సమాజ సంస్కర్త, మానవతావాది.. రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు..

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు తెలుగు సమాజ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయిన మహనీయుడు.

ఆయన ఒక గొప్ప విద్యావేత్త, సమాజ సంస్కర్త, మానవతావాది. మహిళా విద్య, అణగారిన వర్గాల అభ్యున్నతి, దేవదాసి వ్యవస్థ నిర్మూలన వంటి అనేక సామాజిక సంస్కరణల కోసం జీవితాంతం కృషి చేశారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆధునిక సామాజిక చైతన్యానికి పునాది వేసిన ప్రముఖుల్లో ఆయన ఒకరు.

జననం – కుటుంబ నేపథ్యం..

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు 1862 అక్టోబర్ 1న అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని మచిలీపట్నంలో జన్మించారు.

ఆయన వ్యక్తిత్వ నిర్మాణంలో కుటుంబ నేపథ్యం, బాల్య అనుభవాలు, ప్రాథమిక విద్య ఎంతో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించాయి.

ఆయన కుటుంబం సంప్రదాయబద్ధమైనదే అయినప్పటికీ విద్యా, నైతిక విలువలకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చే కుటుంబంగా పేరుపొందింది.

తండ్రి అప్పయ్య నాయుడు బ్రిటిష్ భారత సైన్యంలో సుబేదార్ హోదాలో పనిచేశారు.

ఉద్యోగరీత్యా ఆయన తరచుగా వివిధ ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సి వచ్చేది. ఈ కారణంగా చిన్న వయస్సులోనే వెంకటరత్నం నాయుడుకు భిన్న సంస్కృతులు, భాషలు, జీవన విధానాలను చూడటానికి అవకాశం లభించింది.

ఆయన తల్లి శేషమ్మ ధార్మిక భావాలు కలిగిన, క్రమశిక్షణ గల మహిళ. చిన్ననాటి నుంచే ఆమె తన కుమారునిలో నిజాయితీ, దయ, సేవాభావం వంటి విలువలను పెంపొందించారు.

కుటుంబంలో ఉన్న ఆధ్యాత్మిక వాతావరణం, నైతిక విలువలు తరువాత ఆయనను గొప్ప మానవతావాదిగా తీర్చిదిద్దాయి. వారి కుటుంబంలో విద్యకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉండేది.

సంపద కంటే విద్య, సంస్కారం, మానవత్వమే జీవితంలో ముఖ్యమని ఆయన తల్లిదండ్రులు భావించేవారు. ఈ భావజాలం తరువాత ఆయన జీవిత లక్ష్యాలపై గాఢ ప్రభావం చూపింది.

బాల్య జీవితం – విద్యాభ్యాసం..

వెంకటరత్నం నాయుడు చిన్ననాటి నుంచే తెలివితేటలు, క్రమశిక్షణ, ప్రశ్నించే స్వభావం కలిగిన బాలుడు. ఇతర పిల్లల మాదిరిగా కేవలం పాఠ్యపుస్తకాలకే పరిమితం కాకుండా చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని గమనించేవారు.

సమాజంలో ఉన్న కులవివక్ష, అసమానతలు, మహిళలపై ఉన్న ఆంక్షలు ఆయనను ఆలోచింపజేశాయి.

తండ్రి ఉద్యోగరీత్యా ఉత్తర భారత ప్రాంతాల్లో కొంతకాలం గడపడం వల్ల ఆయనకు తెలుగుతో పాటు ఉర్దూ, ఇంగ్లీషు భాషలపై కూడా పట్టు ఏర్పడింది.

ఈ బహుభాషా పరిజ్ఞానం ఆయన ఆలోచనా పరిధిని విస్తరించింది.

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు ప్రాథమిక విద్యను వివిధ ప్రాంతాల్లో అభ్యసించారు. తండ్రి బదిలీల కారణంగా ఒకేచోట విద్య కొనసాగకపోయినా, చదువుపై ఆయన ఆసక్తి ఏమాత్రం తగ్గలేదు.

చిన్నప్పటి నుంచే ఆయనకు పఠన శక్తి, జ్ఞాపకశక్తి విశేషంగా ఉండేవి. ఆయన మొదట సంప్రదాయ పాఠశాలలో తెలుగు, సంస్కృత భాషల మౌలిక విద్యను అభ్యసించారు.

తరువాత ఆంగ్ల విద్యా వ్యవస్థలో చేరి ఇంగ్లీషు విద్యను నేర్చుకున్నారు.

ఆ కాలంలో భారతదేశంలో పాశ్చాత్య విద్య విస్తరిస్తున్న సమయం కావడంతో ఆయనకు భారతీయ సంస్కృతి, పాశ్చాత్య ఆలోచనా విధానాల రెండింటి పరిచయం కలిగింది.

చిన్న వయస్సులోనే ఆయనకు సాహిత్యం, తత్వశాస్త్రం, నైతిక విలువల పట్ల ఆసక్తి పెరిగింది. ముఖ్యంగా సామాజిక సంస్కరణలపై రచనలు చేసే ప్రముఖుల ఆలోచనలు ఆయనను ప్రభావితం చేశాయి. తరువాత ఆయన జీవితంలో కనిపించే సంస్కరణవాద దృక్పథానికి ఈ బాల్య విద్యా దశే పునాది అయింది.

