది వారి శ్రమ. కానీ ఆ దేశాల భవిష్యత్తుపై నిర్ణయాలు తీసుకునేది వేరే వర్గం.

ఇదే పరాయీకరణ. తన శ్రమ ఫలితాలపై తనకు హక్కు లేకపోవడం. తన భవిష్యత్తుపై తనకు నియంత్రణ లేకపోవడం.

తన జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసే వ్యవస్థలో తనకు స్థానం లేకపోవడం. జెన్-జెడ్ తిరుగుబాట్ల వెనుక ఉన్న అసలు మానసిక, సామాజిక సంక్షోభం ఇదే.

ఒకప్పుడు కేవలం ఓటు బ్యాంకుగా కనిపించిన యువత ఇప్పుడు ప్రభుత్వాల భవితవ్యాన్ని నిర్ణయించే రాజకీయ శక్తిగా మారుతోంది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా జెన్-జెడ్‌గా పిలవబడే ఈ తరం కేవలం నిరసనలు చేయడం కాదు, రాజకీయాల నిర్వచనాన్నే మార్చేస్తోంది.

బంగ్లాదేశ్‌లో దశాబ్దాల పాలన కూలిపోయింది. శ్రీలంకలో అధ్యక్షుడు ప్రజా ఆగ్రహానికి తట్టుకోలేక దేశం విడిచి పారిపోయాడు. ఇండోనేషియాలో ప్రభుత్వం ప్రజా వ్యతిరేక నిర్ణయాలను వెనక్కి తీసుకుంది.

భారతదేశంలో ‘కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ’ అనే వ్యంగ్య ఉద్యమం లక్షలాది యువత అసంతృప్తికి ప్రతీకగా మారింది.

ఇది విడివిడిగా కనిపిస్తున్న సంఘటనల సమాహారం కాదు, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒక కొత్త రాజకీయ శక్తి జన్మిస్తున్న సంకేతం.

నేపాల్: ఒక దేశం కాదు… ఒక తరం ఆగ్రహానికి ప్రతీక..

2025లో నేపాల్‌లో జరిగిన సంఘటనలు ప్రపంచ యువత ఆవేదనకు ప్రతీకగా నిలిచాయి. నిరుద్యోగం పెరిగిపోతోంది.

యువత విదేశాలకు పారిపోతోంది. రాజకీయ కుటుంబాలు సంపదను ప్రదర్శిస్తున్నాయి.

ఇలాంటి సమయంలో సోషల్ మీడియాపై ఆంక్షలు విధించడం ‘మీరు మాట్లాడకూడదు… ప్రశ్నించకూడదు… ప్రతిఘటించకూడదు’ అని ప్రభుత్వం చెబుతున్నట్టుగా అనిపించింది.

ఇప్పటికే నిరాశ, నిరుద్యోగంతో రగులుతున్న యువతకు ఇది అవమానంగా అనిపించింది.

అక్కడే ఆగ్రహం దావానలంలా వ్యాపించింది. ఆందోళనకారుల చేతుల్లో మార్క్స్ పుస్తకాలు ఉండకపోవచ్చు, లెనిన్ చిత్రాలు ఉండకపోవచ్చు.

కానీ వారు ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా అర్థం చేసుకున్నారు; తమ బాధ వ్యక్తిగత సమస్య కాదని, అది ఒక సామూహిక అనుభవమని.

అదే వర్గస్పృహకు తొలి రూపం. తన బాధను వ్యక్తిగత వైఫల్యంగా కాకుండా సామాజిక అన్యాయంగా గుర్తించే క్షణమే చరిత్రలో ప్రతి పెద్ద ఉద్యమానికి ఆరంభం.

శ్రీలంక నుంచి మొదలైన హెచ్చరిక..

శ్రీలంకలో 2022లో జరిగిన ‘అరగలయ’ ఉద్యమం ప్రపంచ రాజకీయాలకు ఒక పెద్ద హెచ్చరికగా నిలిచింది. ఆర్థిక సంక్షోభంతో ప్రజలు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతుంటే పాలకులు వాస్తవాలను దాచిపెట్టే ప్రయత్నం చేశారు. ఇంధనం లేదు. ఆహారం లేదు. ఔషధాలు లేవు. కానీ యువత మౌనంగా ఉండలేదు. సోషల్ మీడియా ద్వారా ఒకటైన విద్యార్థులు, యువ ఉద్యోగులు, మధ్యతరగతి కుటుంబాలు దేశవ్యాప్తంగా ఉద్యమాన్ని నిర్మించారు.

