పుట్టింది ధనస్వామ్య కుటుంబంలో – పనిచేసింది పేదల కోసం..

జూన్ 5న రావి నారాయణరెడ్డి గారి జయంతి. వారికి నివాళులు అర్పిస్తూ వారి బాల్యం, కుటుంబ నేపథ్యం, సమాజానికి వారు చేసిన సేవ, ముఖ్యంగా తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం తదితర వివరాలు తెలుసుకుందాం.

రావి నారాయణ రెడ్డి తెలంగాణ సాయుధ రైతాంగ పోరాట యోధుడు, ప్రజానాయకుడు, సామాజిక సంస్కర్త. తెలంగాణ చరిత్రలో కొందరు నాయకులు కేవలం రాజకీయ నాయకులుగా కాకుండా, సమాజాన్ని మార్చడానికి తమ జీవితాన్ని అంకితం చేసిన ఉద్యమకారులుగా గుర్తింపు పొందారు. అలాంటి మహనీయులలో రావి నారాయణ రెడ్డి పేరు అత్యంత ప్రముఖమైనది.

తెలంగాణ రైతాంగ సాయుధ పోరాటం, నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమం, రైతు సంఘటనా కార్యక్రమాలు, భూసంస్కరణల ఆలోచన, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ విస్తరణ ఈ అన్నింటిలోనూ ఆయన ముద్ర స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

బాల్యం – కుటుంబ నేపథ్యం..

రావి నారాయణ రెడ్డి 1908 జూన్ 5న అప్పటి హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోని నల్గొండ ప్రాంతంలోని బొల్లేపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన ఒక సంపన్న భూస్వామ్య కుటుంబంలో పుట్టారు. కుటుంబ పరంగా చూస్తే ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేని వాతావరణంలో పెరిగినా, గ్రామీణ సమాజంలో కనిపించిన తీవ్రమైన అసమానతలు ఆయనపై చిన్ననాటి నుంచే ప్రభావం చూపాయి.

ఆ కాలంలో తెలంగాణ గ్రామాల్లో పరిస్థితులు తీవ్రమైన సామాజిక అసమానతలతో నిండి ఉండేవి. ఒకవైపు దొరలు, దేశ్‌ముఖ్‌లు, జాగీర్దార్లు; మరోవైపు భూమిలేని పేద రైతులు, కూలీలు. వెట్టిచాకిరి, అధిక పన్నులు, బలవంతపు వసూళ్లు, సామాజిక అవమానాలు సాధారణ విషయాలుగా ఉండేవి. ఈ వాస్తవాలను చిన్నప్పటి నుంచే చూడటం వల్ల ఆయనలో సామాజిక చైతన్యం పెరిగింది.

విద్య – ఆలోచనా వికాసం..

నిజాం పాలనలో విద్యా వ్యవస్థ ప్రజలకు సమానంగా అందుబాటులో ఉండేది కాదు. అయినప్పటికీ చదువు, జాతీయోద్యమ ప్రభావం, సామాజిక సంస్కరణ ఉద్యమాలు ఆయన ఆలోచనలను ప్రభావితం చేశాయి.

మొదట ఆయన జాతీయోద్యమ ప్రభావానికి లోనయ్యారు. తరువాత రైతుల సమస్యలు కేవలం పరిపాలనా సమస్యలు కావని, అవి ఆర్థిక-సామాజిక నిర్మాణ సమస్యలని గ్రహించారు.

ఈ దశలో ఆయన వామపక్ష భావజాలానికి దగ్గరయ్యారు. తరువాత కాలంలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంలో ప్రముఖ నాయకుడిగా ఎదిగారు.

నిజాం పాలనలో తెలంగాణ సామాజిక పరిస్థితులు..

రావి నారాయణ రెడ్డి కాలంలో తెలంగాణలో భూస్వామ్య ఆధిపత్యం తీవ్రంగా ఉండేది. రైతులు అధిక కౌలు, పన్నులు చెల్లించేవారు. వెట్టిచాకిరి విస్తృతంగా ఉండేది. దొరల వ్యక్తిగత సాయుధ బలగాలు ఉండేవి. గ్రామాల్లో ప్రజాస్వామ్య హక్కులు పరిమితంగా ఉండేవి. ఈ పరిస్థితులు తరువాత తెలంగాణ రైతాంగ తిరుగుబాటుకు బలమైన పునాదిగా మారాయి.