విద్య ద్వారా వ్యక్తిత్వ వికాసం..

ప్రాథమిక విద్యా దశలోనే వెంకటరత్నం నాయుడు.. విద్య అనేది కేవలం ఉద్యోగం కోసం కాదని, మనిషిని మంచి వ్యక్తిగా తీర్చిదిద్దడానికి అవసరమని గ్రహించారు.

గురువుల పట్ల గౌరవం, సమయపాలన, నైతిక జీవనం వంటి విలువలను ఆయన ఎంతో ప్రాముఖ్యంగా భావించేవారు. ఆయన బాల్యంలో పొందిన అనుభవాలు తరువాత సమాజ సంస్కర్తగా ఆయన మార్గాన్ని నిర్ణయించాయి.

అణగారిన వర్గాల విద్య, మహిళా సాధికారత, సమానత్వం వంటి అంశాలపై ఆయన చూపిన నిబద్ధతకు ఈ ప్రారంభ జీవితం బలమైన పునాది అయింది.

విద్య ద్వారా సమాజ మార్పు సాధ్యమని విశ్వసించిన ఆయన జీవితం నేటి తరాలకు కూడా ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తోంది. ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎంఏ, ఎల్టీ పట్టాలు పొందారు.

విద్యావేత్తగా అపార సేవలు..

విద్యారంగంలో రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు చేసిన సేవలు అపారమైనవి. ఆయన సికింద్రాబాద్‌లోని మహబూబ్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్‌గా, తరువాత కాకినాడలోని పీఆర్ గవర్నమెంట్ కాలేజీ ప్రిన్సిపాల్‌గా పనిచేశారు. 1925లో ఆయన మద్రాస్ విశ్వవిద్యాలయానికి తొలి వైస్ ఛాన్సలర్‌గా నియమితులయ్యారు. మద్రాస్ లెజిస్లేటివ్ కౌన్సిల్ డిప్యూటీ చైర్మన్‌గా కూడా పనిచేశారు.

విద్యార్థులలో నైతిక విలువలు, క్రమశిక్షణ, సేవాభావం పెంపొందించడానికి ఆయన ఎనలేని కృషి చేశారు. ఆయన పదవీకాలంలో పరిశోధన, ఉన్నత విద్యాభివృద్ధికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం లభించింది.

బ్రహ్మ సమాజ ప్రభావం – సామాజిక సంస్కరణలు..

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు బ్రహ్మ సమాజ సిద్ధాంతాల ప్రభావానికి లోనయ్యారు. ఆ భావజాలాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విస్తరించడానికి కృషి చేశారు. ఈ ఉద్యమం మూఢ నమ్మకాల వ్యతిరేకత, ఏకేశ్వరవాదం, సామాజిక సమానత్వం వంటి భావాలను ప్రోత్సహించింది.

ఆయన జీవితమంతా సమాజ సంస్కరణలకు అంకితమైంది. ముఖ్యంగా అస్పృశ్యత నిర్మూలన కోసం పోరాడారు. అణగారిన వర్గాల విద్యాభివృద్ధికి కృషి చేశారు. మహిళా విద్యను ప్రోత్సహించారు. దేవదాసి వ్యవస్థ నిర్మూలన కోసం ఉద్యమించారు.

ఆయన ప్రభావంతో అనేక కుటుంబాలు సామాజిక మార్పును స్వీకరించాయి. సమాజంలో సమానత్వం, మానవత్వం పెరగాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు.

స్ఫూర్తిదాయక వ్యక్తిత్వం – పురస్కారాలు..

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు గొప్ప వక్తగా పేరుగాంచారు. ఆయన ఉపన్యాసాలు ప్రజలలో చైతన్యాన్ని కలిగించేవి. ప్రసిద్ధ రచయిత చలం వంటి అనేక మంది ఆయన ప్రభావానికి లోనయ్యారు.

ఆంధ్ర సమాజంలో సంస్కరణల అవసరాన్ని ప్రజలకు అర్థమయ్యేలా చేసిన మహానుభావుడు ఆయన.

ఆయన సేవలకు గుర్తింపుగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం “నైట్ హుడ్” బిరుదును ప్రదానం చేసింది. అదేవిధంగా అనేక విశ్వవిద్యాలయాలు గౌరవ డిగ్రీలను అందించాయి.

బ్రహ్మ సమాజం ఆయనకు “బ్రహ్మర్షి” అనే బిరుదును ఇచ్చి సత్కరించింది. వారు 1939 మే 26న తమ 76వ ఏట పరమపదించారు.

రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు తెలుగు సమాజానికి దిక్సూచి లాంటి మహనీయుడు. ఆయన ఆలోచనలు నేటికీ సమాజానికి మార్గదర్శకంగా నిలుస్తున్నాయి.

సమానత్వం, విద్య, మానవత్వం అనే విలువలను జీవితాంతం ఆచరించిన ఆదర్శ వ్యక్తి ఆయన. సమాజ అభ్యున్నతికి విద్య ఎంత ముఖ్యమో తన జీవితంతో నిరూపించిన మహోన్నత సంస్కర్తగా రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు చిరస్మరణీయులు.

(నేడు రఘుపతి వెంకటరత్నం నాయుడు వర్ధంతి సందర్భంగా ఘన నివాళి)

About the Author

The Wire Telugu Staff

View All Posts