అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ తాజా నివేదిక- భారతదేశం నుంచి ఇజ్రాయెల్కు వేలాది ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రి, సైనిక విడిభాగాల రవాణాను అక్టోబర్ 2023 నుంచి నమోదు చేసింది.
ఇది గాజాలో ఇజ్రాయెల్ చేస్తున్న యుద్ధంలో భారతదేశ పాత్రపైనా అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం తీవ్రమైన ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతోంది.
దౌత్య ముసుగు వెనుక ఆయుధాల వ్యాపారం..
ఇజ్రాయెల్ కోసం భారత్లో ఆయుధాలు తయారీ, మందుగుండు సామగ్రి సరఫరాతో నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ఇజ్రాయెల్తో తన సంబంధాలను కప్పిపుచ్చడానికి ఉపయోగించిన దౌత్యపరమైన ముసుగును అమ్నెస్టీ ఇంటర్నేషనల్ కొత్త నివేదిక తొలగిస్తోంది.
భారత్ అప్పుడప్పుడు రెండు-దేశాల పరిష్కారం గురించి, గాజాకు మానవతా సహాయం గురించి మాట్లాడుతూనే ఉంది.
కానీ ఈ దౌత్య భాష వెనుక తుపాకీ భాగాలు, ఆర్టిలరీ షెల్లు, డ్రోన్ వార్హెడ్లు, మోర్టార్ లాంచర్లు, సాయుధ వాహనాల భాగాలతో కూడిన విస్తృత వాణిజ్యం ఉంది.
భారత్ కేవలం రాజకీయంగా ఇజ్రాయెల్ పక్కన నిలబడటం మాత్రమే కాదని నివేదిక చూపుతోంది. ఇజ్రాయెల్ యుద్ధ యంత్రాంగాన్ని కొనసాగించే సరఫరా గొలుసులో భారత్ భాగమైంది.
అమ్నెస్టీ 2023 అక్టోబర్ 7 నుంచి 2025 నవంబర్ 30 వరకు జరిగిన సరఫరాల స్థాయి వాణిజ్య డేటాను పరిశీలించింది.
భారత్ నుంచి ఇజ్రాయెల్కు ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రి, భాగాలు, సైనిక వాహనాల భాగాలకు సంబంధించిన 2,596 సరఫరాలను గుర్తించింది.
స్పష్టంగా జాగ్రత్తతో కూడిన పద్ధతిని ఉపయోగించి, భారతీయ కంపెనీలు కనీసం 3,90,516 సైనిక-స్థాయి చిన్న ఆయుధాల భాగాలు- 5,64,970 పేలుడు ఆయుధాల భాగాలు, 298 సైనిక వాహనాల భాగాలు సరఫరా చేసినట్లు అమ్నెస్టీ నిర్ధారించింది.
భారతీయ కంపెనీల ఎగుమతుల వాస్తవాలు..
సందేహాస్పదంగా ఉన్న వందలాది సరఫరాలను, అలాగే పౌర అవసరాలకు లేదా పూర్తిగా రక్షణాత్మక వినియోగానికి ఉపయోగించి ఉండే వస్తువులను లెక్కలోకి తీసుకోలేదు. అందువల్ల వాస్తవ వాణిజ్య పరిమాణం దీనికంటే గణనీయంగా ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఇవి కేవలం కస్టమ్స్ వర్గీకరణల్లో దాగి ఉన్న సంఖ్యలు కావు.
అదానీ గ్రూప్, ఇజ్రాయెల్ వెపన్ ఇండస్ట్రీస్ సంయుక్త సంస్థ అయిన పీఎల్ఆర్ సిస్టమ్స్, నెగెవ్ మెషిన్ గన్కు సంబంధించిన 10,571 ఫీడింగ్-ట్రే భాగాలు; అలాగే 33,033 బోల్ట్ క్యారియర్లు, సంబంధిత అసెంబ్లీలను పంపింది.
ఇండో-ఎమ్ఐఎమ్ 59,637కు పైగా ఆటోమేటిక్ సియర్స్ను ఎగుమతి చేసింది. ఇవి ఆయుధాలు ఆటోమేటిక్గా కాల్చేందుకు సహాయపడే భాగాలు.
