ప్రపంచ చరిత్రలో కొంతమంది శాస్త్రవేత్తలు తమ ఆవిష్కరణలతో ప్రసిద్ధి చెందారు. మరికొందరు తమ శాస్త్రీయ జ్ఞానాన్ని మానవాళి సంక్షేమానికి వినియోగించి చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతారు. అలాంటి మహనీయులలో భారతదేశానికి చెందిన డాక్టర్ యూసుఫ్ ఖ్వాజా హమీద్ ఒకరు.
ఆయన ఒక ప్రముఖ రసాయన శాస్త్రవేత్త, ఔషధ పరిశ్రమ దిగ్గజం, దూరదృష్టి గల పారిశ్రామికవేత్త, మానవతావాది.
ముఖ్యంగా హెచ్ఐవీ/ఎయిడ్స్ బాధితులకు అత్యంత తక్కువ ధరలో ప్రాణరక్షక మందులను అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది మంది జీవితాల్లో ఆశను నింపారు.
శాస్త్రవేత్తగా ఆయన సాధించిన విజయాలకంటే, మానవ ప్రాణాలకు ఇచ్చిన విలువ ఆయనను ప్రపంచ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానంలో నిలబెట్టింది.
జననం – కుటుంబ నేపథ్యం..
డాక్టర్ యూసుఫ్ ఖ్వాజా హమీద్ 1936 జూలై 25న అప్పటి పోలాండ్లోని విల్నియస్(ప్రస్తుతం లిథువేనియా రాజధాని)లో జన్మించారు.
ఆయన తండ్రి డాక్టర్ ఖ్వాజా అబ్దుల్ హమీద్. భారతదేశంలోని ప్రముఖ ఔషధ సంస్థ సిప్లా వ్యవస్థాపకులు. విదేశీ కంపెనీలపై ఆధారపడకుండా భారతదేశంలోనే నాణ్యమైన ఔషధాలను తయారు చేయాలనే లక్ష్యంతో ఆయన సిప్లాను స్థాపించారు. ఆ సేవాస్ఫూర్తి యూసుఫ్ హమీద్ జీవితాన్ని కూడా ప్రభావితం చేసింది.
విద్యాభ్యాసం..
యూసుఫ్ హమీద్ ఇంగ్లాండ్లోని ప్రతిష్ఠాత్మక కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో రసాయన శాస్త్రంలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు. అక్కడే పీహెచ్డీ పూర్తి చేశారు. పరిశోధన, శాస్త్రీయ విశ్లేషణ, ఔషధాల తయారీలో ఆయన అసాధారణ ప్రతిభను కనబరిచారు.
సిప్లా సంస్థ అభివృద్ధిలో పాత్ర..
విద్య పూర్తయిన తరువాత భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చి సిప్లాలో చేరారు. సంస్థలో పరిశోధనకు అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
నాణ్యత, చౌక ధర, ప్రజలకు అందుబాటు, ఈ మూడు సూత్రాల ఆధారంగా సిప్లాను ప్రపంచ స్థాయి సంస్థగా తీర్చిదిద్దారు.
నేడు సిప్లా ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలకు ఔషధాలను ఎగుమతి చేస్తూ, భారత ఔషధ పరిశ్రమకు ప్రతిష్ఠను తీసుకువచ్చిన సంస్థగా నిలిచింది.
ఎయిడ్స్ వ్యాధిపై పోరాటం..
1990ల చివర్లో, 2000ల ప్రారంభంలో హెచ్ఐవీ/ఎయిడ్స్ ప్రపంచాన్ని వణికించింది. చికిత్సకు అవసరమైన యాంటీ-రెట్రో వైరల్ మందుల ధర చాలా ఎక్కువగా ఉండేది. సంవత్సరానికి వేల డాలర్లు ఖర్చు కావడంతో పేద దేశాల ప్రజలు చికిత్సకు దూరమయ్యారు.
ఈ పరిస్థితిని చూసిన యూసుఫ్ హమీద్ మానవతా దృక్పథంతో ముందుకొచ్చారు. 2001లో సిప్లా ద్వారా అదే మందులను అత్యంత తక్కువ ధరకు తయారు చేసి ప్రపంచానికి అందించారు. ఈ నిర్ణయం ప్రపంచ వైద్యరంగ చరిత్రలో ఒక విప్లవంగా నిలిచింది.
ఆఫ్రికా, ఆసియా, లాటిన్ అమెరికా దేశాలలో లక్షలాది మంది రోగులకు చికిత్స అందుబాటులోకి వచ్చింది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, వైద్య నిపుణులు ఆయన సేవలను అత్యున్నతంగా ప్రశంసించాయి.
