అయోధ్యలో రామాలయం నిర్మాణమైంది. దేశవ్యాప్తంగా భక్తి, విశ్వాసాల చుట్టూ రాజకీయాలు సాగాయి. కానీ సామాన్య ప్రజల జీవితాల్లో ఏం మారింది?
విద్య, ఉపాధి, వైద్యం, భద్రత, సామాజిక సమానత్వం ఎంతవరకు మెరుగుపడ్డాయి?
మత విశ్వాసాన్ని ప్రశ్నించడం ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం కాదు. మతం పేరుతో అధికారంలోకి వచ్చినవారు ప్రజల సమస్యలకు ఎంతవరకు పరిష్కారాలు చూపారన్నదే అసలు ప్రశ్న.
వెనుకబడిన వర్గాలకు నిజంగా దక్కుతున్నదేమిటి?
అక్టోబర్ మూడు, నాలుగు, ఐదు తేదీల్లో నేను అయోధ్యలో ఉన్నాను. అయోధ్య నుంచి ఫైజాబాద్‌లోని మా బసకు ఆటోలో వెళ్తున్నప్పుడు నాతో పాటు ఉన్న సీనియర్ జర్నలిస్టుతో కలిసి ఓబీసీ స్వర్ణకార కులానికి చెందిన మహిళతో గత – ప్రస్తుత ప్రభుత్వాల పనితీరుపై మాట్లాడాము.
“ఓబీసీ అని అఖిలేష్‌ అంటారు. కానీ ఆయన కూడా మాకు చేసిందేమీ లేదు. యాదవులే తమ వాళ్లకు ఎక్కువగా చేసుకున్నారు” అని ఆమె ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు.
బుల్డోజర్‌ కూల్చివేతల్లో ముస్లింలతో పాటు ఓబీసీ, బలహీన వర్గాల ఇళ్లు కూడా దెబ్బతిన్నాయని ఆమె అభిప్రాయపడ్డారు.
ఇది ఒక్క మహిళ అభిప్రాయమే అయినా, వెనుకబడిన వర్గాల పేరుతో అధికారాన్ని కోరే పార్టీలను ప్రశ్నించే అంశం ఇందులో ఉంది: ఆ వర్గాల్లోని చిన్న కులాలు, పేద కుటుంబాలకు నిజంగా ఏం లభిస్తోంది? ప్రజలు కష్టాల్లో దేవుడిని ప్రార్థించడం వారి విశ్వాసం. కానీ పేదరికం, నిరుద్యోగం, కుల వివక్షకు పరిష్కారాలు చూపడం పాలకుల బాధ్యత.
సామాజిక సమీకరణాలు.. క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలు
సమాజ్‌వాదీ పార్టీ వెనుకబడినవారు, దళితులు, అల్పసంఖ్యాకుల సమీకరణమైన పీడీఏను ముందుకు తెస్తోంది.
బహుజన్‌ సమాజ్‌ పార్టీ దళిత–బహుజన అధికార భాగస్వామ్య లక్ష్యంతో ఎదిగి, తరువాత బ్రాహ్మణులతో సహా వివిధ కులాలను కలుపుకొని రాజకీయ సమీకరణాలు నిర్మించింది.
విస్తృత సామాజిక కూటములు నిర్మించడం తప్పు కాదు. కానీ ఆ కూటముల వల్ల చిన్న ఓబీసీ కులాలు, పేద దళితులు, మహిళలు, నిరుద్యోగ యువతకు ఎంత ప్రాతినిధ్యం, ఎంత ప్రయోజనం లభిస్తున్నాయి?
బీఎస్పీ రాజకీయ క్షీణతకు ఒక్క కారణాన్ని ఆపాదించలేం. అయినప్పటికీ, ఎన్నికల కోసం కులాలను సమీకరించడం మాత్రమే సామాజిక మార్పుకు హామీ కాదనే విషయాన్ని విస్మరించలేం. ప్రాతినిధ్యం నినాదాల్లోనే కాకుండా ప్రజల జీవితాల్లోనూ కనిపించాలి.
అధికారం కోసం సిద్ధాంతమా.. సిద్ధాంతం కోసం అధికారమా?
“మేమెంతమందిమో మాకు అంత వాటా” అనే నినాదం వెనుక జనాభా నిష్పత్తికి అనుగుణంగా ప్రాతినిధ్యం, అధికార భాగస్వామ్యం, చారిత్రక అసమానతల సవరణ అనే సిద్ధాంతం ఉంది. కానీ సిద్ధాంతంతో ప్రారంభమైన ఉద్యమాలు అధికారాన్ని సాధించడమే ప్రధాన లక్ష్యంగా చేసుకొని తమ అసలు ఉద్దేశాన్ని పక్కన పెడితే, సామాజిక మార్పు బలహీనపడుతుంది.
