అట్రాసిటీ చట్టాన్ని బలహీనపరచే ధోరణిపై కొత్త సవాళ్లు

ఈ దేశంలో ఇప్పటికీ కుల ఆధారిత దాడులు, హత్యలు, అత్యాచారాలు, కుల బహిష్కరణలు కొనసాగుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో మహానుభావులు ప్రతిపాదించిన సమానత్వ భావజాలాన్ని మరింత బలంగా ముందుకు తీసుకెళ్లాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

సమాజంలో ప్రతి వర్గానికి వారి జనాభా నిష్పత్తికి అనుగుణంగా విద్య, ఉద్యోగాలు, రాజకీయాలు సహా అన్ని రంగాల్లో తగిన వాటా కల్పించాలనే ఆలోచన కూడా మరింత స్పష్టంగా ప్రతిధ్వనించాలి.

ఇదే సమయంలో జాతీయ స్థాయిలో కోర్టులు కూడా క్రమంగా ప్రజలకు అనుకూలంగా ఉన్న కొన్ని నిర్ణయాలను పరిమితం చేసే తీర్పులు ఇస్తున్నాయనే చర్చ పెరుగుతోంది.

ఈ నేపథ్యంలోనే ఒక ఉదాహరణగా ఇటీవలి అలహాబాద్ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు కూడా సామాజిక న్యాయం అంశంపై కొత్త చర్చలకు దారితీసింది.

అలహాబాద్ హైకోర్టు వ్యాఖ్యలు – ఆందోళనలు

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఒక కేసు సందర్భంగా అలహాబాద్ హైకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీశాయి. ఒక వ్యక్తి ఎస్సీ/ఎస్టీ సమాజానికి చెందినవాడని మాత్రమే చెప్పడం వల్ల కోర్టులు ఆటోమేటిక్‌గా ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదు చేయమని పోలీసులకు ఆదేశించాల్సిన అవసరం లేదని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.

కోర్టు ముందు వచ్చిన అభియోగాలు, ఆధారాలు, పరిస్థితులను పరిశీలించిన తరువాత మాత్రమే పోలీసు దర్యాప్తుకు ఆదేశించాలన్నది ఆ వ్యాఖ్యల సారాంశం.

న్యాయపరంగా చూస్తే ఇది “న్యాయ విచక్షణ” కింద చెప్పబడిన వ్యాఖ్యలా కనిపిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, భారతీయ సామాజిక వాస్తవాల దృష్టిలో ఇది ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారుతోంది.

క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలు – ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదులో సవాళ్లు

భారతదేశంలో దళితులు, ఆదివాసీలు శతాబ్దాలుగా సామాజిక అణచివేతను ఎదుర్కొంటున్న వర్గాలు. దళితులపై దాడులు జరిగిన అనేక సందర్భాల్లో కేసులు నమోదు కావడం లేదన్నది సామాజిక సంస్థలు, హక్కుల సంఘాలు తరచుగా ప్రస్తావించే వాస్తవం.

పోలీసు స్టేషన్ల వద్దే ఫిర్యాదులు తిరస్కరించబడటం, కేసులు నమోదు చేయడంలో ఆలస్యం కావడం, లేదా సాధారణ సెక్షన్ల కింద నమోదు చేయడం వంటి సమస్యలు కనిపిస్తుంటాయి.

ఈ పరిస్థితుల్లోనే దళితులపై జరిగే అణచివేతను నిరోధించేందుకు ఎస్సీ/ఎస్టీ అట్రాసిటీస్ చట్టం రూపొందించబడింది. ఈ చట్టం ఉద్దేశం బాధితులకు త్వరగా న్యాయం అందించడం, అలాగే అణచివేతను నిరోధించడం.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో “కేవలం ఎస్సీ/ఎస్టీ అని చెప్పడం వల్ల ఎఫ్‌ఐఆర్ తప్పనిసరి కాదు” అనే వ్యాఖ్యలు బాధిత వర్గాల్లో అనిశ్చితిని పెంచే ప్రమాదం ఉంది.