ఆంధ్ర మహాసభలో ప్రవేశం..

తెలంగాణలో ప్రజా చైతన్యాన్ని పెంచిన ప్రధాన సంస్థలలో ‘ఆంధ్ర మహాసభ’ ఒకటి. మొదట ఇది తెలుగు భాష, సంస్కృతి పరిరక్షణ కోసం ఏర్పడినా, తరువాత ప్రజా ఉద్యమ వేదికగా మారింది. రావి నారాయణ రెడ్డి ఈ సంస్థలో కీలక నాయకుడిగా ఎదిగారు. 1941లో ఆయన ఆంధ్ర మహాసభ అధ్యక్షుడయ్యారు.

ఆంధ్ర మహాసభ ద్వారా ఆయన గ్రామాలకు వెళ్లి రైతులను సంఘటితం చేశారు. ఈ సంస్థ క్రమంగా నిజాం రాజరిక వ్యతిరేక ప్రజా ఉద్యమ వేదికగా మారింది.

కమ్యూనిస్టు ఉద్యమంతో సంబంధం..

రావి నారాయణ రెడ్డి తెలంగాణలో కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ నిర్మాణంలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. రైతాంగ సమస్యలను రాజకీయ సమస్యలుగా గుర్తించి, గ్రామీణ పేదలను సంఘటితం చేయడం ప్రారంభించారు.

“రైతు విముక్తి లేకుండా సమాజ విముక్తి సాధ్యం కాదని” వారు నిర్ధారణకు వచ్చారు. అందుకే ఆయన రైతు సంఘాల నిర్మాణంపై దృష్టి పెట్టారు. కమ్యూనిస్టు పార్టీ కార్యకర్తలు గ్రామాల్లో “సంఘాలు” నిర్మించారు. ఇవే తరువాత సాయుధ పోరాటానికి పునాదిగా మారాయి.

తెలంగాణ ప్రజల సాయుధ రైతాంగ పోరాటంలో పాత్ర..

1940ల మధ్యకాలంలో తెలంగాణలో రైతాంగ ఉద్యమం వేగంగా విస్తరించింది. మొదట రైతులు వెట్టిచాకిరి వ్యతిరేక ఉద్యమాలు చేశారు. అధిక పన్నులు చెల్లించడానికి నిరాకరించారు. దోపిడీకి వ్యతిరేక నిరసనలు చేపట్టారు. గ్రామస్థాయిలో సంఘటితం అయ్యారు. కానీ భూస్వాములు, నిజాం పోలీసులు, రజాకార్ల దాడులు పెరగడంతో ఉద్యమం సాయుధ దశకు చేరింది.

రైతు సంఘాల నిర్మాణం..

రావి నారాయణ రెడ్డి గ్రామ గ్రామానికి వెళ్లి రైతులను సంఘటితం చేశారు. గ్రామాల్లో “సంఘాలు” ఏర్పడి రైతులు సమిష్టిగా దోపిడీకి ఎదురు నిలిచారు. తెలంగాణ పోరాటంలో ప్రధాన లక్ష్యాలలో ఒకటి వెట్టిచాకిరి నిర్మూలన.

గ్రామాల్లో ఉచిత కూలి పనులను నిరాకరించారు. దొరల బలవంతపు ఆదేశాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. దీంతో రైతులకు స్వాభిమానం పెరిగింది.

భూసంస్కరణల ఉద్యమం..

పోరాటం తీవ్రరూపం దాల్చిన ప్రాంతాల్లో పెద్ద భూస్వాముల భూములను స్వాధీనం చేసి పేదలకు పంచడం జరిగింది. ఈ పోరాటం కేవలం రాజకీయ పోరాటం కాదు. ఇది సామాజిక, ఆర్థిక మార్పు కోసం జరిగిన ఉద్యమం.

నిజాం, రజాకార్లకు వ్యతిరేక పోరాటం..

నిజాం పాలన చివరి దశలో రజాకార్ల దమనకాండ పెరిగింది. గ్రామాలపై దాడులు, అరెస్టులు, హింస పెరిగాయి. ఈ సమయంలో రావి నారాయణ రెడ్డి రైతాంగ ఉద్యమానికి రాజకీయ నాయకత్వం అందించారు. ఆయన నాయకత్వం తెలంగాణలో ప్రజల విశ్వాసాన్ని పెంచింది.

