స్వాతంత్య్ర సమర యోధుడు – మాగంటి బాపినీడు..

ఆగస్టు 14 మాగంటి బాపినీడు జయంతి. భారత స్వాతంత్య్రోద్యమ చరిత్రలో మహాత్మా గాంధీ పిలుపుతో బ్రిటిష్ పాలనకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన అనేక మంది మహనీయులు ఉన్నారు. వారిలో కొందరు జాతీయ స్థాయిలో ప్రసిద్ధి చెందగా, మరి కొందరి సేవలు ప్రాంతీయ స్థాయిలోనే పరిమితమయ్యాయి.

మాగంటి బాపినీడు అలాంటి అరుదైన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడిగా మాత్రమే కాకుండా, గాంధేయవాదిగా, రైతు విద్యా ఉద్యమకారుడిగా, గ్రంథాలయోద్యమ కార్యకర్తగా, రచయితగా, విజ్ఞాన ప్రచారకుడిగా ఆయన చేసిన సేవలు ఆంధ్రదేశ చరిత్రలో ప్రత్యేకమైనవి.

అమెరికాలో విద్యాభ్యాసం — దేశ సేవకు తిరుగు ప్రయాణం..

మాగంటి బాపినీడు ఉన్నత విద్య కోసం అమెరికా వెళ్లారు. అక్కడ వ్యవసాయ శాస్త్రంలో ఎంఎస్ చదివి భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు. విదేశాల్లో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించినప్పటికీ, వ్యక్తిగత సౌఖ్యాల కోసం అక్కడే స్థిరపడకుండా స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చి ప్రజాసేవలో నిమగ్నమయ్యారు.

ఆయన జీవితంలో ఈ నిర్ణయం అత్యంత ముఖ్యమైన మలుపు. ఆ కాలంలో అమెరికా వంటి దేశాలకు వెళ్లి ఉన్నత విద్యను అభ్యసించి తిరిగి స్వదేశానికి వచ్చేవారు చాలా కొద్దిమంది.

బాపినీడు తన విద్యను వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా రైతుల అభివృద్ధి, జాతీయోద్యమం, ప్రజా విద్య కోసం వినియోగించాలనే దృక్పథాన్ని ప్రదర్శించారు.

గాంధేయ వాద ప్రభావం..

స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చిన తరువాత మాగంటి బాపినీడు జాతీయోద్యమంతో సన్నిహితంగా అనుసంధానమయ్యారు. ఆయనపై మహాత్మా గాంధీ ఆలోచనల ప్రభావం గాఢంగా పడింది. ఆయన భార్య మాగంటి అన్నపూర్ణాదేవి కూడా జాతీయోద్యమం పట్ల తీవ్ర నిబద్ధత కలిగిన వ్యక్తి. 1920లో వీరి వివాహం జరిగింది.

బాపినీడు విదేశాల్లో ఉండగా అన్నపూర్ణాదేవి రాసిన లేఖలు ఆయనలో దేశభక్తిని మరింత బలపరిచాయి. 1923లో ఆయన స్వదేశానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు అన్నపూర్ణాదేవి ఆయనను ఖద్దరు ధరించేలా ప్రోత్సహించి, విదేశీ దుస్తులను విడిచిపెట్టేలా చేశారు. ఇది వారి కుటుంబం కూడా స్వాతంత్ర్యోద్యమాన్ని ఒక జీవన విధానంగా స్వీకరించినట్లు చూపిస్తుంది.

రైతు విద్యకు విశేష ప్రాధాన్యం..

మాగంటి బాపినీడు వ్యవసాయ శాస్త్రంలో ఉన్నత విద్య అభ్యసించినందువల్ల భారతదేశంలో రైతుల సమస్యలను కేవలం రాజకీయ సమస్యగా కాకుండా విద్య, విజ్ఞానం, ఉత్పాదకతకు సంబంధించిన సమస్యగా కూడా చూశారు.

దండు నారాయణరాజు వంటి రైతు నాయకులతో కలిసి పనిచేస్తూ పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో రైతులలో విద్య, అవగాహన పెంపొందించడానికి కృషి చేశారు.

1931లో తణుకులో “రైతు విద్యాలయం” ఏర్పాటుకు ఆయన సహకరించారు. దండు నారాయణరాజు ఆధ్వర్యంలో ఏర్పడిన ఈ కార్యక్రమానికి మాగంటి బాపినీడు, వేంచేటి సత్యనారాయణ, ఎం సుబ్బారావు, మందేశ్వర శర్మ తదితరులు సహకరించారు.