చివరకు అధ్యక్ష భవనం ప్రజల చేతుల్లోకి వెళ్లింది. అధికారంలో ఉన్న రాజపక్స కుటుంబం కూలిపోయింది. ప్రపంచం మొదటిసారి ఒక విషయాన్ని స్పష్టంగా గమనించింది. డిజిటల్‌గా అనుసంధానమైన యువత కోపం రాజకీయ వ్యవస్థలను కదిలించగలదని.

శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్, ఇండోనేషియా… పేర్లు వేరు, కథ ఒకటే..

శ్రీలంకలో ఆర్థిక సంక్షోభం ప్రజలను వీధుల్లోకి తెచ్చింది. బంగ్లాదేశ్‌లో ఉద్యోగ అవకాశాలపై అన్యాయం విద్యార్థులను తిరుగుబాటుకు నడిపించింది.

ఇండోనేషియాలో పార్లమెంట్ సభ్యుల విలాసవంతమైన భత్యాలు యువత కోపాన్ని రగిలించాయి. మొరాకోలో ప్రపంచకప్ స్టేడియాలకు వేల కోట్ల ఖర్చు చేస్తూ ప్రజా ఆరోగ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం నిరసనలకు కారణమైంది.

ఈ సంఘటనలను విడివిడిగా చూస్తే అవి వేర్వేరు రాజకీయ సంక్షోభాలుగా కనిపిస్తాయి. కానీ ఇవన్నీ ఒకే కథలోని అధ్యాయాలు. అది సంపద కేంద్రీకరణ కథ. అది అవకాశాల అసమానత కథ. అది ప్రజల శ్రమను కొద్దిమంది అధికార, ఆర్థిక వర్గాలు దోచుకుంటున్న కథ.

అమెరికాలోనూ అదే సంకేతాలు..

ప్రపంచంలో అత్యంత పాత ప్రజాస్వామ్య సంప్రదాయాలు ఉన్న అమెరికాలో కూడా యువత రాజకీయాలను మార్చుతోంది. వాతావరణ మార్పు, విద్యా రుణాలు, గృహ సమస్యలు, సామాజిక న్యాయం వంటి అంశాలపై యువత భారీ రాజకీయ ఒత్తిడిని సృష్టిస్తోంది.

సంప్రదాయ రాజకీయ పార్టీలకు కట్టుబడి ఉండటం కంటే సమస్యలను పరిష్కరించే నాయకత్వాన్ని కోరుతోంది. న్యూయార్క్ వంటి నగరాల్లో యువ ఓటర్లు రాజకీయ సమీకరణాలను ప్రభావితం చేస్తున్నారు.

భవిష్యత్తులో అమెరికా రాజకీయాల దిశను నిర్ణయించే ప్రధాన శక్తి కూడా జెన్-జెడ్‌నే అవుతుందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

భారతదేశంలో ‘కాక్రోచ్’ ఒక పురుగు కాదు… ఒక రాజకీయ రూపకం..

భారతదేశంలో ‘కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ’ ఆకస్మికంగా కోట్లాది యువత మద్దతు పొందడం యాదృచ్ఛికం కాదు. అది ఒక తరం మానసిక స్థితికి అద్దం పట్టింది. నిరుద్యోగం, పరీక్షల లీకేజీలు, పెరుగుతున్న పోటీ, తగ్గుతున్న అవకాశాలు, రాజకీయ పార్టీలపై నమ్మకం కోల్పోవడం—ఇవి అన్నీ కలసి ఒక కొత్త అసంతృప్తిని సృష్టించాయి.

సాంప్రదాయ రాజకీయ పార్టీలు యువతను కేవలం ఓటర్లుగా చూస్తున్నాయి. కానీ యువత తమను కేవలం ఓటర్లుగా చూడడం లేదు. వారు భాగస్వామ్యం కోరుతున్నారు. అవకాశాలు కోరుతున్నారు. గౌరవం కోరుతున్నారు. అందుకే ఒక వ్యంగ్య ఉద్యమం కోట్లాది మందిని ఆకర్షించగలిగింది. అది కేవలం సోషల్ మీడియా విజయం కాదు, వ్యవస్థపై పెరుగుతున్న అవిశ్వాసానికి సంకేతం.

ప్రభుత్వాలు మారాయి… కానీ వ్యవస్థ మారిందా?