కల్యాణి సిస్టమ్స్ స్ట్రాటజిక్ లిమిటెడ్, ఇప్పుడు ఎల్బిట్ సిస్టమ్స్ యాజమాన్యంలో ఉన్న ఇజ్రాయెల్ మిలిటరీ ఇండస్ట్రీస్కు 155 మిమీ ఆర్టిలరీ రౌండ్ల కోసం 9,600 బాడీలను పంపింది.
భారత ప్రభుత్వానికి పూర్తిగా చెందిన మ్యూనిషన్స్ ఇండియా లిమిటెడ్, ఎల్బిట్కు 1,000 పూర్తిస్థాయి 155 మిమీ అధిక-పేలుడు షెల్లను సరఫరా చేసింది.
ఈ జాబితా ఇంకా కొనసాగుతుంది. ఇండో-ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త సంస్థ అయిన ఆల్ఫా ఎల్సెక్, 2025 డిసెంబర్లో ఎల్బిట్కు 122 ఐదు కిలోల వార్హెడ్లను పంపింది.
ఈ వివరాలను అమ్నెస్టీ స్కైస్ట్రైకర్ లాయిటరింగ్ మ్యూనిషన్తో అనుసంధానిస్తోంది. దాని అవశేషాలు ఖాన్ యూనిస్లో గుర్తించబడ్డాయి.
మరో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ అయిన అడ్వాన్స్డ్ వెపన్స్ అండ్ ఎక్విప్మెంట్ ఇండియా లిమిటెడ్, 2024 ఫిబ్రవరిలో ఎల్బిట్కు 120 81-మిమీ మోర్టార్ లాంచర్లను ఎగుమతి చేసింది.
ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ అయిన ఇండియా ఆప్టెల్ లిమిటెడ్, ఎల్బిట్, రాఫెల్ కలిసి సృష్టించిన ఇజ్రాయెల్ కంపెనీకి సెన్సర్లు, ఇంటర్ఫేస్ బోర్డులను పంపింది.
సంయుక్త ప్రకటనల్లో కనిపించే రక్తరహితమైన “వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం” అనే పదాన్ని వాస్తవంగా అనువదిస్తే ఇది కనిపించే చిత్రం.
వాషింగ్టన్కు వెళ్లే మార్గం టెల్ అవీవ్ మీదుగా సాగుతోంది..
భారత్ 1950లో ఇజ్రాయెల్ను గుర్తించింది, కానీ పూర్తి దౌత్య సంబంధాలను 1992 వరకు ఏర్పాటు చేయలేదు.
ఈ దూరానికి కారణం ‘ముస్లిం లాబీ’ అని చెప్పే వాదన ఎప్పటినుంచో ఒక సౌకర్యవంతమైన మతపరమైన వివరణగా ఉంది. అది భారత జాతీయవాదాన్ని మలిచిన లౌకిక, వలసవాద వ్యతిరేక నిబద్ధతలను చెరిపివేస్తుంది.
జియోనిజం పాలస్తీనా ప్రజలను వారి భూముల నుంచి తొలగించడం ద్వారా ఒక జాతి-ఆధారిత జాతీయ రాజ్యాన్ని నిర్మించిందని, అలాగే ఇజ్రాయెల్ మొదట బ్రిటిష్, ఫ్రెంచ్ వలసాధిపత్య శక్తులతో, ఆ తర్వాత అమెరికా సామ్రాజ్యవాద శక్తితో తనను అనుసంధానించుకుందని భారత నాయకులకు అర్థమైంది.
అలీన విధానం అంటే కేవలం శీతల యుద్ధంలోని ఒక శిబిరంలో చేరడానికి నిరాకరించడం మాత్రమే కాదు. అది వలసవాద వ్యతిరేక సార్వభౌమాధికారం, ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థ, అంతర్జాతీయ చట్టానికి రక్షణగా నిలిచింది.
పాలస్తీనా ఈ నిబద్ధతలన్నింటినీ ఒకచోట చేర్చింది. అందువల్ల పాలస్తీనా ప్రజల స్వయం నిర్ణయ హక్కుకు భారత్ ఇచ్చిన మద్దతు అరబ్ దేశాలకు చేసిన ఉపకారం కాదు; భారత ముస్లింలను దృష్టిలో పెట్టుకున్న ఎన్నికల రాయితీ కూడా కాదు.
దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని విముక్తి పోరాటాలకు సంఘీభావం, వలసాధిపత్యానికి వ్యతిరేకత వంటి అదే రాజకీయ దృక్పథం నుంచి అది ఉద్భవించింది.
ఆర్థిక సరళీకరణతో, భారత పాలక వర్గం వాషింగ్టన్తో మరింత సన్నిహిత సంబంధాల కోసం ప్రయత్నించడంతో ఆ దృక్పథం క్రమంగా బలహీనపడింది.
ఇప్పుడు వాషింగ్టన్కు వెళ్లే మార్గం టెల్ అవీవ్ మీదుగా సాగుతోంది. ముఖ్యంగా ఆయుధాల కొనుగోళ్లు, గూఢచార సహకారం ద్వారా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు నిశ్శబ్ద అనుసంధానాన్ని ఎంచుకున్నాయి. బీజేపీ ఈ రహస్య సాన్నిహిత్యాన్ని సిద్ధాంతపరమైన ఆలింగనంగా మార్చింది.
హిందుత్వ, జియోనిజం రెండూ జాతి-మత ఆధారిత జాతీయవాద ప్రాజెక్టులుగా ఒకదానితో మరొకటి సామ్యత కలిగి ఉన్నాయి. రెండింటిలోనూ ముస్లిం వ్యతిరేక రాజకీయ భాష కనిపిస్తుంది. మోదీ హయాంలో సంబంధం ఇజ్రాయెల్ నుంచి భారత్ ఆయుధాలు కొనుగోలు చేయడాన్ని దాటి వెళ్లింది.
ఇప్పుడు ఇజ్రాయెల్ ఆయుధాల్లో కొంత భాగం భారత్లోనే తయారవుతోంది; అదే సమయంలో భారతీయ సంస్థలు ఇజ్రాయెల్ సైనిక-పారిశ్రామిక వ్యవస్థకు సరఫరా చేస్తున్నాయి.
అందువల్ల అమ్నెస్టీ ఆధారాలు ఒక కొత్త దశను సూచిస్తున్నాయి. భారత్ ఇక ఇజ్రాయెల్ను విమర్శించడంలో అతిగా జాగ్రత్తపడుతున్న దేశం మాత్రమే కాదు; ఆక్రమణదారుడిని, ఆక్రమిత ప్రజలను సమానంగా చూపించే అనైతిక ‘రెండు వైపుల’ భాషకు మాత్రమే పరిమితమైన దేశం కూడా కాదు.
భారత ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ పరిశ్రమలు విధ్వంస యంత్రాంగంలో భౌతికంగా భాగస్వాములయ్యాయి.
ప్రభుత్వం తమకు తెలియదని చెప్పలేదు..
2023 అక్టోబర్ 7 తర్వాత ఇజ్రాయెల్ గాజాపై భారీ దాడి జరిపింది. ఈ దాడిలో ఇళ్లు, ఆసుపత్రులు, పాఠశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలు, ఆహారం, నీటి వ్యవస్థలు ధ్వంసమయ్యాయి.
పాలస్తీనా ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ, ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాలను ఉటంకిస్తూ అమ్నెస్టీ తెలిపిన ప్రకారం, 2026 జూలై 1 నాటికి 73,000 మందికి పైగా పాలస్తీనియన్లు మరణించగా- 1,73,500 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. వారిలో అత్యధికులు పౌరులే.
2024 జనవరిలో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం(దక్షిణాఫ్రికా వర్సెస్ ఇజ్రాయెల్) తాత్కాలిక చర్యలను ఆదేశించింది. దీంతో ప్రతి ప్రభుత్వానికీ మారణహోమం జరిగే తీవ్రమైన ప్రమాదం గురించి స్పష్టమైన హెచ్చరిక అందింది. 2024 జూలైలో పాలస్తీనా భూభాగంపై ఇజ్రాయెల్ కొనసాగిస్తున్న ఆక్రమణ చట్టవిరుద్ధమని న్యాయస్థానం పేర్కొంది.