వ్యక్తిగత జీవితం – భూమి దానం..

రావి నారాయణ రెడ్డి సంపన్న కుటుంబంలో పుట్టినా, తన వ్యక్తిగత జీవితం చాలా సరళంగా ఉండేది. అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, ఆయన తన కుటుంబ భూములలో సుమారు 500 ఎకరాల వరకు పేదలకు ఇచ్చారని నాటివారు చెప్పారు. ఇది ఆయన ఆలోచనలకు ఆచరణాత్మక రూపం.

స్వాతంత్ర్యం తరువాత రాజకీయ జీవితం..

1948లో హైదరాబాద్ భారతదేశంలో విలీనం అయిన తరువాత ఆయన పార్లమెంటరీ రాజకీయాల్లోకి ప్రవేశించారు. 1952 ఎన్నికల్లో నల్గొండ నుంచి పోటీ చేసి భారీ మెజారిటీతో గెలిచారు. ఆ ఎన్నికల్లో ఆయన పొందిన ఓట్లు అప్పటి ప్రముఖ జాతీయ నాయకుల కంటే కూడా ఎక్కువగా ఉండటం చరిత్రాత్మకం. ఆయన తరువాత అనేక సంవత్సరాలు పార్లమెంట్ సభ్యునిగా పనిచేశారు.

రాజకీయాల నుంచి స్వచ్ఛంద వైదొలగడం..

అధికార రాజకీయాల్లో కొనసాగేందుకు అవకాశాలు ఉన్నప్పటికీ, ఆయన క్రమంగా పార్టీతోపాటు రాజకీయ పదవుల నుంచి వైదొలిగారు. సుమారు 60 ఏళ్ల వయస్సులో రాజకీయ పదవులను వదిలి ప్రజా జీవితానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.

తెలంగాణ సాయుధ పోరాటంపై వివిధ అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది దీనిని రైతాంగ విముక్తి ఉద్యమంగా చూస్తారు, సామాజిక విప్లవంగా అభివర్ణిస్తారు.

కానీ ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా చెప్పవచ్చు. తెలంగాణలో రైతు, కూలీ, పేద ప్రజల రాజకీయ చైతన్యానికి రావి నారాయణ రెడ్డి గొప్ప ప్రేరణ.

మరణం – వారసత్వం..

రావి నారాయణ రెడ్డి 1991 సెప్టెంబర్ 7న మరణించారు. కానీ ఆయన వారసత్వం ఇంకా తెలంగాణ రాజకీయ-సామాజిక చరిత్రలో సజీవంగా ఉంది.

తెలంగాణలో రైతాంగ పోరాటం, భూసంస్కరణలు, ప్రజా ఉద్యమాల గురించి మాట్లాడినప్పుడు ఆయన పేరు తప్పనిసరిగా ప్రస్తావనకు వస్తుంది.

రావి నారాయణ రెడ్డి జీవితం ఒక గొప్ప చారిత్రక పాఠం. భూస్వామ్య కుటుంబంలో జన్మించిన వ్యక్తి రైతు నాయకుడయ్యాడు.

సంపన్న జీవితం గడపగలిగిన వ్యక్తి పేదల కోసం జీవితాన్ని అంకితం చేశాడు. రాజకీయ నాయకుడు, ఉద్యమ ప్రతీకగా నిలిచాడు.

తెలంగాణ ప్రజల సాయుధ పోరాట చరిత్రలో ఆయన పేరు ఒక వ్యక్తి పేరు మాత్రమే కాదు. అది రైతాంగ స్వాభిమానం, సామాజిక న్యాయం, ప్రజా ఉద్యమాలకు ప్రతీక.

తెలంగాణ పోరాట త్రిమూర్తులు

పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, బద్దం ఎల్లారెడ్డి, రావి నారాయణ రెడ్డి తెలంగాణ పోరాట త్రిమూర్తులు.

తెలంగాణ ప్రజల సాయుధ రైతాంగ పోరాటాన్ని ఒక వ్యక్తి నాయకత్వంలో జరిగిన ఉద్యమంగా చూడటం సరైంది కాదు.

ఇది అనేక నాయకుల కలయికతో ఏర్పడిన ప్రజా ఉద్యమం. ఆ నాయకత్వంలో ముఖ్యంగా రావి నారాయణ రెడ్డి, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య, బద్దం ఎల్లారెడ్డి పేర్లు ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి.