నేపాల్‌లో ప్రధానమంత్రి వెళ్లిపోయాడు. బంగ్లాదేశ్‌లో ప్రభుత్వం మారింది. శ్రీలంకలో అధ్యక్షుడు పారిపోయాడు. కానీ మౌలిక ప్రశ్న ఇంకా అలాగే ఉంది. అధికారంలో ఉన్న వ్యక్తులు మారితే సరిపోతుందా? లేక అసమానతలను, నిరుద్యోగాన్ని, అవకాశాల దోపిడీని సృష్టిస్తున్న వ్యవస్థ కూడా మారాలా? ఇప్పటి వరకు జరిగిన పరిణామాలు పాలకులను కదిలించాయి గానీ, పాలక వర్గాల ఆధిపత్యాన్ని పూర్తిగా అంతం చేయలేదు. సంపద పంపిణీ విధానం, ఆర్థిక శక్తి నిర్మాణాలు, భూమి-వనరులపై నియంత్రణ, కార్మికులు-యువత ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు చాలావరకు అలాగే ఉన్నాయి.

అయితే ఈ ఉద్యమాలను తక్కువ అంచనా వేయలేం. ఎందుకంటే ప్రతి గొప్ప మార్పుకు ముందు ప్రజల్లో చైతన్యం మేల్కొంటుంది.

నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా జెన్-జెడ్ ఉద్యమాలు అదే చైతన్యానికి ప్రతీకగా నిలిచాయి. ఇవి ఇంకా పూర్తి స్థాయి వ్యవస్థ మార్పు కాకపోవచ్చు. కానీ ‘పాలకులను ప్రశ్నించలేం’ అనే భయాన్ని బద్దలు కొట్టిన చారిత్రక మలుపులు. వ్యవస్థ గోడల్లో పడిన మొదటి పగుళ్లు ఇవే. రేపటి పెద్ద మార్పులకు ఇవే నాంది.

ప్రపంచ రాజకీయాల భవిష్యత్తు… జెన్-జెడ్ చేతుల్లోనే ఉందా?

నేడు ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు నాలుగో వంతు జెన్-జెడ్‌దే. రేపటి కార్మికులు వారే. రేపటి వినియోగదారులు వారే. రేపటి ఓటర్లు వారే. రేపటి ఉద్యమకారులు వారే. కానీ వారిని పాలించే రాజకీయ వ్యవస్థలు ఇప్పటికీ గత శతాబ్దపు భాషలోనే మాట్లాడుతున్నాయి. అక్కడే వైరుధ్యం పెరుగుతోంది.

పాత ప్రపంచం ఇంకా చనిపోలేదు. కొత్త ప్రపంచం ఇంకా పూర్తిగా పుట్టలేదు. ఆ రెండు ప్రపంచాల మధ్య జరుగుతున్న సంఘర్షణే నేటి జెన్-జెడ్ తిరుగుబాట్లు.

ఇది ఒక కోపం కాదు… చరిత్ర తలుపు తడుతున్న శబ్దం..

జెన్-జెడ్ ఉద్యమాలను కేవలం యువత ఆవేశంగా కొట్టిపారేయడం సులభం. కానీ చరిత్ర చెబుతున్న ఒక సత్యం ఉంది. ఏ సమాజంలోనైనా అవకాశాలు మూసుకుపోయినప్పుడు, శ్రమకు గౌరవం లేకపోయినప్పుడు, సంపద కొద్దిమంది చేతుల్లో కేంద్రీకృతమైనప్పుడు, ప్రజల గొంతులను అణచివేసినప్పుడు — తిరుగుబాటు అనివార్యం అవుతుంది.

నేడు నేపాల్ వీధుల్లో వినిపించిన నినాదం, బంగ్లాదేశ్ విద్యార్థుల కోపం, శ్రీలంక ప్రజల ఆగ్రహం, భారత యువత అసంతృప్తి — ఇవన్నీ ఒకే పెద్ద కథలోని భాగాలు. అది ఒక తరం కథ. తమ భవిష్యత్తును తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకున్న తరం కథ.

2025-26 జెన్-జెడ్ ఉద్యమాలు పూర్తిస్థాయి విప్లవాలు కాకపోవచ్చు. కానీ అవి ఒక గొప్ప చారిత్రక సత్యాన్ని వెల్లడించాయి. శ్రమించే తరాన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తూ, అవకాశాలను కొద్దిమందికే పరిమితం చేస్తూ, యువత గొంతును అణచివేస్తూ ఏ వ్యవస్థా శాశ్వతంగా నిలవదు.

నేపాల్‌లో పడిన చీలిక కేవలం ఒక దేశ గోడలో కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా కుళ్లిపోతున్న అసమాన వ్యవస్థ గోడల్లో పడిన మొదటి పెద్ద పగులు అది. ఇది ముగింపు కాదు. చరిత్ర కొత్త అధ్యాయానికి రాసిన ముందుమాట మాత్రమే.

About the Author

Krishna Kanuri

View All Posts