ఆ తర్వాత అమ్నెస్టీ, ఐక్యరాజ్యసమితి దర్యాప్తు కమిషన్, అలాగే పెరుగుతున్న సంఖ్యలో పాలస్తీనా, ఇజ్రాయెల్, అంతర్జాతీయ సంస్థలు గాజాలో ఇజ్రాయెల్ మారణహోమానికి పాల్పడుతోందని నిర్ధారించాయి. దాడి మొదటి వారాల్లో చెప్పిన తప్పించుకునే వాదనలు ఇక అందుబాటులో లేవు.
భారత్ మారణహోమం నిరోధక ఒప్పందం, జెనీవా ఒప్పందాలకు భాగస్వామి. మారణహోమాన్ని నిరోధించేందుకు తనకు అందుబాటులో ఉన్న అన్ని సహేతుక మార్గాలను ఉపయోగించాల్సిన బాధ్యత భారత్కు ఉంది.
అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టాన్ని గౌరవించేలా చూడాల్సిన బాధ్యత కూడా ఉంది. తీవ్రమైన ఉల్లంఘనలకు ఆయుధాలు ఉపయోగించబడే స్పష్టమైన ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు ఒక దేశం ఆయుధాలను బదిలీ చేయకూడదు.
అయినప్పటికీ 2024 జనవరిలో ఐసీజే ఆదేశాల తర్వాత కూడా ఎగుమతులు కొనసాగాయి.
2025 నవంబర్లో భారత్ ఇజ్రాయెల్తో రక్షణ రంగంలో సంయుక్త అభివృద్ధి, సంయుక్త ఉత్పత్తిపై కొత్త అవగాహన ఒప్పందాన్ని కూడా కుదుర్చుకుంది.
ఇవన్నీ స్వతంత్ర వాణిజ్య నిర్ణయాలని చెప్పి ప్రభుత్వం తప్పించుకోలేదు. మ్యూనిషన్స్ ఇండియా, ఇండియా ఆప్టెల్, అడ్వాన్స్డ్ వెపన్స్ అండ్ ఎక్విప్మెంట్ ఇండియా సంస్థలు కేంద్ర ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి. వాటి నాయకులను కేబినెట్ నియమిస్తుంది, వాటి ఉద్యోగుల్లో చాలామంది ఇప్పటికీ ప్రభుత్వ సిబ్బందే.
బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేరు..
అమ్నెస్టీ పేర్కొన్నట్లుగా, ఈ తరహా సంస్థలు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 12లోని ‘స్టేట్’ అనే నిర్వచనంలోకి వస్తాయి. అవి షెల్లు, సెన్సర్లు లేదా లాంచర్లను పంపినప్పుడు భారత ప్రభుత్వం దూరంగా ఉండే నియంత్రణ సంస్థ కాదు. అది తయారీదారు, సరఫరాదారు కూడా.
ప్రైవేట్ సంస్థలు కూడా బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేవు. భారత ఎగుమతి నియంత్రణ వ్యవస్థ మందుగుండు సామగ్రి, ఇతర నియంత్రిత వస్తువులకు లైసెన్సులు తప్పనిసరి చేస్తుంది, కానీ మంత్రిత్వ శాఖల మధ్య జరిగే ప్రక్రియ పారదర్శకంగా లేదు.
మారణహోమం నిరోధక ఒప్పందం లేదా జెనీవా ఒప్పందాల కింద భారతదేశానికి ఉన్న బాధ్యతలను నిజంగా పరిశీలించినట్లు ఎటువంటి బహిరంగ ఆధారాలను ప్రభుత్వం సమర్పించలేదు.
ఇదిలా ఉండగా, సంఘర్షణ ప్రాంతాల్లో మానవ హక్కులపై మరింత కఠినమైన పరిశీలన చేపట్టాల్సిన స్వతంత్ర బాధ్యత కార్పొరేషన్లకు ఉంది.
భారత ప్రభుత్వం ఇచ్చిన లైసెన్సుకు అనుగుణంగా వ్యవహరించామనే కారణం ఒక సంస్థ లెక్కల పుస్తకంలోని రక్తపు మరకలను తొలగించదు.
2024 సెప్టెంబర్లో ఇజ్రాయెల్కు ఆయుధాల ఎగుమతులను నిలిపివేయాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్ను సుప్రీంకోర్టు కొట్టివేసింది.
విదేశాంగ విధానం, ఒప్పందపరమైన బాధ్యతలు, కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థకు చట్టపరంగా ఉన్న అధికారాలను కోర్టు ప్రస్తావించింది.