ఇప్పటికే కేసులు నమోదు కావడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న దళితులకు ఇది మరింత అడ్డంకిగా మారవచ్చని విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

కొందరు చట్టం దుర్వినియోగం కాకుండా ఉండాలని వాదిస్తారు. కానీ భారతదేశంలో ప్రధాన సమస్య దుర్వినియోగం కంటే న్యాయం అందకపోవడమే అని అనేక సంఘాలు చెబుతున్నాయి.

గణాంకాలు కూడా ఈ సమస్య తీవ్రతను చూపుతున్నాయి. నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో నివేదికల ప్రకారం దళితులపై నమోదయ్యే అట్రాసిటీ కేసులు ప్రతి సంవత్సరం పెరుగుతున్నాయి.

అయితే ఈ కేసుల్లో శిక్షా రేటు మాత్రం చాలా తక్కువగా ఉంది. అంటే నేరాలు తగ్గడం కాదు, కానీ బాధితులకు న్యాయం అందే ప్రక్రియ బలహీనంగానే ఉందని ఈ గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. అలాంటి పరిస్థితిలో ఎఫ్‌ఐఆర్ నమోదు ప్రక్రియను మరింత కఠినతరం చేసే వ్యాఖ్యలు రావడం సహజంగానే ఆందోళన కలిగిస్తుంది.

బీసీల ప్రత్యేక చట్టం డిమాండ్ – వ్యూహాత్మక పరిణామాలు

ఇటీవలి కాలంలో మరో ముఖ్యమైన సామాజిక-రాజకీయ పరిణామం కూడా కనిపిస్తోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ రాష్ట్రాల్లో ప్రారంభమైన ఒక డిమాండ్ ఇప్పుడు జాతీయ స్థాయిలో చర్చనీయాంశమైంది.

అది ఏమిటంటే ఎస్సీ, ఎస్టీ సమాజాలకు ఉన్నట్లే బీసీలకు కూడా ప్రత్యేక అట్రాసిటీ చట్టం అవసరం అనే డిమాండ్. కుల వివక్ష, సామాజిక అవమానాలు బీసీ వర్గాలపై కూడా జరుగుతున్నాయనే వాదనతో ఈ డిమాండ్ బలపడుతోంది.

ఎస్సీ, ఎస్టీలకు ఉన్న రక్షణాత్మక అట్రాసిటీ చట్టం వల్లే బీసీలు కూడా అలాంటి చట్టాన్ని కోరుతున్నారనే వాస్తవాన్ని అగ్రవర్ణ ఆధిపత్య వర్గాలు గమనిస్తున్నాయని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. అందుకే ముందుగా ఎస్సీ, ఎస్టీలకు ఉన్న రక్షణ చట్టాలను బలహీనపరిస్తే భవిష్యత్తులో బీసీలు కూడా అలాంటి చట్టాన్ని డిమాండ్ చేసే పరిస్థితి తగ్గుతుందనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

కులం నిషేధం తీర్మానాలు – వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాలు

ఇటీవల మహారాష్ట్రలోని సౌందాల గ్రామంలో గ్రామపంచాయితీ ఒక తీర్మానం చేసి “గ్రామంలో కులం, కుల వివక్షతను నిషేధిస్తున్నాము” అని ప్రకటించింది.

పైకి చూస్తే ఇది ప్రగతిశీల నిర్ణయంలా కనిపిస్తుంది. కానీ భారతీయ సామాజిక వాస్తవాలను దృష్టిలో పెట్టుకుంటే దీనిపై కొన్ని సందేహాలు కూడా వ్యక్తమవుతున్నాయి.

ఎందుకంటే ఒకవైపు దళితులు, బీసీలు(ఓబీసీలు), ఆదివాసీలు తమ స్వాభిమానాన్ని కాపాడుకుంటూనే కుల ఆధిపత్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ పోరాడుతున్నారు. ఇలాంటి పరిస్థితిలో “కులం అనే అంశాన్నే పూర్తిగా నిషేధించాలి” అనే తీర్మానాలు అసలు సమస్య అయిన కుల ఆధిపత్యాన్ని ప్రశ్నించకుండా, అణచివేతకు గురైన వర్గాల గుర్తింపును చెరిపివేయడానికి ఉపయోగపడతాయనే అనుమానం వ్యక్తమవుతోంది.

ఈ సంఘటన బీజేపీ పాలిత రాష్ట్రంలో జరగడం కూడా చర్చనీయాంశమైంది.