పుచ్చలపల్లి సుందరయ్యతో సంబంధం..

రావి నారాయణ రెడ్డి, పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య మధ్య సంబంధం కేవలం రాజకీయ సహచరుల సంబంధం మాత్రమే కాదు. అది ఆలోచనా, ఉద్యమ, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం.

సుందరయ్య గారి ప్రత్యేకతలు..

♦ కమ్యూనిస్టు పార్టీ నిర్మాణం
♦ ఉద్యమ వ్యూహరచన
♦ రైతాంగ పోరాటానికి రాజకీయ దిశ నిర్దేశం
♦ భూసంస్కరణల సిద్ధాంత నిర్మాణం

అదే సమయంలో రావి నారాయణ రెడ్డి తెలంగాణ గ్రామాల్లో ప్రత్యక్ష ప్రజా సంఘటన, రైతులను సంఘటితం చేయడం, గ్రామస్థాయిలో నాయకత్వ నిర్మాణం, ప్రజా ఉద్యమ విస్తరణ వంటి అంశాలలో కీలక పాత్ర పోషించారు.

సుందరయ్యను చాలామంది తెలంగాణ సాయుధ పోరాటానికి ప్రధాన సిద్ధాంతకర్తగా పేర్కొంటే, రావి నారాయణ రెడ్డిని ఆ సిద్ధాంతాన్ని ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లిన ఉద్యమ నాయకుడిగా భావిస్తారు.

ఇద్దరి మధ్య కొన్ని వ్యూహాత్మక భేదాలు కొన్ని దశల్లో కనిపించినప్పటికీ, తెలంగాణ ఉద్యమ లక్ష్యాల విషయంలో ఇద్దరూ ఒకే దిశలో పనిచేశారు.

బద్దం ఎల్లారెడ్డితో సంబంధం

బద్దం ఎల్లారెడ్డి తెలంగాణ రైతాంగ ఉద్యమంలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకులలో ఒకరు.

రావి నారాయణ రెడ్డి, బద్దం ఎల్లారెడ్డి మధ్య సంబంధం గ్రామీణ రైతు ఉద్యమాల ద్వారా మరింత బలపడింది.

బద్దం ఎల్లారెడ్డి గారి పాత్ర..

♦ గ్రామీణ రైతు సంఘాల నిర్మాణం
♦ భూస్వామ్య వ్యతిరేక పోరాటాలు
♦ రైతుల ప్రత్యక్ష సమీకరణ
♦ సాయుధ ప్రతిఘటన నిర్మాణం

రావి నారాయణ రెడ్డి రాజకీయ నాయకత్వం, బద్దం ఎల్లారెడ్డి గ్రామీణ సంఘటనా శక్తి కలిసి తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని బలపరిచాయి.

సాధారణంగా చరిత్రకారులు వీరి పాత్రలను ఈ విధంగా వివరిస్తారు: పుచ్చలపల్లి సుందరయ్య సిద్ధాంతకర్త, వ్యూహరచయిత.

రావి నారాయణ రెడ్డి ప్రజానాయకుడు, రాజకీయ ముఖచిత్రం. బద్దం ఎల్లారెడ్డి రైతాంగ సంఘటకుడు, గ్రామీణ ఉద్యమ నాయకుడు.

ఈ ముగ్గురు కలిసి తెలంగాణ ఉద్యమానికి రాజకీయ, సామాజిక, సంఘటనా పునాది వేశారు. తెలంగాణ ప్రజల సాయుధ పోరాట విజయం ఒక వ్యక్తి వల్ల కాదు.

ఇది సమిష్టి నాయకత్వం వల్ల సాధ్యమైంది. రావి నారాయణ రెడ్డి ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తే, సుందరయ్య ఉద్యమానికి సిద్ధాంత దిశ ఇచ్చారు.

బద్దం ఎల్లారెడ్డి గ్రామాల్లో ఆ ఉద్యమాన్ని బలమైన సామాజిక శక్తిగా మార్చారు. అందువల్ల తెలంగాణ పోరాట చరిత్రలో ఈ ముగ్గురు పేర్లు విడదీయరాని విధంగా ముడిపడి ఉన్నాయి.

About the Author

The Wire Telugu

View All Posts