ఫలితంగా, అమ్నెస్టీ వ్యాఖ్యానించినట్లుగా, ఈ బదిలీలను నిలిపివేసిన సమర్థవంతమైన న్యాయపరమైన మార్గం ఏదీ లేదు. కానీ కార్యనిర్వాహక విచక్షణ అంటే చట్టపరమైన శూన్యత కాదు.
లైసెన్సులను నిలిపివేసే అధికారం ప్రభుత్వానికి ఉంది; అంతర్జాతీయ చట్టం ఆ బాధ్యతను విధిస్తోంది. చర్య తీసుకోవడానికి ప్రభుత్వం నిరాకరించడం ఒక రాజకీయ నిర్ణయం.
ఇప్పుడే ఆయుధాల నిషేధం..
భారత్ ఇజ్రాయెల్కు ఆయుధాలు, మందుగుండు సామగ్రి, భాగాలు, సాంకేతికత, సైనిక సహాయం వంటి అన్ని బదిలీలను నిలిపివేయాలని అమ్నెస్టీ కోరుతోంది.
సమగ్ర ఆయుధాల నిషేధాన్ని విధించాలని, ఎల్బిట్ సిస్టమ్స్, రాఫెల్, ఇజ్రాయెల్ ఏరోస్పేస్ ఇండస్ట్రీస్తో వ్యాపార సంబంధాలను ముగించాలని, కార్పొరేట్ భాగస్వామ్యంపై దర్యాప్తు చేయాలని, ఎగుమతి నియంత్రణ వ్యవస్థను సంస్కరించాలని, ఆర్మ్స్ ట్రేడ్ ట్రీటీలో చేరాలని కూడా కోరుతోంది. ఇవి అత్యవసర కనీస చర్యలు.
ఇక్కడ ఒక ప్రజాస్వామ్య బాధ్యత కూడా ఉంది. ఎగుమతి లైసెన్సులు, తుది వినియోగ అంచనాలు, ప్రభుత్వ ఆధీనంలోని ఆయుధ సంస్థల ఒప్పందాలను బహిర్గతం చేయాలని పార్లమెంట్ డిమాండ్ చేయాలి.
రక్షణ రంగంలో, భారత నౌకాశ్రయాల్లో పనిచేసే కార్మిక సంఘాలు ఇజ్రాయెల్ సైన్యం కోసం ఉద్దేశించిన సరుకులను తయారు చేయడానికి లేదా తరలించడానికి నిరాకరించవచ్చు.
ప్రతిపక్ష పార్టీలు, ప్రజా సంఘాలు, పాలస్తీనా సంఘీభావ ఉద్యమం—భారత కార్మికులు తయారు చేసిన ఏ ఆయుధమూ పాలస్తీనా ప్రజలపై ఉపయోగించకూడదని పట్టుబట్టాలి.
దశాబ్దాలుగా అధికారిక భారతదేశం ఇజ్రాయెల్తో స్నేహాన్ని, పాలస్తీనాకు మద్దతును ఒకేసారి కొనసాగించవచ్చనే భావనను నిలబెట్టడానికి ప్రయత్నించింది. అమ్నెస్టీ నివేదిక ఆ వైఖరిని ఇక నిలబెట్టలేనిదిగా చేస్తోంది.
పెట్టెలు, సరుకు వివరాలు, కంపెనీల రికార్డులు మరింత కఠినమైన నిజాన్ని చెబుతున్నాయి: మోదీ ప్రభుత్వం భారత్ను ఇజ్రాయెల్తో రాజకీయ అనుసంధానం నుంచి, దాని నేరాల్లో సాధ్యమైన భాగస్వామ్యానికి తీసుకెళ్లింది.
దీనికి సమాధానం మరో జాగ్రత్తగా సమతుల్యం చేసిన ప్రకటన కాదు. తక్షణ ఆయుధాల నిషేధం, ఈ బదిలీలకు సహకరించిన వారిపై జవాబుదారీతనం, స్వేచ్ఛాయుత పాలస్తీనా కోసం భారతదేశం తన వలసవాద వ్యతిరేక నిబద్ధతను తిరిగి పొందడం కావాలి.
విజయ్ ప్రసాద్, సుధన్వ దేశ్పాండే
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