ఈ నేపథ్యంలో చూస్తే, ఇటీవలి కోర్టు తీర్పులు ఒక పెద్ద సామాజిక-రాజకీయ నేపథ్యంతో అనుసంధానమై ఉన్నాయా అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఒకవైపు ఎస్సీ, ఎస్టీ అట్రాసిటీ చట్టాన్ని పరిమితం చేసే వ్యాఖ్యలు వస్తుంటే- మరోవైపు విద్యాసంస్థల్లో ఎస్సీ, ఎస్టీలతో పాటు ఓబీసీ విద్యార్థులపై కుల వివక్ష ఉండకూడదని యూజీసీ ఇచ్చిన మార్గదర్శకాలకు వ్యతిరేకంగా ఉత్తరప్రదేశ్‌లో అగ్రవర్ణ సంఘాలు నిరసనలు చేపట్టడం కూడా గమనించదగ్గ విషయం.

రాజ్యాంగ స్ఫూర్తి – న్యాయవ్యవస్థ పాత్ర

ఇటీవలి తీర్పులను పరిశీలిస్తే, దళితుల రక్షణ కోసం రూపొందించిన అట్రాసిటీ చట్టాన్ని క్రమంగా బలహీనపరిచే న్యాయ ధోరణి కనిపిస్తోందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

2025 ప్రారంభంలోనే కొన్ని కోర్టుల తీర్పులు చూస్తే, క్రింది కులాల రక్షణ కోసం రూపొందించిన చట్టాలు, హక్కులను పరిమితం చేసే విధంగా వ్యాఖ్యలు వస్తున్నాయని విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

ఇదే నేపథ్యంలో సుప్రీంకోర్టు ముగ్గురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఇచ్చిన ఒక తీర్పు కూడా చర్చనీయాంశమైంది.

ఈ తీర్పులో ఎస్సీ/ఎస్టీ వ్యక్తిని కులం పేరుతో బహిరంగంగా అవమానించినప్పుడే అది అట్రాసిటీ కేసుగా పరిగణించవచ్చని వ్యాఖ్యానించబడింది.

దీనివల్ల వ్యక్తిగతంగా జరిగే అనేక అవమానాలను చట్టపరంగా నిరూపించడం కష్టతరం అవుతుందనే విమర్శలు వచ్చాయి.

ఇలాంటి తీర్పుల పరంపరలోనే ఇప్పుడు అలహాబాద్ హైకోర్టు వ్యాఖ్యలు కూడా కొనసాగింపుగా కనిపిస్తున్నాయని సామాజిక న్యాయం కోసం పోరాడే వర్గాలు అభిప్రాయపడుతున్నాయి.

ఈ పరిస్థితిని భారత రాజ్యాంగ దృష్టితో కూడా చూడాలి. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 17 అస్పృశ్యతను రద్దు చేస్తూ దానిని చట్టవిరుద్ధంగా ప్రకటించింది.

అలాగే ఆర్టికల్ 15 కులం ఆధారంగా వివక్షను నిషేధిస్తుంది.

చరిత్రపరంగా అణచివేతకు గురైన వర్గాలకు ప్రత్యేక రక్షణ కల్పించడం ఈ రాజ్యాంగ హామీల అసలు ఉద్దేశం.

న్యాయవ్యవస్థ ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యంత కీలకమైన స్థంభం.

అందువల్ల కోర్టులు ఇచ్చే వ్యాఖ్యలు సామాజిక వాస్తవాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.

దళితులపై దాడులు ఇంకా జరుగుతున్న సమాజంలో బాధితులకు న్యాయం అందించే వ్యవస్థలు బలపడాలి గానీ బలహీనపడకూడదు.

సామాజిక న్యాయం అనేది కేవలం న్యాయపరమైన పదం కాదు. అది భారత ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రాణం.

అణచివేతకు గురైన వర్గాల రక్షణ కోసం రూపొందించిన చట్టాలు బలహీనపడితే, అది కేవలం ఒక చట్టం బలహీనపడినట్టే కాదు, భారత రాజ్యాంగం వాగ్దానం చేసిన సామాజిక న్యాయం పునాదులే కదిలే ప్రమాదం ఉంది.

About the Author

Papani Nagaraju

View All Posts