అధికారాన్ని సాధించడానికి సిద్ధాంతాన్ని ఉపయోగించడం ఒకటి; సిద్ధాంత లక్ష్యాలను సాధించడానికి అధికారాన్ని పొందడం మరొకటి.
ఆధిపత్య మార్పిడి సామాజిక న్యాయం కాదు
బ్రాహ్మణీయ ఆధిపత్యాన్ని ప్రశ్నించినట్లే, యాదవ ఆధిపత్యమైనా, దళిత రాజకీయాల పేరుతో ఒక ఉపకుల ఆధిపత్యమైనా, మరే ఇతర కుల ఆధిపత్యమైనా ప్రశ్నించాలి.
అయితే కులాల హక్కుల కోసం సంఘటితం కావడానికీ, ఇతరులపై ఆధిపత్యం చెలాయించడానికీ తేడా ఉంది.
అణగారిన కులాలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించడం అవసరం; కానీ ఒక కులం స్థానంలో మరో కులాన్ని ఆధిపత్య స్థానంలో నిలబెట్టడం సామాజిక న్యాయం కాదు.
ప్రాతినిధ్యం లక్ష్యం కుల ఆధిపత్యాన్ని పునరుత్పత్తి చేయడం కాదు, దాన్ని క్రమంగా బలహీనపరచడం.
మత గుర్తింపులు.. ప్రజాస్వామిక పరిశీలన
బీజేపీ జాతీయ ఐక్యత, మతం, అభివృద్ధిని ముందుకు తెస్తుండగా, ఎంఐఎం ముస్లిం సమాజ సమస్యలు, ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రధానంగా ప్రస్తావిస్తోంది.
ఈ పార్టీల సిద్ధాంతాలు, రాజకీయ స్థితులు ఒకేలా ఉండవు. అయినప్పటికీ, ఏ పార్టీ అయినా మతపరమైన భయాలను లేదా మరో మతంపై వ్యతిరేకతను పెంచుతూ మద్దతు కూడగట్టుకుంటే, దాని ప్రభావాన్ని ప్రశ్నించాలి.
మత గుర్తింపులు ప్రజల హక్కుల కోసం ఉపయోగపడుతున్నాయా, లేక ప్రజల మధ్య విభజనలను పెంచుతున్నాయా?
మతపరమైన నినాదాల మధ్య నిరుద్యోగం, పేదరికం, విద్య, వైద్యం, కుల వివక్ష వంటి సమస్యలు మరుగునపడుతున్నాయా?
ఇదే ప్రజాస్వామిక పరిశీలన. బుల్డోజర్‌ కూల్చివేతల విషయంలోనూ మతం లేదా కులం కాకుండా చట్టబద్ధత, న్యాయమైన ప్రక్రియ, బాధితుల హక్కులే ప్రమాణాలు కావాలి.
కొత్త ఆధిపత్యాలకు తావుండకూడదు
మగధ-మౌర్య కాలంలోని శ్రమణ సంప్రదాయాల నుంచి ఫూలే, పెరియార్‌, అంబేడ్కర్‌ ఆలోచనల వరకు వివిధ రూపాల్లో ఆధిపత్య భావజాలాలు, సామాజిక అసమానతలు ప్రశ్నించబడ్డాయి.
ఈ చరిత్రను ఒకే సిద్ధాంతంగా సరళీకరించలేం. కానీ ఒక పాఠం స్పష్టం: పాత ఆధిపత్యాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ కొత్త ఆధిపత్యాన్ని నిర్మించకూడదు.
కుల వివక్షను నిషేధించే చట్టాలు అవసరం; వాటి అమలు, బాధితులకు న్యాయం, విద్య-ఉపాధిలో సమాన అవకాశాలు కూడా అంతే అవసరం.
కుల నిర్మూలన అంటే కేవలం ఒక కుల ఆధిపత్యాన్ని తొలగించడం కాదు, పుట్టుక ఆధారంగా ఉన్నత-నీచ భావనలనే నిర్మూలించడం.
నిజమైన అభివృద్ధి అంటే ఏమిటి?
రామాలయాన్ని చూసి భక్తి చెందేవారిని ప్రశ్నించడం ఈ వ్యాసం ఉద్దేశం కాదు. కానీ మతం, కులం, జాతీయత పేరుతో అధికారాన్ని కోరే ప్రతి పార్టీని ఒకే ప్రశ్నతో పరిశీలించాలి: ప్రజల జీవితాల్లో సమానత్వం, గౌరవం, భద్రత, ఉపాధి, న్యాయమైన ప్రాతినిధ్యం పెరిగాయా? దేవాలయం నిర్మించడం ఒక నిర్మాణం.
అందరికీ సమాన అవకాశాలు, సామాజిక న్యాయం, గౌరవప్రదమైన జీవితం కల్పించే సమాజాన్ని నిర్మించడమే అసలు అభివృద్ధి.
About the Author
Discover more from The Wire Telugu
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