రైతు కేవలం భూమిని సాగు చేసే వ్యక్తి కాకుండా, శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం కలిగిన ఉత్పత్తిదారుడిగా ఎదగాలనే ఆలోచన ఇందులో కనిపిస్తుంది.

హరిజన సేవా కార్యక్రమాలలో పాత్ర..

మహాత్మా గాంధీ అంటరానితనం నిర్మూలన, హరిజన సేవకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. 1933–34లో గాంధీజీ దేశవ్యాప్తంగా నిర్వహించిన హరిజన యాత్రలో ఆంధ్ర ప్రాంతం కూడా ముఖ్యమైన భాగంగా నిలిచింది.

ఈ యాత్ర సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కార్యక్రమాల ఏర్పాటులో మాగంటి బాపినీడు కీలక బాధ్యత నిర్వహించారు. ఆయన ఆంధ్ర రాష్ట్ర హరిజన సేవక సంఘం ప్రధాన కార్యదర్శిగా పనిచేశారు. గాంధీజీ పర్యటనకు ముందు సభలు, విరాళాల సేకరణ, ప్రజల భాగస్వామ్యం, కార్యక్రమాల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై ఆయన సూచనలు ఇచ్చారు.

1934 జనవరిలో గాంధీజీ ఆంధ్ర పర్యటనలో కూడా బాపినీడు ఆయనతో కలిసి తిరిగారు.

గ్రంథాలయోద్యమం..

మాగంటి బాపినీడు సేవల్లో మరొక ముఖ్యమైన రంగం గ్రంథాలయోద్యమం. ఆయన దృష్టిలో స్వాతంత్ర్యం అంటే కేవలం బ్రిటిష్ పాలన నుంచి రాజకీయ విముక్తి మాత్రమే కాదు.

ప్రజలు అజ్ఞానం, నిరక్షరాస్యత, సామాజిక వెనుకబాటుతనం నుంచి కూడా విముక్తి పొందాలి. అందుకే గ్రామాల్లో గ్రంథాలయాలు స్థాపించడం, పత్రికలు చదివించడం, ప్రజల్లో ప్రపంచ పరిజ్ఞానాన్ని పెంపొందించడం వంటి కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.

1930లలో జరిగిన అఖిల భారత గ్రంథాలయ మహాసభల్లో కూడా బాపినీడు పాల్గొని గ్రంథాలయాల ద్వారా సామాన్య ప్రజలకు విద్యను ఎలా విస్తరించాలి అనే అంశంపై ప్రసంగించారు.

“ఆంధ్ర సర్వస్వము”..

మాగంటి బాపినీడు పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయే ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి “ఆంధ్ర సర్వస్వము”. తెలుగు ప్రజలకు తమ భాషలో సమగ్ర విజ్ఞానాన్ని అందించాలనే ఉద్దేశంతో ఆయన ఈ మహత్తర కార్యక్రమాన్ని చేపట్టారు.

“ఆంధ్ర సర్వస్వము”లో ఆంధ్రుల సామాజిక, మత, ఆర్థిక, భాషా, సాంస్కృతిక జీవితం వంటి అనేక అంశాలను పొందుపరిచారు. ఇది సాధారణ నిఘంటువు లేదా ఒకే రంగానికి చెందిన గ్రంథం కాదు. ఆంధ్ర సమాజం గురించి విస్తృతమైన విజ్ఞానాన్ని అందించడానికి చేసిన ప్రయత్నం.

ఈ కార్యక్రమంలో మోటూరి సత్యనారాయణ, గిడుగు వెంకట సీతాపతి వంటి ప్రముఖులు కూడా రచనా సహకారం అందించారు. తెలుగు భాషలో విజ్ఞాన సాహిత్యాన్ని అభివృద్ధి చేయాలన్న బాపినీడు సంకల్పం ఆ కాలానికి ఎంతో ముందు చూపుతో కూడినది.

రచయితగా మాగంటి బాపినీడు..

బాపినీడు స్వయంగా కూడా అనేక రచనలు చేశారు. ఆయన రచనల్లో భారతదేశం, ఇతర దేశాల చరిత్ర, సంస్కృతి, సమాజం పట్ల ఆసక్తి కనిపిస్తుంది.

“ఇండో-కంబోడియా” అనే ఆయన రచనకు గ్రంథాలయ కేటలాగులో 1957 ప్రాంతపు ప్రచురణ వివరాలు నమోదై ఉన్నాయి.