పేటెంట్లపై ఆయన వైఖరి..
యూసుఫ్ హమీద్ తరచుగా చెప్పే భావన “ప్రాణాలను కాపాడే మందులు ధనవంతులకు మాత్రమే కాకుండా ప్రతి మనిషికి అందుబాటులో ఉండాలి.” ఔషధాలపై పేటెంట్ హక్కులు ఉన్నప్పటికీ, ప్రాణరక్షక మందులను అందరికీ చేరేలా చేయాలని ఆయన నమ్మకం. ఈ ఆలోచన ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆరోగ్య విధానాలపై ప్రభావం చూపింది.
భారత ఔషధ పరిశ్రమపై ప్రభావం..
యూసుఫ్ హమీద్ నాయకత్వంలో భారతదేశం ప్రపంచంలోనే అత్యంత విశ్వసనీయమైన జనరిక్ ఔషధాల తయారీ కేంద్రంగా ఎదిగింది.
భారతదేశాన్ని ఫార్మసీ ఆఫ్ ది వరల్డ్(ప్రపంచానికి ఔషధాల నిలయం)గా గుర్తించడంలో సిప్లా వంటి సంస్థల పాత్ర ఎంతో కీలకం.
మానవతా సేవలు..
యూసుఫ్ హమీద్ కేవలం వ్యాపారవేత్త మాత్రమే కాదు. ఆయన విద్య, ఆరోగ్యం, వైద్య పరిశోధనలకు విశేషంగా సహాయం చేస్తున్నారు.
ఆయన, ఆయన సతీమణి ఫరీదా హమీద్ పేరుతో నడుస్తున్న యూసుఫ్ అండ్ ఫరీదా హమీద్ ఫౌండేషన్ ద్వారా పేద విద్యార్థులకు, వైద్య పరిశోధనలకు, శాస్త్రీయ సంస్థలకు సహాయం అందిస్తున్నారు.
యూసుఫ్ హమీద్ జీవితంలో అత్యంత గొప్ప లక్షణం వినయం. అనేక అంతర్జాతీయ అవార్డులు అందుకున్నప్పటికీ, తాను చేసినది ఒక మానవుడిగా తన బాధ్యత మాత్రమేనని ఆయన భావిస్తారు.
2026 నాటికి డాక్టర్ యూసుఫ్ హమీద్ 90 సంవత్సరాల వయస్సులో జీవించి ఉన్నారు. ఆయన ప్రధానంగా ముంబై, లండన్ మధ్య నివసిస్తూ, సిప్లాకు నాన్-ఎగ్జిక్యూటివ్ చైర్మన్గా మార్గదర్శకత్వం అందిస్తున్నారు. అలాగే విద్య, వైద్యం, పరిశోధన, దాతృత్వ కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు.
యువతకు సందేశం..
డాక్టర్ యూసుఫ్ హమీద్ జీవితం యువతకు ఒక గొప్ప పాఠం. విజ్ఞానం మానవాళి కోసం ఉపయోగపడాలి. సంపాదనతో పాటు సామాజిక బాధ్యత కూడా ఉండాలి.
పరిశోధన ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచాలి. పేదవారి ప్రాణాలు కూడా ధనవంతుల ప్రాణాలంతే విలువైనవి.
భారతదేశం ప్రపంచానికి అందించిన అత్యంత గొప్ప శాస్త్రవేత్తలలో డాక్టర్ యూసుఫ్ ఖ్వాజా హమీద్ ఒకరు. శాస్త్రవేత్తగా, పారిశ్రామికవేత్తగా, మానవతావాదిగా ఆయన చేసిన సేవలు ప్రపంచ ఆరోగ్య చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి.
ఎయిడ్స్ బాధితులకు చౌక ధరలో మందులు అందించడం ద్వారా ఆయన లక్షలాది కుటుంబాల్లో ఆశను వెలిగించారు. అందుకే ఆయనను ప్రపంచవ్యాప్తంగా “మానవతకు అంకితమైన ఔషధ శాస్త్రవేత్త”, “పేదల ప్రాణాలను కాపాడిన భారతీయుడు”, “ప్రపంచ ఆరోగ్య ఉద్యమంలో మహనీయుడు” అని గౌరవిస్తారు.
“శాస్త్ర పరమావధి మానవాళి సంక్షేమమే. విజ్ఞానం ప్రాణాలను కాపాడినప్పుడే అది నిజమైన విజ్ఞానం” అని డాక్టర్ యూసుఫ్ ఖ్వాజా హమీద్ జీవితం ఒక స్పష్టమైన సందేశాన్ని ఇస్తుంది.
సేకరణ: ఆర్ లక్ష్మయ్య
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