1930లో వెలువడిన “భారతి” పత్రికలో మిరాబెన్ (మెడలీన్ స్లేడ్) చిత్రానికి ఆయన రచయిత/చిత్రకర్తగా పేరు నమోదై ఉండటం కూడా ఆయన బహుముఖ ఆసక్తులను తెలియజేస్తుంది.

ఆయన జీవితంలో ముఖ్యమైన సహచరి..

మాగంటి బాపినీడు జీవితాన్ని ఆయన భార్య అన్నపూర్ణాదేవి పాత్రను ప్రస్తావించకుండా పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం కష్టం.

ఆమె స్వయంగా దేశ భక్తురాలు, రచయిత్రి, సామాజిక చైతన్య వాది. బాపినీడు విదేశాల్లో ఉన్న సమయంలో కూడా దేశ సేవ చేయాలని ప్రోత్సహించారు. వారి కుటుంబ జీవితం వ్యక్తిగత సుఖసంతోషాలకంటే దేశం, సమాజం, జాతీయోద్యమం చుట్టూ ఎక్కువగా తిరిగింది.

మాగంటి బాపినీడు కేవలం బ్రిటిష్ వ్యతిరేక రాజకీయ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న వ్యక్తి మాత్రమే కాదు. ఆయన స్వాతంత్ర్యాన్ని ఒక సమగ్ర సామాజిక విముక్తి కార్యక్రమంగా చూశారు. అందుకే ఆయన కార్యకలాపాలను నాలుగు ప్రధాన రంగాల్లో చూడవచ్చు.

1) రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం. 2) సామాజిక సంస్కరణ — అంటరానితనం నిర్మూలన, హరిజన సేవ. 3) రైతు అభ్యున్నతి — వ్యవసాయ విద్య, రైతు చైతన్యం. 4) ప్రజావిద్య — గ్రంథాలయాలు, పత్రికలు, విజ్ఞాన ప్రచారం, “ఆంధ్ర సర్వస్వము”. ఈ నాలుగు రంగాల సమన్వయమే మాగంటి బాపినీడు సేవలను ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతుంది.

నేటి తరానికి ఆయన సందేశం..

మాగంటి బాపినీడు జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక ముఖ్యమైన విషయం స్పష్టమవుతుంది. దేశభక్తి అంటే కేవలం దేశం కోసం నినాదాలు చేయడం కాదు.

ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచడానికి తన విద్య, జ్ఞానం, సమయం, శక్తిని వినియోగించడం. అమెరికాలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించిన ఆయన తిరిగి వచ్చి రైతులు, పేదలు, అణగారిన వర్గాలు, గ్రామీణ ప్రజల కోసం పనిచేశారు. గ్రంథాలయాలను స్థాపించాలి, ప్రజలు పుస్తకాలు చదవాలి, విజ్ఞానం పెరగాలి, రైతులు శాస్త్రీయ విద్య పొందాలి, అంటరానితనం పోవాలి. ఇవన్నీ స్వతంత్ర భారతదేశ నిర్మాణానికి అవసరమైన అంశాలేనని ఆయన తన కార్యాచరణ ద్వారా చూపించారు.

1895 ఆగస్టు 14న జన్మించిన మాగంటి బాపినీడు 20వ శతాబ్దపు ఆంధ్రదేశంలో బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి, గాంధేయవాది, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, రైతు విద్యా ఉద్యమకారుడు, గ్రంథాలయోద్యమ కార్యకర్త, రచయితగా తనదైన ముద్ర వేశారు.

ఆయన పేరు స్వాతంత్య్రోద్యమ చరిత్రలో మరింత విస్తృతంగా పరిచయం కావాల్సిన అవసరం ఉంది. మాగంటి బాపినీడు జయంతి సందర్భంగా ఆయన త్యాగాలను, ప్రజాసేవను, విజ్ఞాన ప్రచార కృషిని స్మరించుకోవడం మన బాధ్యత.

“ప్రజలకు రాజకీయ స్వాతంత్ర్యంతో పాటు జ్ఞానం, సామాజిక సమానత్వం, ఆర్థిక అభివృద్ధి లభించినప్పుడే స్వాతంత్ర్యం సార్థకమవుతుంది” అనేది మాగంటి బాపినీడు జీవిత సందేశం.

About the Author

The Wire Editorial Team

Administrator

View All Posts